Uzasadnienie
W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący M. S. (reprezentowany przez adwokata K. S.) zażądał częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołał się wysokie koszty stałe wynikające z zaciągniętych kredytów i pożyczek.
Skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwoma synami w wieku 22 i 15 lat. Jako składniki majątku rodziny skarżący wymienił lokal spółdzielczy o powierzchni 60 m kw i wartości 400.000 zł oraz oszczędności w kwocie 8.000 zł. Natomiast jako źródło utrzymania rodziny wskazał dochód z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w wysokość 59.000 zł netto miesięcznie. Z kolei do miesięcznych wydatków zaliczył: spłaty rat kredytów – 24.300 zł, spłaty rat pożyczek - 28.000, leasing – 18.000 zł, czynsz – 1.000 zł, opłata za szkołę - 1.000 zł, koszty ubezpieczenia – 1.250 zł, opłaty za media – 1.150 zł oraz koszty utrzymania – 2.000 zł.
Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z 6 maja 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie:
- a) zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za 2015 rok,
- b) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów (straty) uzyskanych przez skarżącego w pierwszym kwartale 2016 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności od formy opodatkowania),
- c) wyjaśnienia sytuacji finansowej żony skarżącego: w przypadku zatrudnienia – przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę, a w sytuacji pozostawania bez pracy – oświadczenia, czy małżonka skarżącego figuruje w ewidencji osób bezrobotnych (w takim wypadku zobowiązano do przedłożenia aktualnego zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego tę okoliczność),
- d) dokumentów potwierdzających podane w rubryce nr 11 formularza PPF informacje o udzielonych skarżącemu kredytach, pożyczkach i leasingu oraz miesięcznych wydatkach związanych z ich spłatą (np. kopie umów, harmonogramy spłaty rat),
- e) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie,
- f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń.
Powyższe wezwanie doręczono osobiście pełnomocnikowi skarżącego 27 maja 2016 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych sprawy). Dotychczas nie zostało ono wykonane.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów, nie można stwierdzić, iż Mariusz Szajda nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.