Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 11.313 zł) strona skarżąca - Grupa Producentów Owoców i Warzyw "K." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (reprezentowana przez radcę prawnego A. K.-K.) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że w chwili obecnej nie dysponuje wolnymi środkami na pokrycie wpisu sądowego w żądanej przez Sąd wysokości, ponieważ skarżąca została zobowiązana do zapłaty na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwoty 1.371.464,93 zł, z czego musiała wpłacić 100.000 zł, aby organ ten wyraził zgodę na rozłożenie przedmiotowej należności na raty. Ponadto w wyniku prowadzenia wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. został zajęty jedyny rachunek bankowy spółki oraz jej ruchomości.
W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 5.000 zł, na rachunku bankowym zgromadziła środki w kwocie 322,20 zł (według stanu na dzień 22 grudnia 2016 r.), a w kasie spółki nie ma żadnych środków pieniężnych. Dodała, iż posiada nieruchomość rolną o łącznej powierzchni 3,5284 ha, na której zostały ustanowione hipoteki na rzecz wspólników spółki z tytułu udzielonych skarżącej pożyczek.
Z rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2015 r. wynika, iż w roku 2015 spółka, przy przychodzie netto ze sprzedaży w wysokości 493.644,04 zł, poniosła stratę w kwocie 155.555,59 zł. W dodatkowych informacjach do sprawozdania finansowego za rok 2015 m.in. wskazano, że stan środków trwałych skarżącej na 31 grudnia 2015 r. wynosi ogółem 6.404.276,76 zł; spółka w roku 2015 nie poniosła strat i zysków nadzwyczajnych, a strata netto w wysokości 155.555,59 zł zostanie pokryta z zysków z lat przyszłych.
Natomiast rachunek zysków i strat sporządzony na 31 grudnia 2016 r. wskazuje, iż w roku ubiegłym spółka odnotowała stratę w kwocie 217.009,82 zł przy przychodzie netto ze sprzedaży w wysokości 699.246,30 zł. Z kolei w ciągu pierwszego miesiąca bieżącego roku strata spółki zamknęła się w kwocie 17.788,60 zł przy przychodzie w wysokości 24.120,00 zł (vide rachunek zysków i strat sporządzony na 31 stycznia 2017 r.).
Skarżąca przedstawiła kserokopie odpisów trzech tytułów wykonawczych, upomnienia oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, które to dokumenty wskazują, iż skarżąca jest zadłużona względem Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na kwotę 1.254.376,16 zł (według stanu na dzień 4 października 2016 r.).
Skarżąca przedłożyła również wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 grudnia 2016 r. do 28 lutego 2017 r., na którym widnieją jedynie kwoty transakcji, natomiast nie jest wskazane saldo rachunku.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści cytowanego wyżej przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia pełnych kosztów postępowania spoczywa na podmiocie wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów.
Oceniając stan majątkowy skarżącej należy mieć na uwadze, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżąca) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10).
W tym kontekście należy zwrócić uwagę na znaczny wzrost przychodów skarżącej z prowadzonej działalności gospodarczej na przestrzeni ostatnich trzech lat. I tak w roku 2014 przychody spółki zamknęły się w kwocie 266.877,85 zł, w roku 2015 wyniosły 493.644,04 zł, a w roku 2016 sięgnęły kwoty 699.246,30 zł. Na uwagę zasługuje także duża skala wydatków na koszty działalności operacyjnej (w 2015 r. – 966.656,16 zł, a w 2016 r. – 1.199.045,40 zł), na które składają się m.in. amortyzacja (w 2015 r. – 500.442,57 zł, a w 2016 r. – 500.662,68 zł) oraz wartość sprzedanych towarów (w 2015 r. – 429.352,10 zł, a w 2016 r. – 638.953,80 zł). Z przedstawionych powyżej okoliczności wynika bezspornie, że skarżąca spółka, pomimo odnotowywanej straty z prowadzonej działalności gospodarczej, ewidentnie zwiększyła jej skalę.
Zaznaczyć przy tym należy, iż wskazywana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide postanowienie NSA z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. W niniejszej sprawie spółka w oczywisty sposób nie utraciła płynności finansowej, skoro osiąga znaczne przychody.
Analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki wskazuje, że częstych wpłat gotówkowych rzędu kilkudziesięciu tysięcy zł dokonuje prokurent samoistny W. B. I tak np. w 16 grudnia 2016 r. zasilił konto spółki kwotą 33.500 zł, a w dniu 19 grudnia 2016 r. trzykrotnie wpłacał środki w wysokości odpowiednio: 67.500 zł, 75.100 zł i 26.000 zł tytułem nadwyżki kasowej. Zaznaczyć jednak należy, iż przedłożony wyciąg obejmuje jedynie kwoty transakcji (tj. wpłaty i wypłaty), natomiast nie wskazuje salda środków na tym rachunku. Zatem nie wiadomo jakie środki zostały zgromadzone na koncie spółki.
Zaakcentować również należy, iż skarżąca posiada majątek znacznej wartości, wielokrotnie przewyższającej wpis sądowy od skargi w wysokości 11.313 zł. Według (zawartego w dodatkowych informacjach do sprawozdania finansowego za 2015 r.) zestawienia na dzień 31 grudnia 2015 r., wartość środków trwałych spółki wynosi ogółem 6.404.276,76 zł (skarżąca przedstawiła tylko pierwszą stronę bilansu sporządzonego na 31 grudnia 2015 r. oraz nie przedłożyła bilansu za rok ubiegły). W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych jeżeli dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12).
Skarżąca udokumentowała zaległości względem Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na kwotę 1.254.376,16 zł.
Ze znajdującej się w aktach sądowych niniejszej sprawy informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu na dzień 28 grudnia 2016 r. z rejestru przedsiębiorców (pobranej na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym – t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) nie wynika, aby skarżąca spółka zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, znajdowała się w fazie upadłości czy likwidacji bądź posiadała zaległości.
W świetle powyższego stwierdzić należy, iż skarżąca nie przedstawiła w sposób klarowny i zupełny swojej sytuacji majątkowej, przy czym przedłożone przez nią dokumenty finansowe wskazują, że spółka nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej zwolnienie jej od kosztów sądowych.
Podkreślić bowiem należy, iż osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). W orzecznictwie wskazuje się również, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. W postanowieniu z dnia 4 września 2014 r. o sygn. akt V SAB/Wa 5/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku.
Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeśli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, jak również jej nie likwiduje ani nie występuje o ogłoszenie upadłości, to brak jest podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.