Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Z. sp. z o.o. z siedzibą w J. (dalej skarżąca) jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] lutego 2013 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] października 2012 r. Nr [...] oddalającą odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna w zakresie: neurologii, na obszarze miasta [...], o kodzie postępowania Nr [...].
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
[...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia [...] kwietnia 2012 r. ogłosił konkurs ofert nr [...] w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna, w zakresie: neurologia na terenie miasta [...], w okresie obowiązywania umowy od dnia [...] września 2012 r. do dnia [...] czerwca 2015 r. Wartość zamówienia określono jako niewiększą niż 202 768,00 zł na okres rozliczeniowy od dnia [...] września 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r.
Do postępowania przystąpiło 9 oferentów:
- 1. Z. w W.;
- 2. Z.;
- 3. W.;
- 4. N. sp z o.o;
- 5. N.
- 6. Z. sp. z o. o.;
- 7. N.s.c.;
- 8. P.;
- 9. K..
W części jawnej postępowania konkursowego Komisja konkursowa stwierdziła prawidłowość ogłoszenia konkursu oraz ustaliła, które z ofert spełniają warunki określone w art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm. – dalej: ustawa o świadczeniach). Do dalszego postępowania przyjętych zostało 6 ofert. Z rankingu otwarcia przedmiotowego postępowania, wynika, iż oferta skarżącej, zajęła 6 pozycję, uzyskując łącznie 44,333 punkty oceny. W części niejawnej postępowania Komisja konkursowa przeprowadziła negocjacje z 5 wybranymi oferentami w sprawie ustalenia liczby oraz ceny świadczeń opieki zdrowotnej. Skarżąca nie została zaproszona do negocjacji z uwagi na miejsce w rankingu. W rankingu końcowym oferta skarżącej zajęła 6 pozycję uzyskując łącznie 44,333 punkty oceny, w tym w ramach:
- - kryterium kompleksowości 0,000 punktów oceny,
- - kryterium jakości 30,000 punktów oceny,
- - kryterium dostępności 4,333 punkty oceny,
- - kryterium ceny 10 punktów oceny.
Oferta na pozycji pierwszej uzyskała łączną liczbę 85,761 punktów oceny.
Komisja konkursowa wybrała 3 oferty:
- 1. K.;
- 2. N. sp. z o.o.;
- 3. N. s.c..
W dniu [...] lipca 2012 r. nastąpiło rozstrzygnięcie postępowania o kodzie
Nr [...]. Komisja konkursowa nie wybrała oferty złożonej przez skarżącą, ze względu na wykorzystanie środków finansowych, które zamawiający przeznaczył na świadczenia zdrowotne będące przedmiotem postępowania, w stopniu uniemożliwiającym zakup świadczeń w ilości i według cen oferowanych przez ten podmiot.
W dniu [...] lipca 2012 r. do organu wpłynęło odwołanie skarżącej od rozstrzygnięcia postępowania o kodzie Nr [...].
W treści odwołania skarżąca podniosła wątpliwości dotyczące:
- 1. zgodności przedmiotowego postępowania z zasadą wynikającą z art. 134 ust. 1 i 2 oraz art. 148 i 152 ustawy o świadczeniach,
- 2. naruszenia art. 142 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach poprzez niewybranie ofert zapewniających ciągłość udzielania świadczeń oraz ich kompleksowość i dostępność,
- 3. naruszenia art. 142 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach poprzez nieprzeprowadzenie negocjacji z odwołującym,
- 4. naruszenia art. 149 ust. 1 pkt 5 i 7 ustawy o świadczeniach, poprzez nieodrzucenie ofert nie spełniających wymaganych warunków określonych w przepisach prawa.
Pismem z 27 lipca 2012 r. organ pouczył skarżącą o treści art. 10 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej k.p.a) oraz poinformował o przesunięciu terminu załatwienia sprawy na dzień 17 sierpnia 2012 r.
Pismem z [...] sierpnia 2012 r. skarżąca wystąpiła do organu z prośbą o udostępnienie ofert innych oferentów biorących udział w postępowaniu. Po zapoznaniu się z dokumentacją postępowania, skarżąca wniosła uzupełnienie odwołania wnosząc o wyłączenie pracownika organu - Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ oraz o udostępnienie i dopuszczenie dowodu z ofert złożonych przez: K. i N. s.c na okoliczność braku możliwości posiadania przez te podmioty statusu świadczeniodawcy w rozumieniu art. 5 pkt 41 ustawy o świadczeniach.
W dniu [...] września 2012 r. organ ponownie poinformował skarżącą o zmianie terminu wydania decyzji wskazując dzień [...] sierpnia 2012 r.
Pismem z [...] sierpnia 2012 r. skarżąca wnosiła o wyjaśnienia, czy w toku postępowania konkursowego organ wyrażał zgodą na zmianą lekarzy wykazanych pierwotnie przez K., a jeśli tak to, kiedy i jaki był powód takiej zmiany.
W związku z nowymi zastrzeżeniami wniesionymi przez skarżącą, ponownie [...] sierpnia 2012 r. oraz [...] września 2012 r. organ wyznaczył nowy termin rozpatrzenia odwołania na dzień [...] września 2012 r.
Decyzją z [...] października 2012 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia oddalił odwołanie skarżącej od rozstrzygnięcia postępowania o kodzie Nr [...].
Pismem z [...] października 2012 r., skarżąca wniosła w terminie odwołanie od ww. decyzji. treści odwołania podtrzymała zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu od rozstrzygnięcia postępowania konkursowego oraz w pismach uzupełniających. Rozstrzygnięciu zarzuciła spowodowanie uszczerbku interesu prawnego, poprzez pozbawienie możliwości zawarcia umowy oraz naruszenie przepisów prawa tj.:
- 1. art. 132 ust. 2 oraz art. 151 ust. 4 ustawy o świadczeniach, poprzez dokonanie wyboru podmiotu oraz zawarcie umowy na świadczenie usług ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w zakresie neurologii z innymi podmiotami, aniżeli zostały wybrane w rozstrzygnięciu konkursu - powyższe dotyczy N." s.c. oraz K.;
- 2. art. 132 ust. 2 ustawy o świadczeniach, poprzez zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjnej opieki specjalistycznej z zakresu neurologii ze świadczeniodawcami którzy nie zostali wybrani do udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie neurologii;
- 3. art. 151 ust. 4 ustawy o świadczeniach, poprzez wybranie ofert podmiotów, które nie mogą być świadczeniodawcami;
- 4. art. 8, 9 oraz 107 § 1 k.p.a. poprzez brak informacji ze strony organu o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków odwołującego się, a będących przedmiotem postępowania administracyjnego (sposób wyliczeń przy przydziale punktów w poszczególnych kategoriach - cena, jakość, dostępność) co uniemożliwia dokonanie kontroli prawidłowości wyboru ofert. Tym samym zaskarżona decyzja dotknięta jest również wadliwością, co do braku uzasadnienia faktycznego w przedmiotowym zakresie.
- 5. art. 40 § 5 k.p.a., poprzez niepoinformowanie strony o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym kto może być ustanowiony pełnomocnikiem.
- 6. art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 123 § 1 k.p.a., poprzez nierozpoznanie przez organ wniosku o wyłączenie pracownika.
- 7. art. 77 par. 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 123 par. 1 k.p.a., poprzez nierozpoznanie przez organ wniosku o dopuszczenie dowodu z ofert złożonych przez N." s.c. oraz K. na okoliczność braku możliwości posiadania przez te podmioty statusu świadczeniodawcy w rozumieniu art. 5 pkt 41 ustawy o świadczeniach.
- 8. art. 149 § 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach, poprzez nieodrzucenie ofert złożonych przez N. s.c. oraz K., skoro oferenci ci nie spełniali wymaganych warunków określonych w przepisach prawa.
- 9. art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach, poprzez nierówne traktowanie świadczeniodawców, albowiem podmioty, które zostały wybrane, jako świadczeniodawcy uzyskały dużo większe kontrakty, aniżeli sami o nie wnioskowali. Powyższe świadczy o woryzowaniu większych podmiotów, co jest niedopuszczalne.
- 10. art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. niewyjaśnienie, jaka była cena oraz ilość świadczeń zaproponowanych przez oferentów, których oferty zostały wybrane w postępowaniu konkursowym pierwotnie oraz jak wartości te zmieniły się po rokowaniach z oferentami, których oferty zostały wybrane, o co wnioskowała skarżąca w trakcie postępowania odwoławczego.
- 11. art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w tym: nieprzeprowadzenie weryfikacji harmonogramu czasu pracy poszczególnych lekarzy dotyczących ofert, które zostały wybrane - w zakresie dozwolonego prawem czasu pracy.
- 12. art. 77 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w tym:
- - nieudostępnieniu rankingu początkowego ofert złożonych w przedmiotowym postępowaniu przez podmioty których oferty zostały wybrane do zawarcia umowy, co skutkowało brakiem możliwości oceny przebiegu negocjacji oraz zbadania kwestii równego traktowania poszczególnych oferentów w tych samych okolicznościach.
- - niedokonaniu sprawdzenia, czy harmonogramy pracy lekarzy spoza D., wykazanych przez K., nie pokrywają się z harmonogramami pracy lekarzy w innych publicznych placówkach służby zdrowia na terenach działania oddziałów NFZ.
- - niewyjaśnieniu, w jaki sposób organ przyznał ofercie złożonej przez K. 52,50 punkty oceny za kryterium jakości, skoro z algorytmu stosowanego przez organ do obliczenia wartości punktowej złożonej oferty wynika, iż uzyskani 52,50 punktów za jakość złożonej oferty jest niemożliwe.
Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. organ poinformował skarżącą o treści. art. 10 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z [...] grudnia 2012 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z kompletnych ofert złożonych w postępowaniach wymienionych w treści pisma celem weryfikacji prawidłowości oceny dokonanej przez organ.
Pismem z [...] stycznia 2013 r. organ poinformował skarżącą o nowym terminie załatwienia sprawy.
Decyzją z [...] lutego 2013 r. Nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2013 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, odnosząc się do poszczególnych zarzutów odwołania, organ uznał je za nieuzasadnione. W ocenie organu odwoławczego postępowanie konkursowe prowadzone było zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o świadczeniach, aktach wykonawczych wydanych na jej podstawie, czy też zarządzeniach wydanych przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Oferta skarżącej została przyjęta do dalszego postępowania konkursowego, a jej ocena została dokonana według jednolitych zasad dla wszystkich świadczeniodawców.
W skardze na powyższą decyzje skarżąca wnosząc o jej uchylenie zarzuciła organowi rażące naruszenie prawa, a w szczególności:
- 1. art. 132 ust. 2 oraz art. 151 ust. 4 ustawy o świadczeniach poprzez zaaprobowanie dokonania wyboru podmiotu oraz zawarcie mowy na świadczenie usług z innymi podmiotami, aniżeli te, które zostały wybrane w rozstrzygnięciu konkursu. Powyższe dotyczy N. s.c. oraz K.;
- 2. art. 132 ust. 2 o świadczeniach poprzez uznanie za prawidłowe czynności zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej ze świadczeniodawcami którzy nie zostali wybrani do udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie neurologii. Powyższe dotyczy N., K. spółka cywilna prowadzący przedsiębiorstwo lecznicze N. oraz K.Spółka Akcyjna, prowadząca przedsiębiorstwo lecznicze K.;
- 3. art. 151 ust. 4 ustawy o świadczeniach poprzez uznanie za prawidłową czynność dokonania wyboru i ogłoszenia o dokonaniu wyboru w konkursie ofert podmiotów, które nie mogą być świadczeniodawcami oraz dokonanie wyboru przedsiębiorstw, pod którą świadczeniodawcy wykonują działalność leczniczą. Powyższe dotyczy N. s.c. oraz K.;
- 4. art. 40 par. 5 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłową bezczynność polegającą na niepoinformowaniu strony skarżącej o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem,
- 5. art. 24 par. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 123 par. 1 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłowe postępowanie polegające na nierozpoznaniu przez organ wniosku o wyłączenie pracownika organu od udziału w niniejszym postępowaniu;
- 6. art. 77 par. 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 123 par. 1 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłowe postępowania organu polegającego na braku formalnego rozpoznania wniosku o dopuszczenie dowodu z ofert złożonych przez N." s.c. oraz K.
- 7. art. 77 par. 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 123 par. 1 k.p.a. poprzez brak formalnego rozpoznania przez Prezesa NFZ w Warszawie wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z ofert złożonych przez N. s.c. oraz K.
- 8. art. 77 par. 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 123 par. 1 k.p.a. poprzez brak formalnego rozpoznania wniosku skarżącego o zwrócenie się do pozostałych Oddziałów Wojewódzkich NFZ celem zasięgnięcia informacji czy lekarze wykazani w ofercie oraz harmonogramie czasu pracy K. nie świadczą pracy w tym samym czasie w innej publicznej placówce służby zdrowia na terenie innego OW NFZ w Polsce, skoro skarżąca o to wnosiła
- 9. art. 149 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach poprzez zaakceptowanie wadliwego stanowiska Dyrektora [...]OW NFZ w W. polegającego na nie odrzuceniu ofert złożonych przez N. s.c. oraz K. skoro oferenci ci nie spełniali wymaganych warunków określonych w przepisach prawa,
- 10. art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez zaakceptowanie nierównego traktowania świadczeniodawców, albowiem podmioty, które zostały wybrane jako świadczeniodawcy, uzyskały dużo większe kontrakty, aniżeli sami o nie wnioskowali. Powyższe świadczy o nierównym traktowaniu poszczególnych oferentów, a w szczególności o faworyzowaniu większych podmiotów, co jest niedopuszczalne,
- 11. art. 77 par. 1 k.p.a., art. 78 par. 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, jaka była cena oraz ilość świadczeń zaproponowanych przez oferentów, których oferty zostały wybrane przez NFZ w postępowaniu konkursowym pierwotnie oraz jak wartości te zmieniły się po rokowaniach z oferentami, których oferty zostały wybrane, o co wnioskowała skarżąca w trakcie postępowania odwoławczego,
- 12. art. 77 par. 1 k.p.a., art. 78 par. 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie weryfikacji harmonogramu czasu pracy poszczególnych lekarzy w postępowaniu konkursowym dotyczących ofert, które zostały wybrane w zakresie dozwolonego czasu pracy poszczególnych lekarzy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż na skutek wadliwej decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia uszczerbku doznał jej interes prawny, polegający na braku możliwości zawarcia umowy na udzielenie świadczeń zdrowotnych w zakresie AOS świadczenia z zakresu neurologii na skutek naruszenia przez Prezesa NFZ oraz Dyrektora [...]OW NFZ w W. szeregu norm regulujących postępowanie w sprawie przeprowadzenia konkursu ofert (interes prawny skarżąca wywodzi m.in. z: art. 132 ust. 1 i 2, art. 152 ust. 1 w zw. z art. 149 par. 1 pkt 7, art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ramach zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania skarżąca zarzuciła organowi wadliwość prowadzenia postępowania dowodowego polegającą na braku formalnego rozpoznania zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych, w tym wniosku o wyłączenie pracownika organu, jak również nie podjęciu działań zmierzających do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Skarżąca zwróciła uwagę na niezgodności niektórych ofert ze stanem faktycznym w zakresie zatrudnienia lekarzy, jak również zawarcie umów na wykonywanie świadczeń objętych konkursem nie z podmiotami leczniczymi, lecz z przedsiębiorcami prowadzącymi działalność leczniczą.
Zarzuty strony Sąd uznał za uzasadnione.
Odwołanie uczestnika konkursu wszczynające kontrolne postępowania administracyjne służy weryfikacji całości zaskarżonego rozstrzygnięcia o wyborze świadczeniodawcy, z uwagi na teść art. 154 ust. 2 zd. 2 oraz ust. 7 ustawy o świadczeniach i nie ogranicza się jedynie do rozpatrzenia i oceny oferty składającego odwołanie z punktu widzenia zgodności z zasadami postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (v. NSA [w:] wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z 11 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 121/12, z 8 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 254/12 oraz z 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 1163/12). Z powyższego wynika, iż z chwilą wniesienia odwołania od rozstrzygnięcia Komisji konkursowej do przedmiotowego postępowania mają zastosowanie przepisy k.p.a. określające granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji.
Realizując zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażoną w art. 10 k.p.a. i zasadą względnej jawności akt postępowania, wyrażoną w art. 73 k.p.a., organ na żądanie strony zobowiązany jest udostępnić akta postępowania mające znaczenie dla wyniku sprawy, w tym oferty innych świadczeniodawców biorących udział w konkursie, po usunięciu danych stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa i danych osobowych, aby mogła ona sformułować swoje stanowisko w sprawie i podjąć polemikę z rozstrzygnięciami przyjętym przez organy Funduszu.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżącej odmówiono wglądu zarówno do akt pozostałych oferentów, jak i innych dokumentów tworzonych przez Komisję konkursową w ramach postępowania, co przesądza o naruszeniu przez organ art. 9 k.p.a. i 10 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organ odmawiając skarżącemu wglądu do całości akt sprawy naruszył dyspozycję art. 74 § 2 k.p.a., albowiem nie wydał w tym zakresie stosownego postanowienia, uniemożliwiając stronie złożenia środka odwoławczego w postaci zażalenia.
Prowadząc postępowanie organy Funduszu naruszyły art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a., bowiem nie rozpatrzyły sprawy w jej całokształcie, gdyż nie dokonały porównania oferty skarżącej z ofertami innych uczestników konkursu, co z uwagi na podniesione w postępowaniu administracyjnym zarzuty w zakresie nieprawidłowości działań Komisji konkursowej, powoduje konieczność ponownego zbadania sprawy przez Prezesa NFZ. Należy bowiem pamiętać, iż organ administracji dokonując pełnej weryfikacji przeprowadzonego postępowania konkursowego, w decyzji stwierdzającej jego prawidłowość nie może ograniczyć się tylko do uzasadnienia ilości punktów uzyskanych przez skarżącego, jednocześnie nie uzasadniając wyników (kryteriów i sposobu oceny) wybranych w konkursie ofert.
Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie dowodowe w kierunku wskazanym przez Sąd, z zapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu i prawa wglądu do akt administracyjnych sprawy.
Reasumując, z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II. sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 152 p. p. s. a. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.