Uzasadnienie
Rozstrzygnięciem zawartym w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Prezes Agencji Rynku Rolnego poinformował konsorcjum utworzone na podstawie umowy konsorcjum zawartej pomiędzy "J." spółką z o.o. – lider konsorcjum, a gospodarstwem ekologicznym K., oraz F. o nieprzyznaniu pomocy finansowej.
Rozstrzygnięcie o którym mowa zawierało pouczenie z którego wynikało, że wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do Sądu Administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonym dla aktów lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, późn. zm.) – dalej: ppsa.
Wnioskodawca zinterpretował powyższe pouczenie w ten sposób, że przysługuje mu prawo wniesienia skargi do Sądu Administracyjnego bez konieczności uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.
Taką skargę wniósł pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r.
W odpowiedzi na skargę, organ w pierwszej kolejności wskazał, iż w sprawie zachodzi przesłanka do odrzucenia skargi w oparciu o treść art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 3 ppsa. Skarżący wnieśli bowiem skargę (za pośrednictwem Agencji Rynku Rolnego) na czynność w sprawie odmowy przyznania pomocy w ramach poddziałania 3.2 PROW nie poprzedzając jej wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 2 pkt 6 ppsa.
W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że zarówno w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia jak i w dacie wniesienia do Sądu skargi na to rozstrzygnięcie, przepis art. 52 ppsa stanowił, że:
- - Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1);
- - Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w ustawie (§ 2);
- - Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Sąd po wniesieniu skargi może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (§ 3).
Sąd podkreśla, że w § 1 cytowanego przepisu ustawodawca wskazuje, że "skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia", co oznacza, iż chodzi o jej wniesienie, a nie rozpoznanie, a zatem nie o przepisy obowiązujące w dacie rozpoznania skargi.
W związku z tym, zauważyć należy, iż nowelizacja art. 52 ppsa, której istotą było wprowadzenie nowej treści jego § 2 i 3, nastąpiła 1 czerwca 2017 r. (Dz. U. 2017.935, art. 9). Przepis ten w znowelizowanym brzmieniu nie może mieć zatem zastosowania w sprawie niniejszej.
Sąd wskazuje jednocześnie, że stosownie do art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w latach 2014-2020 (Dz. U. 2017.562 tekst jedn.) do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach działań i podziałań o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit b, pkt 4,5,6 lit d, pkt 7,13 i 14 prowadzonych przez agencję płatniczą i podmioty wdrażające, nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 27 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.
Ostatni z wymienionych przepisów stanowi, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ przed którym toczy się postępowanie:
- 1) stoi na straży praworządności,
- 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W sprawie niniejszej bezsporne jest, że strona skarżąca przed wniesieniem skargi do tut. Sąd nie wystąpiła do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Orzecznictwo sądowe w takiej sytuacji uznaje skargę na niedopuszczalną w rozumieniem art. 58 § 1 pkt 6 ppsa (por. np. postanowienia NSA z dnia 19 sierpnia 2014 r. sygn.. akt II GSK 1805/14 – lex nr 1497870).
Niezależnie od powyższego sąd podnosi, iż pouczenie zawarte w zaskarżonym skargą rozstrzygnięciem organu z dnia [...] marca 2017 r. było wadliwe. Nie wystarczyło bowiem wskazać skarżącemu, że przysługuje mu prawo wniesienia do Sądu Administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonym dla aktów lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa.
Takie pouczenie było niejasne zwłaszcza dla strony nie będącej profesjonalistą (prawnikiem). Obowiązkiem organu było, w tym stanie rzeczy wskazanie expressis verbis, że wniesienie skargi do Sądu powinno być poprzedzone wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, a także wyjaśnienie w jakim terminie należy to zrobić.
Uchybienie organu o którym mowa nie było jednak podstawą pozwalającą na uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Także ze względu na ograniczony zakres stosowania przepisów kpa (o czym była mowa powyżej) skarżący nie ma możliwości wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności.
Obowiązkiem organu jest jednak stać na straży praworządności (stosownie do cyt. wyżej art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu) co oznacza, iż pouczy on skarżącą w sposób prawidłowy o przysługujących środkach zaskarżenia od orzeczenia zakwestionowanego skargą z uwzględnieniem mających zastosowanie w przypadku tychże środków regulacji prawnych.
Podstawą rozstrzygnięcia jest art. 58 § 1 pkt 6 pppsa.