Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. (dalej: "Dyrektor Oddziału" lub "organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec A. C. (dalej: "skarżąca", "strona" lub "zobowiązana") na podstawie własnego tytułu wykonawczego z [...].04.2019 r., nr [...], obejmującego zaległość z tytułu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1.08.2015 r. do 31.10.2015 r., w kwocie należności głównej 19.928,30 zł wraz z odsetkami za zwłokę.
Zawiadomieniem z [...].04.2019 r. nr [...] Dyrektor Oddziału dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone skarżącej 11.05.2019 r. Bank przyjął zajęcie do realizacji w 16.05.2019 r., przekazał środki w wysokości 8.502,74 zł i poinformował o przeszkodach w dalszej relacji zajęcia wobec braku zgromadzonych środków na rachunku zobowiązanej.
Zawiadomieniem z 8.05.2019 r. organ egzekucyjny dokonał aktualizacji zajęcia wierzytelności w części dotyczącej kosztów egzekucyjnych. Wobec wskazania w zawiadomieniu błędnej kwoty kosztów egzekucyjnych w wysokości 11.047,10 zł, zmieniono ich wysokość na prawidłową tj. 1.300,10 zł.
Pismem z 13.05.2019 r. strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej i wskazała, że dokonano zajęcia rachunku, na który wpływa wynagrodzenie jej męża, świadczenie rodzinne tj. 500 + oraz zasiłki rodzinne, które nie podlegają egzekucji. Wniosła o wskazanie podstawy prawnej i sposobu obliczania kosztów egzekucyjnych oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego poprzez zdjęcie blokady z konta bankowego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie.
Pismami z 17.05.2019 r. organ egzekucyjny wezwał bank do udzielenia informacji o wysokości obrotów i stanów zajętych rachunków w okresie 12 miesięcy poprzedzających wezwanie oraz zawiadomił o wstrzymaniu realizacji zajęcia rachunku bankowego. W odpowiedzi bank przesłał pismem z 17.05.2019 r. zestawienie operacji za żądany okres.
Postanowieniem z [...].05.2019 r. o nr [...] Dyrektor Oddziału odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem zobowiązana wniosła zażalenie.
Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS", "organ I instancji" lub "organ odwoławczy"), postanowieniem z [...].07.2019 r. o nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dyrektor IAS stwierdził, że Dyrektor Oddziału błędnie zakwalifikował okoliczności podniesione w przedmiotowym piśmie jako zarzut wniesiony w trybie art. 33 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 1438 z późn. zm.), dalej: "u.p.e.a.". Strona nie wskazała bowiem żadnej z przesłanek z wymienionych w art 33 § 1 u.p.e.a., a z treści zarzutów nie wynikało w szczególności aby strona powoływała się na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Przed przystąpieniem do rozpoznania wniesionych zarzutów Dyrektor Oddziału powinien wezwać zobowiązaną o doprecyzowanie przedstawionych żądań, czego nie uczynił.
W odpowiedzi na wezwanie Dyrektora Oddziału, pismem z 26.08.2019 r., skarżąca wskazała, iż wniosła zarzuty w oparciu o art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., zaś pismem z 29.08.2019 r. doprecyzowała pismo z 26.08.2019 r. wskazując, że zgłoszone zarzuty dotyczą:
pkt 6 w zakresie w jakim egzekucja jest skierowana wobec świadczeń wychowawczych oraz zasiłków wpływających na rachunek bankowy zajęty przez organ egzekucyjny, pkt 8 poprzez skierowanie egzekucji wobec świadczeń podatnika zgromadzonych na zajętym rachunku bankowym co naraża jego oraz osoby najbliższe w tym małoletnie na brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb, pkt 10 poprzez pominięcie w tytule wykonawczym małżonka zobowiązanej w sytuacji skierowania egzekucji wobec wspólnego rachunku bankowego na którym znajdują się środki pieniężne stanowiące wynagrodzenie za pracę oraz zwrot podatku dochodowego w sytuacji, gdy art. 27c u.p.e.a. stanowi, że jeżeli egzekucja ma być prowadzona z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z [...].09.2019 r. nr [...] Dyrektor Oddziału, będący jednocześnie reprezentantem wierzyciela, odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
Po rozpoznaniu zażalenia strony Dyrektor IAS, postanowieniem z [...].12.2019 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału z [...].09.2019 r. Według organu odwoławczego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut niedopuszczalności egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Egzekwowany obowiązek wynika z ostatecznej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...].08.2017 r. nr [...], którą zobowiązano skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w kwocie 19.928,30 zł, wraz z należnymi odsetkami. Egzekwowana zaległość podlega egzekucji administracyjnej na mocy art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a., czyli możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego ze względów przedmiotowych. Według organu odwoławczego możliwe było prowadzenie postępowania egzekucyjnego także ze względów podmiotowych, ponieważ strona spełnia kryteria do uznania jej za zobowiązaną poddaną jurysdykcji Rzeczypospolitej Polskiej, bo nie odnosi się do niej żaden z wyjątków przewidzianych art. 14 u.p.e.a.
Organ odwoławczy wskazał, że Dyrektor Oddziału dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. na podstawie zawiadomienia z [...].04.2019 r. o nr [...], a zajęcie rachunku bankowego jest środkiem dopuszczonym do egzekucji administracyjnej na podstawie art. 1a pkt 12 lit. a ustawy egzekucyjnej. Dyrektor Oddziału jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Zajęcie rachunku bankowego dokonane na podstawie zawiadomienia z [...].04.2019 r. było więc dopuszczalne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Dyrektor IAS nie podzielił oceny skarżącej, że w sprawie zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Zaznaczył, że z samej istoty postępowania egzekucyjnego wynika jego uciążliwość dla zobowiązanego, wobec którego to postępowanie jest prowadzone, zatem oczywisty jest negatywny wpływ prowadzonego postępowania egzekucyjnego na jego sytuację materialną. Organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny zastosował tylko jeden środek egzekucyjny, polegający na zajęciu rachunku bankowego zobowiązanej w [...] S.A. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w świetle przepisów u.p.e.a. stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, który bezpośrednio prowadzi do wykonania obowiązku, a ponadto jest zdecydowanie mniej dolegliwy dla strony niż ewentualne zajęcie ruchomości czy też nieruchomości. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżąca nie wskazała alternatywnego środka egzekucyjnego, który byłby jej zdaniem mniej uciążliwy, a także prowadził do wykonania ciążącego na nim obowiązku.
Odnosząc się do twierdzenia zobowiązanej, iż blokada rachunku bankowego jest uciążliwa gdyż "naraża osoby najbliższe, w tym małoletnie na brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb", organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 54 ust. 1 Prawa bankowego pieniądze znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Wolne od zajęcia są także pieniądze znajdujące się na ww. rachunkach pochodzące ze świadczeń alimentacyjnych, świadczeń rodzinnych, dodatków (rodzinnych, pielęgnacyjnych, porodowych, dla sierot zupełnych), zasiłków i innych świadczeń socjalnych, o których mowa w art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego, oraz z niektórych (wyraźnie wskazanych w art. 54a Prawa bankowego) świadczeń, dodatków i innych kwot, o których mowa w ustawie z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Bank realizując zajęcie zobowiązany jest do uwzględnienia powyższych regulacji prawnych. Organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z [...].09.2019 r. nr [...] ZUS wyraził zgodę na bezterminowe zwolnienie spod egzekucji świadczeń wypłacanych co miesiąc przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. w wysokości miesięcznej 1 219,00 zł, na którą to kwotę składa się świadczenie w kwocie 219,00 zł zgodnie z decyzją [...] oraz [...] w kwocie 1 000,00 zł. Odnosząc się do zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., poprzez pominięcie w tytule wykonawczym małżonka zobowiązanej w sytuacji skierowania egzekucji do wspólnego rachunku bankowego, Dyrektor IAS wyjaśnił, iż tytuł wykonawczy z [...].04.2019r. o nr [...] został wystawiony na podstawie ostatecznej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...].08.2017 r. nr [...], w której zobowiązano skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w kwocie należności głównej 19.928,30 zł wraz z należnymi odsetkami.
Podstawą takiego rozstrzygnięcia był art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Określony tą decyzją obowiązek jest ściśle związany ze skarżącą, zaś jej mąż nie jest w omawianej sprawie zobowiązanym, gdyż nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązanie z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. Według organu tym samym kwestionowany tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo i spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z [...].04.2019 r., prawidłowo wskazał jako zobowiązaną wyłącznie skarżącą. Bank [...] S.A. przystąpił do realizacji zajęcia egzekucyjnego wystawionego na ww. zobowiązaną z jej rachunku, którego współposiadaczem jest również jej małżonek.
Jednak w zapisach umowy z w/w bankiem z [...].02.2017 r. nie określono udziału współposiadaczy w rachunku wspólnym. W przypadku rachunku wspólnego prowadzonego dla osób fizycznych, o ile umowa rachunku bankowego nie stanowi inaczej, każdy ze współposiadaczy rachunku może dysponować samodzielnie środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku. Z treści art. 81 § 1a u.p.e.a. wynika, że ustawodawca, w przypadku prowadzenia rachunku wspólnego dla kilku osób fizycznych, nie wprowadza żadnych ograniczeń, co do rodzaju stosunków prawnych łączących współposiadaczy rachunku, zatem każdy ze współposiadaczy rachunku może dysponować samodzielnie środkami pieniężnymi zgromadzonymi na tym rachunku.
Tym samym, w ocenie organu, organ egzekucyjny prawidłowo skierował egzekucję do majątku zobowiązanej w postaci jej rachunku bankowego. Podkreślił przy tym, iż organ egzekucyjny, dokonując czynności zajęcia rachunku, nie ma wglądu do rachunku zobowiązanego, a przepisy u.p.e.a. nie nakładają na organ egzekucyjny obowiązku weryfikacji źródeł, z jakich pochodzą środki zasilające rachunek bankowy. Odpowiedzialność za realizację zawiadomienia, zgodnie z przepisami Prawa bankowego, spoczywa na dłużniku zajętej wierzytelności realizującym zajęcie egzekucyjne, którym w omawianej sprawie jest Bank [...] S.A. Bank realizujący zajęcie egzekucyjne miał więc obowiązek zweryfikować, które ze znajdujących się na rachunku kwot może przekazać do organu egzekucyjnego, a które z racji obowiązujących wyłączeń, nie podlegają zajęciu egzekucyjnemu. Zwłaszcza, iż z załączonych do akt sprawy zestawień operacji z rachunku "Konto Za Zero Rodzina 500 +" jednoznacznie wynika, że na zajęty rachunek bankowy wpływają także środki pochodzące z innych źródeł, które z całą pewnością podlegają egzekucji administracyjnej.
W złożonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego skardze na postanowienie Dyrektora IAS z [...].12.2019 r. zobowiązana zarzuciła naruszenie:
- • art. 80 §1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez zastosowanie przez organ egzekucyjny niedopuszczalnego środka egzekucyjnego, tj. zajęcie rachunku bankowego skarżącej w sytuacji, gdy rachunek ten nie należy wyłącznie do skarżącej, lecz także do jej męża, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 27c u.p.e.a. polegającego na wystawieniu tytułu wykonawczego jedynie na skarżącą w sytuacji gdy organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego, którego współposiadaczem jest zarówno skarżącą, jak i jej mąż, jako małżeństwo pozostające w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej;
- • art. 80 § 2 w zw. z art. 33 § 1 pkt 6 oraz art. 10 § 4 u.p.e.a., a także w zw. z art. 54a Prawa bankowego poprzez przyjęcie, iż organy egzekucyjne nie miały obowiązku zweryfikowania pochodzenia środków na rachunku bankowym skarżącej na podstawie art. 10 § 4 u.p.e.a i art. 54a Prawa bankowego i w konsekwencji dokonały zajęcia środków niepodlegających egzekucji;
- • art. 80 § 1 w zw. art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. poprzez zajęcie środków pieniężnych przeznaczanych na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych skarżącej i jej rodziny;
- • art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu egzekucyjnego.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżanego postanowienia Dyrektora IAS oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Oddziału, a także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 poz. 1369), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżone postanowienie według powyższych kryteriów sąd uznał, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 7 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 33 § 1 u.p.e.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik postępowania.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019 poz. 2070) do o postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponieważ rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie wskazanej wyżej ustawy zmieniającej, tj. przed 30 lipca 2020 r., zastosowanie znajdą przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej.
Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 1 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- 10) niespełnienie wymogów określonych w art.
- 27. Zgodnie 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Analiza wskazanych art. 33 § 1 u.p.e.a. podstaw wniesienia zarzutów prowadzi do wniosku, że celem tego środka zaskarżenia jest umożliwienie zobowiązanemu zakwestionowania dopuszczalności wszczęcia i prawidłowości prowadzenia egzekucji administracyjnej bądź też dopuszczalności określonego środka egzekucyjnego. Natomiast środkiem ochrony służącym zobowiązanemu w przypadku kwestionowania konkretnej czynności egzekucyjnej jest skarga na czynności egzekucyjne, uregulowana w art. 54 u.p.e.a. W ramach skargi na czynności egzekucyjne badana jest prawidłowość przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej. Czynnościami egzekucyjnymi są, w myśl art. 1 a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Taką czynnością jest m.in. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a.).
Konsekwencją zasady niekonkurencyjności środków prawnych w ramach jednego postępowania jest niedopuszczalność stosowania przemiennego art. 33 § 1 i art. 54 § 1 u.p.e.a. do tych samych przypadków. Skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (por. wyroki NSA: z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3048/15; z 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13).
Zobowiązany w piśmie zawierającym zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym musi wskazać na zaistnienie okoliczności faktycznych, odpowiadających którejś z przyczyn wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. jako podstawy wniesienia zarzutów. Nie wystarczy więc samo wskazanie odpowiedniego przepisu stanowiącego podstawę wniesienia zarzutów. Postępowanie w przedmiocie zarzutów może toczyć się jedynie w ramach określonych treścią zarzutów, zgłoszonych przez zobowiązanego w przewidzianym ustawą terminie na ich zgłoszenie. Jeżeli wskazane przez zobowiązanego w piśmie okoliczności nie odpowiadają podstawom zarzutów określonych w art. 33 § 1 u.p.e.a. organ powinien rozważyć, czy to treść pisma nie wskazuje na konieczność potraktowania go skargi na czynności egzekucyjne. Stosownie do art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ egzekucyjny ma obowiązek poinformowania zobowiązanego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem administracyjnego postępowania egzekucyjnego.
Organ ma obowiązek czuwać nad tym, aby strona uczestnicząca w postępowaniu nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu jest zobowiązany do udzielenia jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Informacje udzielane przez organ egzekucyjny powinny obejmować w szczególności zagadnienia dotyczące formy i trybu dopuszczalnych w danym postępowaniu egzekucyjnym środków ochrony zobowiązanego. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie przez organ egzekucyjny nieznajomości prawa przez zobowiązanego i sugerowanie mu działań prawnych nieadekwatnych do jego sytuacji procesowej i stąd z góry skazanych na niepowodzenie.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca, w piśmie określonym przez nią jako zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., kwestionowała wyłącznie prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w świetle przepisów regulujących sposób i formę realizacji czynności egzekucyjnej – zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Skoro skarżąca w ramach zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów domaga się w istocie wyłącznie kontroli konkretnej czynności egzekucyjnej, organ rozpoznający żądania skarżącej zawarte w piśmie powinien zakwalifikować je zgodnie z ich treścią, jako skargę na czynności egzekucyjne i zbadać czy zakwestionowany przez skarżącą środek egzekucyjny został zastosowany został w prawidłowy sposób. Okoliczność, że skarżąca określiła swoje pismo jako zarzuty i na wezwanie organu sprecyzowała podstawy prawne zarzutów wskazując art. 33 § 1 pkt 6, 8 i 10 u.p.e.a., nie przesądza o charakterze tego pisma w sytuacji gdy zobowiązana działała bez profesjonalnego pełnomocnika.
Pomimo wątpliwości organów w zakresie rzeczywistej woli skarżącej co do charakteru złożonego pisma (co znalazło wyraz w treści postanowienia Dyrektora IAS z [...].07.2019 r., w którym stwierdzono, że strona nie wskazała żadnej z przesłanek z wymienionych w art 33 § 1 u.p.e.a., a z treści zarzutów nie wynikało w szczególności aby strona powoływała się na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego), przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny nie poinformował skarżącej o trybie postępowania za skargi na czynności egzekucyjne, właściwym dla zgłoszonych w jej piśmie żądań, tylko ukierunkował ją na konieczność wykazania podstaw zarzutów z art. 33 § 1 u.p.e.a. W pismach z 26.08.2019 r. i z 29.08.2019 r. skarżąca w istocie nie tylko sprecyzowała swoje żądanie lecz rozszerzyła podstawy wniesienia zarzutów o zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.) i niespełnianie przez tytuł wykonawczy wymogów formalnych (art 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.), co nastąpiło już po upływie terminu do wniesienia zarzutów.
Zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy, wobec czego dokonane skarżącą rozszerzenie podstaw zarzutów nie może odnieść skutku.
Powyższe działanie organów było niedopuszczalne, gdyż doprowadziło do sytuacji, w której organ błędnie dokonując jednoznacznej kwalifikacji pisma skarżącej, jako zarzuty wniesione na podstawie art. 33 u.p.e.a., nie dokonał ustalenia rzeczywistej woli skarżącej co do wniesionego przez nią środka ochrony jej praw w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie zakończył postępowania w tym zakresie, rozpoznając pismo skarżącej w niewłaściwym trybie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania.
Sąd podziela też pogląd skarżącej, że organ egzekucyjny, chcąc prowadzić egzekucję ze wspólnego majątku małżonków, powinien wystawić tytuł wykonawczy na oboje małżonków, co wynika z literalnego brzmienia art. 27c u.p.e.a., a czego w rozpoznawanej sprawie nie uczynił. Chybiony jest argument organu, że egzekucja skierowana do wspólnego rachunku bankowego małżonków jest możliwa na podstawie art. 81 § 1 i § 1a u.p.e.a. bez konieczności wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków. Art. 27c u.p.e.a. jest przepisem szczególnym wobec powołanego przez organy art. 81 § 1a u.p.e.a., zgodnie z którym zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Jak wynika z treści tego artykułu, ustawodawca, w przypadku prowadzenia rachunku wspólnego dla kilku osób fizycznych, nie wprowadza żadnych ograniczeń co do rodzaju stosunków prawnych łączących współposiadaczy ani co do rodzaju prowadzonej przez nich działalności.
Oznacza to, że współposiadaczami takiego rachunku mogą być w szczególności osoby powiązane więzami rodzinnymi (np. małżonkowie), wspólnicy spółki cywilnej, ale także osoby, których nie łączy jakikolwiek stosunek prawny, czy osoby prowadzące działalność gospodarczą lub jej nieprowadzące. W sytuacji skierowania egzekucji wobec rachunku bankowego, którego współposiadaczami są małżonkowie i na który wpływają środki pieniężne stanowiące m.in. wynagrodzenie za pracę, zwrot podatku dochodowego, świadczenia wypłacane z pomocy społecznej, świadczenia wypłacane z ubezpieczenia społecznego, środki pieniężne uzyskane w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej, które to środki objęte współwłasnością łączną, a więc obejmującego mienie również drugiego małżonka, tytuł wykonawczy wystawiony winien być na oboje małżonków, stosownie do art. 27c u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny kierując egzekucję do środków zgromadzonych na wspólnym rachunku bankowym skarżącej i jej małżonka na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego tylko na skarżącą naruszył art. 27c u.p.e.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy dokonają ponownie kwalifikacji pisma skarżącej z 13 maja 2019 r. z uwzględnieniem jej rzeczywistej woli. W tym celu organy udzielą skarżącej pełnej informacji o służących w jej sytuacji środkach ochrony i po uzyskaniu stanowiska skarżącej co do charakteru jej pisma, rozpoznają pismo zgodnie z wyraźną wolą skarżącej. W przypadku braku zajęcia przez skarżącą jednoznacznego stanowiska co do charakteru jej pisma z 13 maja 2019 r., organy, mając na uwadze przedstawioną powyżej ocenę prawną sądu, dokonają samodzielnie ustalenia charakteru pisma skarżącej i w trybie właściwym dla tego środka zaskarżenia dokonają jego oceny i rozpoznania.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.