Uzasadnienie
Wyrokiem z 12 października 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] marca 2009r.
Wnosząc skargę kasacyjną na ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 16 stycznia 2010r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Wnioskodawczyni wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem i dwójką małoletnich dzieci. Oświadczyła, iż posiada dom o powierzchni [...] m2, lokal użytkowy o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, dwa samochody osobowe, samochód dostawczy, traktor oraz oszczędności pieniężne w wysokości [...] złotych. Wyjaśniła także, iż uzyskuje premię zalesieniową w wysokości [...] złotych oraz dochody z najmu lokalu użytkowego w wysokości [...] złotych.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2010 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy albowiem analiza podanych przez nią okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, że nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku.
Pismem z dnia 9 lutego 2010 r. (data nadania pocztowego) J. P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek.
Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie skarżąca będzie obowiązana ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie – wpis sądowy od skargi kasacyjnej 100zł), jak i jej możliwości finansowych. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym w ocenie Sądu jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy.
Rozpatrując w tym świetle wniosek skarżącej, Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem J. P. nie wykazała, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby.
Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż skarżąca posiada oszczędności pieniężne w wysokości [...] złotych. Ponadto uzyskuje premię zalesieniową w wysokości [...] złotych oraz dochody z najmu lokalu użytkowego w wysokości [...] złotych. W świetle powyższego, skarżącej nie sposób uznać za osobę, której sytuacja majątkowa nie pozwala na pokrycie ciążącego na niej wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł.
Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie wydatków sądowych nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu, czego nie sposób powiedzieć o skarżącej. Dodać wypada, iż wielokrotnie już podniesiono w orzecznictwie, że strona, dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegająca się o taką pomoc osoba winna więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.