Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego przez płatnika składek – M. G., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. odmawiającą umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy za okres od stycznia 2002 r. do grudnia 2002 r. włącznie (w kwotach określonych w decyzji) oraz odsetek od nieopłaconych składek do dnia [...] maja 2012 r. tj. dnia złożenia wniosku - w łącznej kwocie [...] zł.
Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym.
Do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. wpłynął wniosek M. G. będącego płatnikiem składek, o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od [...] stycznia do [...] grudnia 2002 r. wraz z odsetkami w kwotach wskazanych szczegółowo we wniosku. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że w związku z otrzymanymi upomnieniami dotyczącymi uiszczenia składek wnosi o ich umorzenie w całości ponieważ zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w 2005 r. i nie posiada majątku, który pozwoliłby spłacić mu zadłużenie. Wyjaśnił, że od 2006 r. pozostaje bez pracy, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia zadłużenia wnioskodawcy za żądany okres w postaci składek i odsetek od nich w łącznej kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ powołując art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uznał, że w przypadku wnioskodawcy nie występuje żadna z przesłanek umorzenia wymienionych w ust. 3 tego przepisu. Stwierdził, że w stosunku do wnioskodawcy nie było prowadzone, ani wszczynane postępowanie upadłościowe, ani likwidacyjne, zaprzestał on prowadzenia działalności gospodarczej ale nie wskazał źródła dochodu, z którego pokrywa wydatki oraz posiada majątek ruchomy (samochód [...] z [...] r. i przyczepę samochodową z [...] r.), ponadto nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można byłoby prowadzić egzekucję. Organ zwrócił uwagę również na to, że kwota nieuiszczonych składek przewyższa koszty upomnienia. W związku z faktem, że w odniesieniu do wnioskodawcy, nie występuje żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności brak jest możliwości rozważania umorzenia zaległości na tej podstawie.
Organ ocenił możliwość umorzenia składek wraz z odsetkami również w oparciu o treść przepisów art. 28 ust.3a ustawy o s.u.s. i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. 2003.141.1365) w szczególności jego § 3 czyli pomimo braku ich całkowitej nieściągalności i uznał, że sytuacja wnioskodawcy nie dowodzi, że spłata składek uniemożliwi mu zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Organ podkreślił, że wnioskodawca jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, który pomaga mu w uzyskaniu zatrudnienia w związku z czym można przypuszczać, że w przyszłości uzyska pracę.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w całości. Zarzucił, że ZUS, nie rozważył w sposób prawidłowy zebranych w sprawie dowodów, które w sposób jednoznaczny obrazują jego sytuację majątkową i to, że nie posiada on żadnego majątku. Odnosząc się do posiadanych pojazdów w postaci samochodu i przyczepy, wskazał, że ich wartość jest niższa niż koszt ich utylizacji, który zgodnie z posiadaną przez niego wiedzą wynosi [...] zł, a których to środków on nie posiada.
Podkreślił, że od [...] r. jest w faktycznej separacji z żoną, z którą od [...] r. ma rozdzielność majątkową. Utrzymuje go rodzina ponieważ on sam, nie ma żadnego dochodu na co powoływał się w toku postępowania i co było organowi wiadome. Podniósł ponadto, że mimo rejestracji w PUP, nie ma szans na uzyskanie pracy, co dowodzi, że nie będzie mógł spłacić zadłużenia.
Decyzją z dnia [...] października 2012r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji stwierdzając brak podstaw do umorzenia należności, i zaznaczając, że w przypadku wnioskodawcy, nie zachodzą przesłanki pozwalające uznać całkowitą nieściągalność należności z tytułu składek, co daje organowi potencjalną możliwość umorzenia należności. Organ ocenił także sytuację wnioskodawcy w zakresie jego ważnego interesu i dokonując ponownej analizy treści § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. uznał, że wnioskodawca, nie znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu spłatę zaległych należności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił brak właściwego rozważenia materiału dowodowego. Wskazał, że w jego sytuacji zachodzą dwie przesłanki umożliwiające umorzenie należności tj. zaprzestanie działalności i brak jakiegokolwiek majątku oraz to, że opłacenie składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skargę należało uwzględnić.
W ocenie Sądu zarzuty skargi są zasadne. W zaskarżonej decyzji mimo, że organ ustalił jaka jest sytuacja życiowa i materialna skarżącego, to nie ocenił wspomnianych faktów w sposób wystarczający i przekonujący, pozwalający na uznanie, że wysnute przez niego wnioski co do możliwości spłaty należności przez skarżącego, są prawidłowe. Odnosząc się do przesłanek całkowitej nieściągalności należności organ nie ocenił w sposób właściwy przesłanki, na którą od początku powoływał się skarżący tj. zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej i brak majątku, który pozwalałby na spłatę należności.
Należy podkreślić, że skarżący od początku dowodził i zostało to wykazane dokumentami, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej od [...] grudnia 2005 r., że w [...] r. podlegał leczeniu w związku z [...], po której nie podjął już stałego zatrudnienia oraz, że ma od [...] r. rozdzielność majątkową z żoną. Wskazywał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe korzystając z pomocy materialnej rodziny, podnosił, że jego wydatki na wyżywienie wynoszą [...] zł oraz, że nie ma żadnego majątku, bo takiego nie stanowią mające ponad [...] lat samochód i przyczepa. Organ w praktyce, przeszedł nad tymi faktami do porządku dziennego, przytoczył je w uzasadnieniu ale nie wskazał dlaczego w istocie uważa, że skarżący dysponuje majątkiem, który mógłby podlegać egzekucji. Okoliczności sprawy (jeśli w pełni odpowiadają rzeczywistości) wskazują również na to, że spłacenie należności zagrażałoby możliwości pokrywania przez skarżącego kosztów niezbędnego utrzymania.
Trudno bowiem uznać, że w przypadku korzystania z pomocy rodziny i wydawania na potrzeby wyżywienia niewielkiej kwoty w postaci [...] zł miesięcznie, można zasadnie twierdzić, że wnioskodawca ma warunki pozwalające na spłatę należności. Jeśli organ uznaje, a tak wynikałoby z uzasadnienia decyzji, że w istocie rzeczy skarżący nie wykazał w sposób prawidłowy i pełny swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i jeśli jest zdania, że istotnie może on uzyskać pracę lecz nie czyni starań w tym kierunku, powinien wyjaśnić te kwestie w sposób właściwy. W tym celu należy przesłuchać skarżącego i wyjaśnić jaki jest obecnie stan jego zdrowia, dlaczego od [...] r., nie podjął żadnej stałej pracy, czy czynił w tym kierunku starania i jakie, ustalić czy otrzymywał skierowania do pracy z PUP i z jakich powodów nie uzyskał do tej pory żadnego zatrudnienia choćby okresowego. Jeśli chodzi o tę ostatnią okoliczność (dotyczącą pracy) to w przypadku konieczności organ postara się wyjaśnić to przy pomocy PUP.
Ponadto organ powinien jednoznacznie ustalić jaka jest sytuacja mieszkaniowa skarżącego, kto pokrywa wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, w którym mieszka skarżący, jakie są to kwoty, kto pomaga skarżącemu w pokrywaniu kosztów ubrania, wyżywienia, leków i innych wydatków i dopiero wówczas wyda decyzję adekwatną do ustalonego materiału dowodowego – w zgodzie z przepisami ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.
Mając powyższe okoliczności i uznając, że organ nie w pełni ustalił stan faktyczny, co mogłoby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.