Uzasadnienie
Na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...].10.2000r., Dyrektor Urzędu Celnego w W. objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowany z N. towar (odzież), na warunkach zadeklarowanych w zgłoszeniu, czyli ze stawką celną konwencyjną, na podstawie dołączonego do zgłoszenia celnego świadectwa pochodzenia Form A nr [...].
W ramach kontroli postimportowej przeprowadzonej zgodnie z art. 83 § 1 Kodeksu celnego, organ celny zweryfikował całość dokumentów przedłożonych do odprawy celnej wg SAD nr j.w. W wyniku kontroli stwierdzono, iż świadectwo Form A nie spełnia wymogów formalnych, ponieważ widniejąca na świadectwie pieczęć nie odpowiada wzorowi pieczęci przekazanemu polskim organom celnym przez upoważnione władze C. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją nr [...] z dnia [...].09.2003r. uznał przedmiotowe zgłoszenie celne SAD w. poz. 1,2,3 za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej, kwoty cła, kwoty podatku od towarów i usług, oraz obliczył kwotę długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej.
Jednocześnie Strona została obciążona odsetkami wyrównawczymi od należności celnych i podatkowych na mocy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958ze zm.).
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w części dotyczącej wymiaru należności celnych, natomiast uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej obciążenia Strony odsetkami wyrównawczymi od kwoty należności podatkowych i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji, zaś w części dotyczącej podatku VAT uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z przepisem art. 13 § l ustawy z dnia 9.01.l997r. Kodeks celny, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21grudnia 1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. z 1999r. Nr 107, poz. 1217) wprowadzały możliwość stosowania konwencyjnych stawek celnych dla towarów posiadających status niepreferencyjnego pochodzenia.
W przypadku towarów objętych sekcją XI Taryfy celnej i wymienionych w Wykazie nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, ich niepreferencyjne pochodzenie uprawniające do zastosowania stawki konwencyjnej, która jest niższa od autonomicznej, musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.
W przypadku gdy pochodzenie towaru z sekcji XI nie zostało udowodnione świadectwem pochodzenia, określonym w § 11 ust 1 i § 13 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r., lecz stwierdzone zostało w inny sposób, status niepreferencyjnego pochodzenia uprawnia jedynie do zastosowania autonomicznej stawki celnej.
Strona do zgłoszenia celnego załączyła świadectwo pochodzenia Form A nr [...], potwierdzające c. pochodzenie towaru, i na tej podstawie dopuszczono towar do obrotu z zastosowaniem konwencyjnej stawki celnej. W wyniku kontroli przeprowadzonej zgodnie z art. 83 § l Kodeksu celnego stwierdzono, iż świadectwo Form A nie spełnia wymogów formalnych, ponieważ widniejąca na świadectwie pieczęć nie odpowiada wzorowi pieczęci przekazanemu polskim organom celnym przez upoważnione władze C. Zgodnie z § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r., jeżeli pochodzenie towaru przywożonego na polski obszar celny musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dowodem pochodzenia towaru może być świadectwo pochodzenia, które spełnia łącznie następujące warunki: l. zostało sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów, 2. zawiera dane niezbędne do identyfikacji towaru objętego świadectwem, 3.poświadcza, że towar, którego świadectwo dotyczy, pochodzi z określonego kraju.
Przedłożony przez stronę dowód pochodzenia w postaci świadectwa Form A zawiera pieczęć, która nie odpowiada wzorom pieczęci stosowanym przez c. organy upoważnione do wydawania takich świadectw, a przekazanym polskim organom celnym przez władze C. Z tych względów przedmiotowy dokument nie stanowi prawidłowego dowodu pochodzenia towaru, również dla stawki niepreferencyjnej. W tej sytuacji brak było podstaw do zastosowania w stosunku do przedmiotowego towaru z poz. 1,2,3 zgłoszenia celnego, konwencyjnej stawki celnej. A ponieważ w aktach sprawy znajduje się faktura nr [...] z dnia [...].09.2000r. potwierdzająca c. pochodzenie przedmiotowego towaru, organ I instancji zasadnie zastosował w stosunku do towarów z poz. 1,2,3 zgłoszenia celnego, autonomiczną stawkę celną. Zgodnie bowiem z regulacją wynikającą z pkt 10 części A (stawki celne) Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999r., " do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r.(...) dla których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej".
Na powyższą decyzję złożył skargę T. K. wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie art. 210 Ordynacji Podatkowej i art. 65 Kodeksu celnego.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że w rozporządzeniu z dnia 15.10.1997 r., które organ celny powołał w podstawie prawnej decyzji brak jest przepisu, który precyzowałby kwestie jakichkolwiek pieczęci. Natomiast przepis § 20a ust 1 rozporządzenia wskazuje tryb postępowania w przypadku gdy organy celne mają wątpliwości co do autentyczności świadectwa pochodzenia towaru lub prawidłowości zawartych w nim danych, a mianowicie celny może skierować takie świadectwo do weryfikacji do organu je wystawiającego. Pomimo obowiązku wynikającego z przepisu § 20a rozporządzenia, organy celne nie przeprowadziły weryfikacji świadectwa pochodzenia a decyzje wydały bez podstawy prawnej.
Skarżący zarzucił, iż decyzja organu pierwszej instancji dotyczyła wymiaru cła oraz podatku VAT. Z treści przepisu art. 13 Ordynacji podatkowej nie wynika, aby urząd celny posiadał kompetencje do wydania decyzji podatkowej. Brak prawidłowego oznaczenia organu podatkowego skutkuje wadliwością powodującą, iż dane pismo nie może być traktowane jako decyzja.
W ocenie skarżącego decyzja organu drugiej instancji została wydana z naruszeniem terminu określonego w przepisie art. 65 § 5 ustawy Kodeks celny, a więc po upływie terminu przedawnienia, ponieważ jej doręczenie nastąpiło po upływie trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.
Ponadto skarżący postawił zarzut, iż decyzje organów celnych obciążyły go odsetkami wyrównawczymi na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania, które utraciło moc zanim otrzymał decyzję organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, iż skoro do zgłoszenia celnego zostało dołączone świadectwo Form A, powinno ono odpowiadać wymogom przewidzianym dla tego świadectwa, określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21.10.1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz.U. nr 134, poz. 886). Zgodnie z § 13 pkt 1 powołanego rozporządzenia, świadectwo pochodzenia Form A musi być sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wystawiania świadectw.
Z kolei zgodnie z § 16 pkt 1 rozporządzenia, świadectwo Form A może stanowić dowód pochodzenia towaru pod warunkiem, że kraj korzystający przekazał polskim organom celny nazwy i adresy organów upoważnionych do wydawania świadectw Form A oraz wzory odcisków pieczęci stosowanych przez te organy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1123/04 oddalił skargę T. K. na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. stwierdzając w uzasadnieniu, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie wiarygodności przedłożonego do odprawy celnej świadectwa pochodzenia i w konsekwencji zastosowanie właściwej stawki celnej.
Odnosząc się do tej kwestii Sąd wskazał, że w myśl przepisu art. 19 § 1 Kodeksu celnego, ustalenie niepreferencyjnego pochodzenia towarów "dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów". Zgodnie z treścią § 11 ust-rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r., pochodzenie towarów objętych Sekcją XI Taryfy celnej i wymienionych w Wykazie nr 3 rozporządzenia, musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Przywiezione towary (odzież), objęte Sekcją XI Taryfy celnej, zostały ujęte w Wykazie nr 3 do rozporządzenia. Dla uznania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, uprawniającego do zastosowania stawki celnej konwencyjnej, niższej od stawki celnej autonomicznej, niezbędne jest przedłożenie świadectwa pochodzenia, wystawionego przez organ upoważniony w danym państwie do ich wydawania.
Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie c. pochodzenie towaru, wymagane dla zastosowania stawki autonomicznej, zostało ustalone na podstawie zapisu na fakturze nr [...] z dnia [...] września 2000 r. ("All goods made in C."), zgodnego z przepisem ust. 10 Części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. | w sprawie ustanowienia Taryfy celnej.
W ocenie Sądu organy celne zasadnie zakwestionowały prawidłowość I wystawienia świadectwa pochodzenia na Formularzu A, ponieważ z przepisu § 13 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. wynika, że jeżeli pochodzenie towaru przywożonego na polski obszar celny musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dowodem pochodzenia towaru może być świadectwo pochodzenia, sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia, dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów. Przedłożony przez stronę dowód pochodzenia w postaci świadectwa pochodzenia na Formularzu A, w ocenie Sądu nie spełnia tych wymogów, ponieważ zawiera pieczęć, która nie odpowiada wzorom pieczęci stosowanym przez c. organy upoważnione do wydawania takich świadectw, przekazanym polskim organom celnym przez władze C. Sąd przyznał rację skarżącemu, że przepisy powołanego rozporządzenia RM z 15 października 1997 r. nie precyzują kwestii wzorów pieczęci, jakich używa organ wydający świadectwo, i wskazał, że kwestia ta uregulowana została w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz. U. Nr 134, poz. 886), dalej rozporządzenie RM z dnia 21 października 1997 r. Zgodnie z przepisem § 16 pkt 1 tego ostatniego rozporządzenia, świadectwo pochodzenia na Formularzu A może stanowić dowód pochodzenia towaru z kraju korzystającego, pod warunkiem że:
- 1) kraj korzystający przekazał Głównemu Urzędowi Ceł nazwy i adres organów upoważnionych do wydawania świadectw pochodzenia na Formularzu A oraz wzory odcisków pieczęci stosowanych przez te organy,
- 2) świadectwo zostało sporządzone przez organ upoważniony w kraju korzystającym do wydawania świadectw pochodzenia oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów i zostało potwierdzone pieczęcią zgodną z wzorem, o którym mowa w pkt 1 (...).
Sąd stwierdził, że załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia na Formularzu A zostało sporządzone w reżimie Generalnego (Ogólnego) Systemu Preferencji, powinno więc być sporządzone przez organ, który w danym państwie jest upoważniony do wydania takiego świadectwa i potwierdzone pieczęcią stosowaną przez ten organ. Jeżeli w obowiązujących przepisach określono organ uprawniony do wydawania dokumentu oraz wymogi, jakim dokument musi odpowiadać, to wyłącznie dokument spełniający te wymogi może być przyjmowany jako wiarygodny.
Stosownie do pkt 2 załącznika nr 38 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 104, poz. 1193 ze zm.), "dokumentami potwierdzającymi pochodzenie towarów mogą być:
świadectwo pochodzenia wystawione na Formularzu A lub odpowiednio deklaracja na fakturze, stosowane w ogólnym systemie preferencji; dokumenty te są właściwe dla zastosowania preferencyjnych stawek celnych, także zawieszonych, świadectwo przewozowe EUR. 1 lub deklaracja na fakturze określone w umowach o wolnym handlu, dokumenty te są właściwe dla stosowania obniżonych stawek celnych, także zawieszonych lub ustanowionych w ramach traktatowych kontyngentów taryfowych, świadectwo pochodzenia (w tym na Formularzu A i przewozowe EUR.
- 1) (...)".
Wskazując na powyższą regulację Sąd ustalił, że zgłaszający może wybrać, jakie świadectwo pochodzenia przedłoży w celu udokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, jeżeli świadectwo jest wymagane. Może to być świadectwo pochodzenia, określone w przepisach rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r., świadectwo pochodzenia na Formularzu A bądź świadectwo przewozowe
EUR 1. Skoro jednak zgłaszający przedłożył świadectwo na Formularzu A, to powinno ono spełniać wszystkie wymogi określone w przepisach, przesądzające o jego prawidłowości, w tym wypadku w przepisach rozporządzenia RM z dnia 21 października 1997 r. Wymogi powinny być spełnione w każdym wypadku, gdy świadectwo przedkładane jest jako dokument potwierdzający pochodzenie towarów.
Ustosunkowując się do podniesionego w skardze zarzutu zaniechania weryfikacji dowodu pochodzenia w trybie § 20 a pkt 1 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r., Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, że powyższy przepis nie nakłada na organy celne kraju importu obowiązku weryfikowania dowodu pochodzenia w każdym przypadku zakwestionowania jego wiarygodności. Skoro władze celne dysponują adresami i wzorami pieczęci zagranicznych organów upoważnionych do wydawania świadectw pochodzenia na Formularzu A, są zobowiązane do samodzielnej oceny prawidłowości tych świadectw pod względem formalnym. Pieczęć znajdująca się na załączonym do zgłoszenia celnego świadectwie Form A, znacząco różni się od nadesłanych przez władze celne C., wzorów pieczęci, dołączonych do akt administracyjnych, stanowisko organów w tym zakresie było więc w ocenie Sądu uprawnione.
Sąd nie podzielił również pozostałych zarzutów skargi uznając, że oznaczenie organu w zaskarżonej decyzji było prawidłowe oraz że decyzje organów obu instancji zostały podpisane z upoważnienia organów właściwych do orzekania w sprawie. Stwierdził także, że decyzja organu odwoławczego została wydana bez naruszenia art. 65 § 5 Kodeksu celnego oraz że jej wydanie po upływie terminu określonego w przepisie art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej nie miało wpływu na wynik sprawy.
T. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną z dnia [...] sierpnia 2005 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie poniesionych kosztów postępowania kasacyjnego
Skarżący skargę kasacyjną oparł na podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., zarzucił, że zaskarżony wyrok został wydany z
: I. naruszeniem prawa materialnego, tj.:
§ 15 i 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz. U. 1997 r., Nr 134, poz. 886), przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
§ 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851) przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie;
§ 20a rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie;
§ 13 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. przez jego niezastosowanie;
- 5. art. 121 § 1, art. 122, art. 187 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej przez ich błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i niezastosowanie. II. naruszeniem przepisów postępowania, tj.:
art. 135, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § -) art. 122, art- 187 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy;
art. 135, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z § 20a rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu
Sądowi Administracyjnego w Warszawie do ponownego rozpoznania, przyznanie skarżącemu na podstawie art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącego od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej,
- - zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu poniesionych kosztów postępowania kasacyjnego.
Po wniesieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 5 października 2005 r. cofnął wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z cofnięciem tego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1123/04 umorzył postępowanie sądowe z wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie określił konieczność zastosowania w sprawie przepisów rozporządzenia RM z dnia 21 października 1997 r., wskazując, że rozporządzenie to odnosi się tylko do towarów preferencyjnych i nie ma norm traktujących o stosowaniu go do towarów niepreferencyjnych, co według skarżącego uzasadnia zarzut naruszenia § 15 i 16 tego rozporządzenia przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów.
Skarżący zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie ustalił, że stawka konwencyjna została zastosowana w oparciu o przedłożone świadectwo pochodzenia na Formularzu A, tymczasem stawka ta została zastosowana zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 226, poz. 1885). W rozporządzeniu tym w pkt. A, tom I, części pierwszej Postanowień wstępnych określono obligatoryjne stawki celne mające zastosowanie w przypadku towarów pochodzących z krajów i regionów członków Swiatowej Organizacji Handlu (WTO), ustanowionej dnia 15 kwietnia 1994 r., na podstawie podpisanego w Marakeszu Porozumienia o Ustanowieniu Światowej Organizacji Handlu, której C. są członkiem od 2001 r.
Wskazując na powyższe skarżący zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepisy prawa materialnego, tj. § 15 i 16 rozporządzenia RM z dnia 21 października 1997 r., w kwestii dotyczącej prawidłowości wystawionego świadectwa pochodzenia oraz stosując te przepisy, mimo iż nie powinny one mieć zastosowania w sprawie, błędnie wywiódł istnienie po stronie skarżącego obowiązku dostosowania świadectwa do przepisów, które nie obowiązywały w sprawie.
Zgodnie bowiem z § 11 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r., pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3, przywożonych na polski obszar celny musi nastąpić poprzez udokumentowanie:
świadectwem pochodzenia, fakturą specyfikacją towarów, kontraktem, świadectwem jakości lub innym dokumentem urzędowym, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru, trwałym oznaczeniem kraju pochodzenia na towarze.
Z powyższych przepisów wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że dla udokumentowania pochodzenia towarów niepreferencyjnych wymienionych w Wykazie nr 3 nie jest konieczne przedłożenie świadectwa pochodzenia na Formularzu A, nie ma jednakże przepisów stanowiących o zakazie przedłożenia takiego świadectwa. Zdaniem skarżącego twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż w związku z przedstawieniem świadectwa pochodzenia na Formularzu A zastosowanie w sprawie miały normy warunkujące prawidłowe wystawienie tego świadectwa przez właściwy organ, jest błędne, ponieważ normy te mają zastosowanie do towarów preferencyjnych, a nie ma podstaw prawnych do stosowania w niniejszej sprawie wymogów formalnych dotyczących świadectwa pochodzenia dla towarów preferencyjnych.
Skarżący stwierdził, że w okresie ostatnich kilku lat reguły pochodzenia towarów nabrały szczególnego znaczenia, w związku z tworzeniem nowych, regionalnych obszarów wolnego handlu. Wyrazem tego jest zróżnicowanie wysokości stawek celnych w taryfach celnych, w zależności od kraju lub obszaru pochodzenia towaru. Zróżnicowanie to jest wynikiem podpisanych przez Polskę umów międzynarodowych tworzących strefy wolnego handlu, które poprzez przyznawanie niskich stawek celnych lub innych korzyści towarom pochodzącym z krajów członkowskich umożliwiają korzystanie z określonych preferencji celnych. Preferencyjne reguły są zazwyczaj bardziej rygorystyczne niż niepreferencyjne, gdyż są ustalane przez członków regionalnych obszarów wolnego handlu lub krajów, które przystąpiły do preferencyjnego porozumienia handlowego, aby zagwarantować, że tylko te towary, które pochodzą 2 jednego z krajów członkowskich, korzystają z niskich stawek celnych i innych korzyści przyznanych porozumieniem.
Stawki preferencyjne są przyznawane jednostronnie w ramach Ogólnego Systemu Preferencji (GSP) przez rozwinięte kraje względem krajów rozwijających się i najmniej rozwiniętych. Polska, podobnie jak wszystkie kraje Unii Europejskiej, udziela preferencji w ramach tego systemu.
W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, nie można zgodzić się 2 zastosowaniem przepisów dotyczących towarów preferencyjnych do procedur związanych z towarami niepreferencyjnymi, jak to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny. Stosowanie w niniejszej sprawie warunków dotyczących świadectwa pochodzenia na Formularzu A, określonych w rozporządzeniu RM z dnia 21 października 1997 r., nie jest uzasadnione, ponieważ w sprawie zastosowanie powinien znaleźć przepis § 13 rozporządzenia z dnia 15 października 1997 r.
Skarżący podniósł, że zastosował się do treści tego przepisu, gdyż przedłożył organowi świadectwo sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectwa pochodzenia oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów, które zawierało wszelkie konieczne formalne przesłanki do stwierdzenia, iż zostało sporządzone zgodnie z przepisami prawa, co organ potwierdził, nie kwestionując pierwotnie dokumentu.
Skarżący zwrócił uwagę na naruszenie przepisów proceduralnych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (art. 135, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zarzucając, że Sąd ten powinien uwzględnić zarzuty proceduralne powołane w skardze do WSA, dotyczące naruszenia przez organ celny przepisów Ordynacji podatkowej oraz § 20a rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. i w rezultacie uchylić zaskarżoną decyzję.
Skarżący podniósł, że zgodnie z § 20a rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r., w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować ją do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że określenie, iż organ "może" wystąpić w razie wątpliwości o weryfikację wystawionego świadectwa nie nakłada na organ obowiązku obligatoryjnego wystąpienia w każdym przypadku zakwestionowania wiarygodności świadectwa.
Jednakże funkcjonalna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że w razie powzięcia przez organ wątpliwości w sprawie autentyczności dokumentu, organ kieruje zapytanie o jego autentyczność do właściwego organu. Przepis § 20a nie przewiduje możliwości swobodnego, wręcz arbitralnego, podejmowania przez organ decyzji o tym, czy dany dokument budzący wątpliwości co do jego prawidłowego wystawienia, należy poddawać weryfikacji organu wystawiającego świadectwo. W przypadku przeciwnej interpretacji tego przepisu organy celne podejmowałyby decyzje arbitralnie co do tego, czy wątpliwości wywołane przez konkretny dokument należy automatycznie poczytywać "na niekorzyść tego dokumentu", czy też należy je najpierw zweryfikować przez zwrócenie się do organu, który taki dokument wystawił.
Skarżący podkreślił, że § 20a ust. 2 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. w sposób zamknięty reguluje sytuację, w której dany dokument wolno organowi uznać za nieprawidłowy. Wyjątkiem jest przypadek, gdy w odpowiednim terminie nie nadejdzie odpowiedź od organu wystawiającego świadectwo, bądź odpowiedź ta będzie niewystarczająca. Z przepisu tego wynika domniemanie, iż w przypadku nieskierowania przez organ celny do właściwego organu prośby o weryfikację, brak jest wystarczających wątpliwości do uznania świadectwa pochodzenia za nieprawidłowe.
W konkluzji skarżący podniósł, że wobec nieskorzystania przez organ celny z możliwości zakwestionowania, w sposób przez prawo przewidziany, autentyczności świadectwa pochodzenia i w konsekwencji zaniechanie wszechstronnego zbadania sprawy, organ celny naruszył wskazane w skardze do WSA przepisy Ordynacji podatkowej (art. 121 § 1, art. 122, art. 187 i art. 210 § 4) oraz przepis § 20a rozporządzenia RM z 15 października 1997 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny, pomimo podniesienia w skardze zarzutu naruszenia tych przepisów przez organ celny, nie uchylił zaskarżonej decyzji, przez co naruszył w sposób mający decydujący wpływ na wynik sprawy przepisy, art. 135, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podtrzymując stanowisko, że nieprawidłowość formalna świadectwa pochodzenia na Formularzu A uniemożliwia uznanie go za dowód niepreferencyjnego pochodzenia towaru.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 listopada 2006 r. Sygn. akt I GSK 3437/05 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż ocena spełnienia warunków, jakimi powinno odpowiadać świadectwo pochodzenia przedkładane dla udokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia towarów przywożonych na polski obszar celny powinna być dokonana w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r., które określają szczegółowe zasady i tryb ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż w myśl § 13 ust. 1 w/w rozporządzenia, jeżeli pochodzenie towaru przywożonego na polski obszar celny lub wywożonego z polskiego obszaru celnego musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dowodem pochodzenia towaru może być świadectwo pochodzenia, które spełnia łącznie warunki wymienione w pkt 1-3. W przepisie tym wymieniono jedynie warunki, jakie powinno spełniać świadectwo pochodzenia, nie wymieniono natomiast, jaki rodzaj świadectwa pochodzenia- dokumentu potwierdzającego niepreferencyjne pochodzenie towaru strona może przedłożyć organowi celnemu.
Sąd II instancji wskazał, iż w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prawidłowo wskazano, że zgodnie z pkt 2 li. C) załącznika nr 38 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (DZ. U. Nr 104, poz. 1193 ze zm.) dokumentem takim może być także świadectwo pochodzenia na formularzu A. Jednocześnie NSA zaznaczył, iż Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, że w przypadku przedłożenia takiego świadectwa dla udokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, warunki tego świadectwa winny być oceniane Wedle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 r.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż rozporządzenie to nie ma zastosowania do ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania. Warunki świadectwa pochodzenia na Formularzu A, wystawianego dla udokumentowania pochodzenia towarów preferencyjnych zostały określone w § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 r. w sposób bardziej rygorystyczny niż warunki jakim powinno odpowiadać świadectwo wystawione dla udokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia towarów. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r, nie zawierają odesłania do stosowania przepisów rozporządzenia RM z dnia 21 października 1997 r. przy ustalaniu autentyczności świadectwa pochodzenia na formularzu A lub prawidłowości danych w nim zawartych. Oznacza to, że przepisy tego ostatniego rozporządzenia nie mogą stanowić podstawy dla ustalenia, czy świadectwo pochodzenia spełnia wszystkie warunki wymagane dla ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów.
NSA zaznaczył, iż w § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. brak jest wymogu potwierdzenia świadectwa pochodzenia pieczęcią zgodną z wzorem przekazanym polskim organom celnym przez władze kraju korzystającego. Brak takiej pieczęci na świadectwie przedłożonym przez skarżącego nie stanowi zatem wystarczającej podstawy do zakwestionowania autentyczności tego świadectwa.
Sąd II instancji podkreślił,iż WSA w Warszawie dokonał odmiennej wykładni przepisów regulujących warunki świadectwa pochodzenia towarów niepreferencyjnych. Nie zbadał czy dokonana przez organy celne negatywna ocena świadectwa pochodzenia przedłożonego przez skarżącego jest prawidłowa w świetle § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. 1997 i czy w świetle tych warunków może być uznane za dowód pochodzenia towaru.
W ocenie Sądu II instancji nie została ustalona w sprawie kwestia czy przedłożone przez skarżącego świadectwo pochodzenia zostało wystawione przez organ upoważniony W C., a także czy spełnia ono pozostałe warunki określone w § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października.
NSA wskazał, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Wojewódzki Sąd adminitracyjny dokona oceny zgodności zaskarżonej decyzji z treścią § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 i w zależności od wyników tej oceny ustali czy w sprawie zachodziły przesłanki do weryfikacji świadectwa pochodzenia w trybie § 20a tego rozporządzenia.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym strony pozostały przy dotychczasowym stanowisku w sprawie.
Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt I GSK 3437/05 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej "[...]" I.-E. T. K. Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie ocena spełnienia warunków, jakimi powinno odpowiadać świadectwo pochodzenia przedkładane dla udokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia towarów przywożonych na polski obszar celny powinna być dokonana w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r., które określają szczegółowe zasady i tryb ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia
Należy podkreślić, iż w myśl § 13 ust. 1 w/w rozporządzenia, jeżeli pochodzenie towaru przywożonego na polski obszar celny lub wywożonego z polskiego obszaru celnego musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dowodem pochodzenia towaru może być świadectwo pochodzenia, które spełnia łącznie warunki wymienione w pkt 1-3. w przepisie tym wymieniono jedynie warunki, jakie powinno spełniać świadectwo pochodzenia, nie wymieniono natomiast, jaki rodzaj świadectwa pochodzenia- dokumentu potwierdzającego niepreferencyjne pochodzenie towaru strona może przedłożyć organowi celnemu.
Należy wskazać, iż, że zgodnie z pkt 2 li. C) załącznika nr 38 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (DZ. U. Nr 104, poz. 1193 ze zm.) dokumentem takim może być także świadectwo pochodzenia na formularzu A. Warunki tego świadectwa winny być oceniane wedle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r.
Wymaga podkreślenia, iż w § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. brak jest wymogu potwierdzenia świadectwa pochodzenia pieczęcią zgodną z wzorem przekazanym polskim organom celnym przez władze kraju korzystającego. Brak takiej pieczęci na świadectwie przedłożonym przez skarżącego nie stanowi zatem wystarczającej podstawy do zakwestionowania autentyczności tego świadectwa.
Należy wskazać iż Dyrektor Izby Celnej w W. dokonał odmiennej wykładni przepisów regulujących warunki świadectwa pochodzenia towarów niepreferencyjnych. Nie zbadał czy dokonana przez organ I instancji negatywna ocena świadectwa pochodzenia przedłożonego przez skarżącego jest prawidłowa w świetle § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. i czy w świetle tych warunków może być uznane za dowód pochodzenia towaru.
W ocenie Sądu nie została ustalona w sprawie kwestia czy przedłożone przez skarżącego świadectwo pochodzenia zostało wystawione przez organ upoważniony w C., a także czy spełnia ono pozostałe warunki określone w § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r..
Powyższe wskazuje, że orzekające w sprawie organy celne działały z naruszeniem art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej.
W związku z powyższym, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a, art. 152 oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.