Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z [...] stycznia 2012r., wniesionej przez N. A., w imieniu której działa przedstawiciel ustawowy M. A. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] listopada 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lipca 2011 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia braku okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Ustawowy przedstawiciel cudzoziemki złożył w dniu [...] maja 2011r. wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie małoletniej córce statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej.
Decyzją z [...] lipca 2011r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić małoletniej nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz udzielić zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że wniosek małoletniej należy rozpatrzyć w oparciu o zasadę jedności rodziny oraz w ścisłym powiązaniu z wnioskiem jej rodziców.
Szef Urzędu wskazał, że decyzją z [...] lipca 2009r. odmówił ojcu małoletniej nadania statusu uchodźcy, odmówił mu udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o wydaleniu wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Decyzja ta obejmowała również siostrę małoletniej S. A. Po rozpatrzeniu odwołania Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
Szef Urzędu nadmienił również, że decyzją z [...] lipca 2009r. odmówił matce małoletniej nadania statusu, odmówił jej udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o wydaleniu wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Po rozpatrzeniu odwołania Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
N. A. działająca przy pomocy swego przedstawiciela wniosła odwołanie od decyzji Szefa Urzędu [...] lipca 2011r., w którym nie zgadza się z jej treścią i wnosi o udzielenie jej ochrony międzynarodowej.
Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] listopada 2011r. utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu wskazując, że sprawę małoletniej N. A. należało rozpatrzyć w oparciu o zasadę jedności rodziny.
Organ odwoławczy podał, że w obrocie prawnym znajduje się ostateczna decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] września 2009r., nr [...] która rozstrzygała sprawę z pierwszego wniosku M. A., będącego ojcem małoletniej cudzoziemki oraz decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] września 2009r., nr [...], która rozstrzygała sprawę z pierwszego wniosku T. K., będącej matką małoletniej N. A. Oba rozstrzygnięcia, co podkreślił organ II instancji były tożsame z rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie.
Ponadto, jak wskazała Rada ojciec cudzoziemki M. A. w dniu [...] maja 2011r. złożył kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy, a decyzją z [...] lipca 2011r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił umorzyć postępowanie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Rady.
Decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] listopada 2011r., stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której cudzoziemka reprezentowana przez swojego przedstawiciela wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz ją poprzedzającej decyzji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 13-15, art. 34 i art. 97 ustawy z 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP,
- - istotne naruszenie przepisów postępowania poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie a wynikających z art. 7 i art. 77 Kpa.
Autor skargi wskazał ponadto na fakt, że jego małoletnia córka urodziła się na terenie H. i nigdy nie była w kraju pochodzenia swoich rodziców. Jak podał dalej przedstawiciel skarżącej nie ma zatem żadnych więzi z G., nie zna tego kraju i jej wydalenie byłoby niehumanitarne.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie Rada do Spraw Uchodźców podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.
Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu.
Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.
II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.
- III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.
- IV. W ocenie Sądu - w przedmiotowej sprawie - nie można przyznać skarżącej więcej praw - w zakresie stosowania zapisów ustawy - aniżeli jej przedstawicielom ustawowym. Prześladowania z racji wyznawanej religii ([...]) nie dały podstaw do przyznania ochrony jej rodzicom, a zatem nie mogą stanowić takiej podstawy względem skarżącej. Ewentualne perspektywy szykanowania i poniżania - z racji powrotu do G. - zostały ocenione w postępowaniu zainicjowanym przez rodziców skarżącej i Sąd te wnioski podziela. G. jest też krajem o ugruntowanej demokracji i w przypadku prześladowań skarżąca i jej rodzina mogą skorzystać z pomocy organów tego kraju.
- V. Również brak więzi z krajem pochodzenia nie może stanowić o wadliwości podjętych decyzji. Wiek skarżącej jest na tyle nieistotny, że może się ona przystosować do każdych warunków. Zmiana obszaru kulturowego - poprzez wyjazd z Polski do G. - nie wpłynie ujemnie na jej rozwój psychofizyczny.
- VI. Wprawdzie Rada do Spraw Uchodźców nie odniosła się do szeregu kwestii podniesionych w odwołaniu, to jednak nie naruszono prawa procesowego, albowiem trafnie uznano, że złożony wniosek należało uznać za oczywiście bezzasadny. W takiej sytuacji, tak w organie I, jak i II instancji nie prowadzi się w pełnym zakresie postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji nie można stosować reguł przewidzianych w art. 7, 77 § 1 w związku z art. 8 i 80 kpa, a także art. 75 § 1 kpa. W ograniczonym zakresie ma także zastosowanie dyrektywa dwuinstancyjności (art. 15 kpa.) - w zakresie uzupełnienia przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
- VII. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia prawa powodującego konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Rada do Spraw Uchodźców w ramach oceny możliwości przyznania cudzoziemcowi statusu uchodźcy lub jednej z pozostałych form ochrony przewidzianych w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz.1472 ze zm.), zwanej dalej ustawą, prawidłowo oceniła sytuację małoletniej cudzoziemki N. A. (ur. [...] czerwca 2010r.) nie naruszając art. 7, 77 kpa.
Sąd podziela stanowisko Rady, że sprawę wniosku małoletniej należało rozpatrywać w ścisłym związku z wnioskiem jej rodziców. Z uwagi na powyższe w odniesieniu do małoletniej wydano taką samą decyzję, jaką orzeczono względem jej ojca i matki, którzy ostatecznymi decyzjami Rady do Spraw Uchodźców z [...] września 2009 r. otrzymali odmowę nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany.
Sąd stwierdził również, że postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Stan faktyczny sprawy został ustalony po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, a dowody zebrane w sprawie zostały wnikliwie i prawidłowo ocenione. W konsekwencji należało przyjąć, że nie dopuszczono się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 13, 14, 15, 34 i 97 powołanej ustawy.