Uzasadnienie
Sygn. akt:
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. Komisja Egzaminacyjna (dalej: Komisja, organ) przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego stwierdziła, że odwołanie G. K. (dalej: skarżący) od uchwały nr [...] z dnia [...] października 2020 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...], w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, zostało złożone z uchybieniem terminu.
Jak wynika z wywodów Komisji zawartych w zaskarżonym postanowieniu, uchwała została nadana przesyłką pocztową, nie została jednak odebrana i w dniu 4 listopada 2020 r. zwrócono ja do nadawcy. Komisja wskazała na przepis art. 44 § 1 k.p.a., zgodnie z którym - w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
- 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
- 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ;
natomiast w myśl art. 44 § 4 k.p.a. - doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Organ uznał więc przesyłkę pocztową zawierająca ww. uchwałę za doręczoną skarżącemu w dniu 29 października 2020 r., licząc od pierwszego awiza.
Odwołanie zostało złożone przez skarżącego w dniu 13 listopada 2020 r., a więc z jednodniowym uchybieniem 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 74h § 1 ustawy - Prawo o notariacie (ustawa Prawo o notariacie Dz.U. z 2020 r. poz. 1192, ze zm.).
Jako podstawę prawną stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ wskazał art. 134 k.p.a. w zw. z art. 74h § 9 i 12 ustawy - Prawo o notariacie.
Od powyższego postanowienia skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zarzucił bezpodstawne zastosowanie fikcji doręczenia w sytuacji, w której wobec pandemii wirusa COVID-19 i związanych z nią problemów zdrowotnych jego i jego żony odebranie przesyłki nie było możliwe. Skarżący podniósł, iż brak było zawiadomienia o pierwszym awizowaniu przesyłki. W jego ocenie doręczenie w dniu 29 października 2020 r. nie było doręczeniem skutecznym.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, nie podzielając argumentacji skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r. poz. 2325; dalej jako "p.p.s.a.").
Skarga jest zasadna, albowiem nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2020 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...], w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego. Konsekwencją było rozstrzygnięcie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, wydane z istotnym naruszeniem art. 134 k.p.a. a zatem zaskarżone postanowienie należało uchylić.
Jak wynika z zapisów na przesyłce pocztowej skierowanej do skarżącego, zawierającej ww. uchwałę (k. 75, akt administracyjnych), przesyłka wbrew brzmieniu przepisów k.p.a. regulującym kwestie doręczeń została jednokrotnie awizowana, a ponadto – nie widnieje tam żadna adnotacja opisująca sposób pozostawienia awiza.
W ocenie Sądu, warunkiem sine qua non zastosowania instytucji przewidzianej w art. 44 k.p.a. jest precyzyjne zastosowanie wskazanej w tym przepisie procedury związanej z doręczeniem. Z literalnego brzmienia § 2 ww. przepisu k.p.a. wynika, iż zasadą jest, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, zaś dopiero, gdy nie jest to możliwe, umieszcza się je na drzwiach mieszkania adresata. W niniejszej sprawie zabrakło umieszczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 44 § 2 k.p.a. w skrzynce odbiorczej adresata decyzji, czyli skarżącego. Brak było "pierwotnego" awiza, o którym mowa w art. 44 § 2 k.p.a., w związku z czym doręczenie decyzji skarżącemu w tym trybie było bezskuteczne.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż procedura związana z umieszczeniem zawiadomienia, będąca częścią procedury związanej z zastosowaniem instytucji fikcji doręczenia, ma funkcję ochronną i dotyczy sfery praw obywatelskich.
Z kolei, na istotność kolejności miejsc umieszczania zawiadomienia o pozostawieniu pisma wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 czerwca 2020 r. w sprawie sygn. akt: II GSK 317/20 (lex nr 3064911).
Reasumując, zdaniem Sądu nie jest możliwe zastosowanie tzw. fikcji doręczenia, gdy nie została spełniona w sposób precyzyjny którakolwiek z przesłanek zastosowania omawianej instytucji prawnej. Winna ona bowiem być stosowana wyłącznie wyjątkowo, gdy brak jest jakichkolwiek wątpliwości, iż warunki do jej zastosowania zostały spełnione. Przeciwna – rozszerzająca interpretacja tego przepisu jest niedopuszczalna zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendae. Strona na skutek naruszenia przepisów o doręczeniach zostaje bowiem pozbawiona podstawowych uprawnień w postępowaniu administracyjnym, kreujących realną możliwość aktywnej obrony swoich praw. Konsekwencją naruszenia przepisu art. 44 k.p.a. jest w wypadku niniejszej sprawy pozbawienie merytorycznego rozpoznania odwołania wniesionego przez pełnomocnika skarżącego przed upływem terminu rozpoczynającego swój bieg (vide: Wyrok z dnia 13 grudnia 1996 r. Naczelny Sąd Administracyjny we Wrocławiu sygn. akt: I SA/Wr 81/96; Wróbel A. Zakamycze 2005 - Komentarz do art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.).
Organ w wyżej opisanej sytuacji będzie obowiązany do prawidłowego doręczenia skarżącemu uchwały nr [...] z dnia [...] października 2020 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie, w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku, o kosztach (wpis sądowy w wysokości 100 zł) orzekając na zasadzie art. 200 p.p.s.a.