Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi A. L. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 24 lipca 2009 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i synem. Oświadczył, że posiada dom o powierzchni 50 m2, mieszkanie 42 m2, oborę, stodołę, garaż oraz nieruchomość rolną o powierzchni 9,38 ha. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności i przedmiotów wartościowych nie posiada. Wyjaśnił, iż cała rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego w wysokości 1630 złotych z tytułu świadczenia pracy. Stwierdził także, iż składając skargę był przekonany, że nie będzie ponosił kosztów sądowych.
W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z 27 lipca 2009r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku o posiadane dokumenty.
W dniu 3 sierpnia 2009 r. (data nadania) skarżący wskazał, iż sam prowadzi gospodarstwo rolne (5 klasa ziemi), ponadto dorabia dorywczo, czego nie jest w stanie udokumentować. Wyjaśnił także, że posiada rachunek bankowy z saldem w wysokości 0 złotych – jednakże żądanego wyciągu nie załączył. Wskazał również, iż otrzymuje dopłaty do gruntów w wysokości ok. 3000 złotych, jednakże nie jest w stanie odnaleźć decyzji przyznających dopłaty. Do pisma skarżący załączył zaświadczenie z urzędu gminy wskazujące dochodowość gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,77 ha (2,372 ha przeliczeniowego) w wysokości 5.265,84 złote rocznie. Innych dokumentów nie załączył.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek.
W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby.
Na obecnym etapie postępowania, na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł (stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż zwrócono się do skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń m.in. poprzez wskazanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, posiadanych oszczędności, dodatkowych dochodów. Ponadto zwrócono się do skarżącego o nadesłanie określonych dokumentów m.in. zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym (żony), rachunków, faktur, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące.
W odpowiedzi na wezwanie, skarżący nie złożył pełnych wyjaśnień i nie nadesłał żądanych dokumentów tylko oświadczył, iż pracuje dorywczo oraz posiada rachunek bankowy z saldem 0 złotych.
W związku z powyższym należy uznać, iż skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Skarżący był zobowiązany do nadesłania stosownych dokumentów (w tym nadesłania zaświadczenia o zarobkach żony, informacji dotyczącej rachunku bankowego), a nie złożenia oświadczeń (i to nie odnoszących się do wszystkich pytań). Oświadczenia takie bowiem składał już na etapie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, natomiast w niniejszej sprawie zachodziła konieczność ich weryfikacji. Zażądano od wnioskodawcy stosownych dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową.
Należy bowiem mieć na uwadze to, że w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.
Brak współpracy skarżącego w tym zakresie prowadzi do stwierdzenia, że przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja finansowa jest inna niż w rzeczywistości.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż żona skarżącego uzyskuje stałe dochody w wysokości 1630 złotych, skarżący uzyskuje również dodatkowe dochody z prac dorywczych, których wysokości jednak nie ujawnia. Ponadto z informacji ze strony internetowej: http://bip.minrol.gov.pl/DesktopDefault.aspx?TabOrgId=1761&LangId=0 wynika, iż za 2008 rok skarżący otrzymał 3452,03 złote z tytułu dopłat do gruntów, z zaświadczenie z 3 sierpnia 2009 roku wynika, iż dochodowość części gospodarstwa rolnego (zaświadczenie dotyczy użytków rolnych o powierzchni 5,77 ha i liasu – 2,85 ha, a skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, iż jest właścicielem gruntu o łącznej powierzchni 9,38 ha) w 2007 roku wynosiła 5.265,84 zł. W związku z powyższym również z tego powodu należy uznać, iż skarżący jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, uiścić kwotę 100 złotych tytułem wpisu sądowego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.