Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...]utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne z uwagi na prawidłowo zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku G. C. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 11-12/2008, 01/2009, 08,11,12/2010, 01,03,05,07-11/2011, 02-12/2012, 01-03/2013 w łącznej kwocie należności głównej [...]zł plus odsetki za zwłokę.
Pismem z dnia [...] października 2019 r. adwokat P. S. reprezentujący G. C. wniósł skargę na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności z dnia [...] października 2019 r., wskazując na naruszenie art. 32 ustawy egzekucyjnej poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego z zaniechaniem doręczenia odpisu tytułu wykonawczego oraz naruszenie art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez prowadzenie egzekucji co do przedawnionych należności z tytułu składek. Mając na uwadze powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie przedmiotowego zajęcia wierzytelności, doręczenie odpisów tytułów wykonawczych oraz wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54 § 6 ustawy egzekucyjnej.
Postanowieniem Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu wyjaśnił, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego. Instytucja ta dotyczy wyłącznie konkretnej czynności egzekucyjnej dokonanej przez organ egzekucyjny, a nie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu egzekucyjnego prawidłowo zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zastosowany środek spełniał, w jego ocenie, wszystkie wymogi formalne przewidziane w art. 67 § 2 pkt 9 ustawy egzekucyjnej.
Pełnomocnik Skarżącej złożył zażalenie na w/w postanowienie, zarzucając naruszenie art. 54 § 1 w zw. z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi na czynności egzekucyjne, podczas gdy organ przed wszczęciem egzekucji administracyjnej jest zobowiązany do przesłania pisemnego upomnienia i wezwania do wykonania obowiązku, a w przedmiotowym postępowaniu organ nie przesłał Skarżącej upomnienia i nie udzielił terminu na dobrowolne dokonanie czynności. Mając na uwadze powyższe, wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...]o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne. Organ w uzasadnieniu w/w postanowienia podniósł, iż skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego. Może ona dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej organu, a nie generalnie postępowania egzekucyjnego. W jego ocenie nadto czynności egzekucyjne polegające na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Odnosząc się zaś do twierdzenia pełnomocnika Strony, że nie zostało doręczone pisemne upomnienie do wykonania obowiązku, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wyjaśnił, że w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialno - prawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. W ramach postępowania egzekucyjnego Strona posiada bowiem ochronę prawną na każdym jego etapie. Stąd kwestie mające wpływ na prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego są rozstrzygane w trybie art. 33 i art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powołał się w tym zakresie na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2011 r., wydany w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 271/11. Uwadze organu nie umknęła również okoliczność, że pełnomocnik Strony skorzystał z przysługującego prawa i na podstawie art. 33 § 1 i art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej wniósł pismami z dnia [...] października 2019 r. zarzuty do postępowania egzekucyjnego oraz wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia, natomiast postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Od powyższego postanowienia strona złożyła skargę do WSA w Warszawie.
W skardze Strona zarzuciła:
- - naruszenie art. 54 § 1 w zw. z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2019 r. poz, 1438 z późn. zm.), poprzez ich niezastosowanie i oddalenia skargi na czynności egzekucyjne, podczas gdy organ przed wszczęciem egzekucji administracyjnej jest zobowiązany do przesłania pisemnego upomnienia i wezwania do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowanie egzekucyjnego, a w przedmiotowym postępowaniu organ nie przesłał Skarżącej pisemnego upomnienia i nie udzielił terminu na dobrowolne dokonanie czynności;
- - naruszenie art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, że bieg przedawnienia uległ zawieszeniu poprzez wysłanie na adres działalności gospodarczej Skarżącej upomnienia i tytułów wykonawczych, które nigdy nie zostały przez Skarżącą odebrane, ani o których Skarżąca nigdy nie była zawiadomiona, gdy skutek zawieszenia biegu przedawnienia obejmował okres od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] grudnia 2019 roku i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Strony wskazał między innymi, że organ uzasadniając postanowienie o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne, nie wykazał w żaden sposób, że bieg terminu przedawnienia został przerwany lub zawieszony w okresie pomiędzy 2013 rokiem a 2019 rokiem. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowe zobowiązanie uległo przedawnieniu najpóźniej z dniem [...] kwietnia 2018 roku zgodnie z art. 59 § 1 ust. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Odnosząc się do ram prawnych niniejszej sprawy należy przywołać art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. – o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438, z późn. zm.); dalej: "upea", a zatem w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjne, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zobowiązanemu w toku postępowania egzekucyjnego przysługują również inne środki prawne. Z art. 27 § 1 pkt 9 upea wynika, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W art. 59 upea uregulowana jest zaś instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W art. 59 § 1 pkt 2 ustawodawca wskazał, że postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Co do zarzutu przedawnienia zobowiązań w świetle art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Termin pięcioletni przedawnienia powyższych zobowiązań został wprowadzony art. 11 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, która weszła w życie w powyższym zakresie z dniem 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z przepisem przejściowym do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ustawy nowelizującej).
Nie można nadto pominąć regulacji w zakresie pięcioletniego terminu przedawnienia, że bieg terminu zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Przenosząc powyższe spostrzeżenia na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd podziela stanowiska Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., że skarga na czynności egzekucyjne uregulowana w art. 54 upea ma charakter jedynie posiłkowy, komplementarny względem pozostałych środków prawnych przysługującemu zobowiązanemu w toku egzekucji. Jej celem nie jest kwestionowanie jako takiego całego postępowania egzekucyjnego. Ma służyć jedynie ocenie zgodności z prawem zakwestionowanej czynności podjętej przez organ egzekucyjny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest powyższy pogląd o niekonkurencyjności skargi na czynności egzekucyjne. W ramach skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają działania organu egzekucyjnego (oraz egzekutora), który na zlecenie wierzyciela egzekwuje należność wskazaną w tytule wykonawczym. Podnosić przy tym można wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności.
Skarga na czynności egzekucyjne nie jest natomiast środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 listopada 2019 r., wydany w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 485/19). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2020 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 241/19, zgodnie z którym przedmiotem zaskarżenia w ramach tej skargi mogą być czynności egzekucyjne, na które nie przysługuje inny środek prawny, taki jak zarzuty czy zażalenie. W ramach skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z samym istnieniem egzekwowanego obowiązku, prowadzące do umorzenia postępowania egzekucyjnego (R. Hauser, Z. Leoński, J. Olszanowski w: red. R. Hauser, A. Skoczylas, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Komentarz, Warszawa 2018, s. 302 oraz przywołane tam orzecznictwo). Skarga na czynności egzekucyjne, o której stanowi art. 54 § 1 upea nie może być traktowana jako regulacja umożliwiająca kwestionowanie wszelkiego rodzaju nieprawidłowości składających się na dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej. W przeciwnym razie deprecjacji uległoby znaczenie innych środków prawnych, o których stanowi upea - w tym zarzutów, w oparciu o które zobowiązany może wnosić o umorzenie tego postępowania. Przyjęciu odmiennego poglądu nie przeczy szeroka definicja pojęcia czynności egzekucyjnej z art. 1a pkt 2 upea. Skoro bowiem zarówno w art. 33 § 1 upea, jak i w art. 59 § 1 tej ustawy sformułowane zostały podstawy, w oparciu o które zobowiązany może kwestionować dopuszczalność prowadzonej egzekucji z racji na wykonanie obowiązku, to byłoby sprzeczne z założeniem niekonkurencyjności środków prawnych w ramach upea umożliwienie formułowania tego samego zarzutu w oparciu o odmienną podstawę.
Z powyższego względu zarzuty sformułowane w skardze dotyczące naruszenia art. 54 upea z uwagi na okoliczność, iż organ przed wszczęciem egzekucji administracyjnej jest zobowiązany do przesłania pisemnego upomnienia i wezwania do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowanie egzekucyjnego, a w przedmiotowym postępowaniu organ nie przesłał Skarżącej pisemnego upomnienia i nie udzielił terminu na dobrowolne dokonanie czynności są chybione. Nie mogą one być bowiem podstawą skargi na czynności egzekucyjne. Mogą one być rozpatrywane w ramach innych środków przysługujących zobowiązanemu w toku postępowania egzekucyjnego, choćby w ramach zarzutów uregulowanych w art. 33 upea. Kolejny zarzut sformułowany w skardze, a dotyczący przedawnienia zobowiązań w świetle art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych również, ze względu na wyżej wskazane zapatrywanie prawne, nie może być podstawą skargi na czynności egzekucyjnej.
W tym miejscu należy wskazać, że pełnomocnik Strony skorzystał z przysługującego prawa i na podstawie art. 33 § 1 i art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej wniósł pismami z dnia [...] października 2019 r. zarzuty do postępowania egzekucyjnego oraz wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia, natomiast postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Ubocznie nie można pominąć, że organy dokonały oceny przeprowadzenia zgodnie z prawem czynności egzekucyjne polegającej na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, pomimo braku w tym zakresie podnoszonych przez Stronę konkretnych zarzutów. Przyznać należy organom słuszność, że zastosowano środek egzekucyjny przewidziany prawem. Zajęć świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonano zgodnie z art. 79 § 1 ustawy egzekucyjnej poprzez doręczenie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi.
Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone Stronie w dniu [...] września 2019 r. Dłużnik zajętej wierzytelności przedmiotowe zajęcia odebrał w dniu [...] września 2019 r. Reasumując Sąd nie znajduje podstaw do uwzględnienia skargi na powyższą czynność egzekucyjną.
W świetle przywołanych okoliczności Sąd nie stwierdził żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.