Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego inspektora Transportu Drogowego (dalej WITD) z dnia [...] czerwca 2016 r., którą nałożono na J. S. (dalej skarżący/przewoźnik) karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych.
Jako podstawę materialnoprawną decyzji GITD wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust, 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz, U. z 2012 r. poz. 1137 — zwanej dalej p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 460 - zwanej dalej u.d.p.),
Podstawę faktyczną skarżonego rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. Zdaniem GITD naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 6 kwietnia 2016 r. w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...] (dopuszczalny nacisk na tym odcinku drogi ustalono na 10 t) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował Pan J. S., który jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod firmą E. wykonywał międzynarodowy przejazd drogowy na trasie z Wielkiej Brytanii do Polski ([...]) z ładunkiem paszy w workach i konstrukcji stalowych (ładunek podzielny).
Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:
- - nacisk na pojedynczej osi napędowej 10,15 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,15 t,
- - podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
WITD ostatecznie stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżący jako przewoźnik dopuścił się stwierdzonego w czasie kontroli naruszenia, za co należało nałożyć karę pieniężną, jak za brak zezwolenia kategorii IV.
Od decyzji WITD - z zachowaniem trybu i terminu, skarżący odwołał się i wniósł o jej uchylenie.
GITD decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję WITD o nałożeniu kary pieniężnej.
Na powyższą decyzję GITD Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "WSA w Warszawie" lub "Sąd"), która została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2404/16.
Pismem z dnia 12 czerwca 2019 r. J. S. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego.
Jak podstawę prawną skargi wskazano art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.". Skarżący powołał się bowiem na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE") z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie o sygn. C-127/17, w którym TSUE uznał, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE 1996, L 235, s. 59), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r. (Dz.U.UE 2015, L 115, s. 1), (dalej "dyrektywa 96/53/WE"), w zw. z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE.
Skarżący wniósł o uchylenie wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2404/16, oraz uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie zmianę wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wniósł również o obciążenie organu kosztami postępowania i zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie i opiera się na ustawowo zdefiniowanej oraz uzasadnionej przesłance określonej w art. 272 § 3 p.p.s.a. Na podstawie tego przepisu można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt I FPS 1/16, przyjęto, że podstawą wznowienia w rozumieniu tego przepisu może być orzeczenie TSUE, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania. Uchwała ta należy do abstrakcyjnych, zatem wiąże ona wszystkie sądy administracyjne.
Wobec powyższego, chociaż wyrok TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie o sygn. C-127/17 nie został wydany w sprawie zainicjowanej indywidualnej skarżącego, z powodu jego wydania przysługuje mu w tej sprawie prawo wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.
Z tego powodu Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne i kierując się treścią wspomnianego wyroku TSUE przyjął, że w pierwotnie rozpoznawanej sprawie sądowoadministracyjnej doszło do wadliwego pominięcia i zastosowania art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy 96/53/WE w zw. z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tej dyrektywy z pierwszeństwem przed przepisami prawa krajowego. Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483 z późn. zm.) zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, tj. art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p. w zw. z art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. pozostają w oczywistej sprzeczności z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy 96/53/WE w zw. z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tej dyrektywy.
Wskazanym przepisom dyrektywy przypisać należy cechy prawa samowykonalnego, ponieważ ich stosowanie nie wymaga transpozycji do porządku krajowego: są precyzyjne, bezwarunkowe i jednoznacznie określają prawa i obowiązki uczestników ruchu drogowego na terenie Unii Europejskiej. Spełniają zatem kryteria dawno już ustanowione przez TSUE w wyroku z dnia 5 lutego 1963 r. o sygn. akt 26/62 (www. [...].europa.eu). Jednostki zatem mogą powoływać się na te przepisy przed sądem krajowym, który ma obowiązek zapewnienia skuteczności prawa unijnego w jak najszerszym zakresie.
Powołane przepisy dyrektywy dopuszczają, by w transporcie międzynarodowym, pojazdy dwuosiowe i naczepy trzyosiowe poruszały się z obciążeniem do 11,5 t na jedną oś. W wyjątkowych przypadkach, w myśl art. 7 dyrektywy 96/53/WE, na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych mogą być wprowadzane ograniczenia ciężaru bądź wymiaru pojazdów. Nie mogą mieć one jednak charakteru masowego, jak to uczyniono w art. 41 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 u.d.p. Wbrew wskazanym postanowieniom dyrektywy, na niektórych drogach krajowych ograniczono wartość obciążenia na jedną oś do 10 t. Wskazane naruszenie przez ustawodawcę krajowego przywołanym przepisom dyrektywy zostało stwierdzone wyrokiem TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie o sygn. C-127/17, na który zresztą zasadnie powołał się skarżący.
Skoro sprzeczne z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze oraz punktem 3.4.1 załącznika nr I dyrektywy 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków na osie pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 t nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącego sankcji administracyjnej. Bezpośrednio stosowane przepisy dyrektywy wyprzedzały bowiem przepis ustawy krajowej. Skarżący nie naruszył norm nacisków na oś wynikających z przywołanych przepisów dyrektywy. W tych warunkach nałożenie na skarżącego sankcji administracyjnej było nieuprawnione.
Zastosowanie przepisów krajowych z pominięciem wspomnianej zasady pierwszeństwa ocenić należy jako naruszenie prawa materialnego.
W sposób ewidentny uchybienie to wpłynęło na wynik niniejszej sprawy, bowiem gdyby organy stosowały prawo unijne, do nałożenia kary by nie doszło. Wobec tego uznać należy, że oddalenie skargi wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2404/16, było nieuzasadnione. Ocena ta wynika ze wspomnianego wyroku TSUE, a zatem możliwe stało się podważenie, w trybie wznowienia postępowania, prawomocnego wyroku WSA w Warszawie wydanego uprzednio w tej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wznowił postępowanie sądowoadministracyjne i w myśl art. 282 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zmienił prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w ten sposób, że uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 276 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 z późn. zm.).