Uzasadnienie
Minister Sprawiedliwości decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania - skarżącego - pana M. M. złożonego od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] stycznia 2006 r. w przedmiocie odmowy ustanowienia biegłym sądowym utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Prezes Sądu Okręgowego w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., odmówił ustanowienia pana M. M. biegłym sądowym z zakresu:
oceny stanu technicznego i wyceny maszyn i urządzeń, pojazdów samochodowych i innych środków transportu, sprzętu komputerowego. Wydając taką decyzję organ I instancji powołał się na przepis § 1 ust. 1 i § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. o biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133). Wskazano, że Skarżący przedłożył dokumenty, potwierdzające jego teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w dziedzinach, w których ubiegał się o wpis na listę biegłych sądowych. Dołączył do wniosku oświadczenie w przedmiocie uzyskania wpisu na listę biegłych sądowych w okręgu Sądu Okręgowego w K. Prezes Sądu Okręgowego podniósł, iż w okręgu Sądu w B. w okresie roku średnia ilość zleceń na biegłego, w zakresie specjalizacji, w której wpisu domagał się kandydat wynosi dwie sprawy. Dodał, iż w części przypadków sądy zlecają ekspertyzy osobom znajdującym się również na listach biegłych sądowych w innych okręgach sądowych.
W ocenie Prezesa Sądu w B. ilość biegłych sądowych w dziedzinach określonych przez skarżącego jest wystarczająca i nie ma potrzeby jej rozszerzania. Nadto wskazano, że z uwagi na fakt, że skarżący jest wpisany na listę biegłych sądowych w K., pozwala w przypadku zwiększonej potrzeby w zakresie ilości zleceń na powołanie go przez dany sąd, który może korzystać z listy biegłych sądowych powołanych we wszystkich sądach w kraju.
Dlatego też Prezes Sądu Okręgowego w B. na podstawie § 1 ust. 1 i § 12 rozporządzenia postanowił odmówić ustanowienia pana M. M. biegłym sądowym z wnioskowanego zakresu.
Od powyższej decyzji skarżący odwołał się do Ministra Sprawiedliwości podkreślając, że dysponuje odpowiednią wiedzą i doświadczeniem niezbędnym aby zostać ustanowionym biegłym sądowym. Dodał, iż w latach [...] - [...] był ławnikiem sądowym w Wydziale [...] Sądu Rejonowego w B. Pan M. M. stwierdził, iż w jego ocenie o niewpisaniu go na listę zadecydowały względy pozamerytoryczne. Podniósł ponadto, iż na liście biegłych sądowych w B. jest wpisany biegły, który wykonuje też funkcję w Sądzie Okręgowym w K. z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.
Ocenił, że niewpisanie go na listę biegłych jest ewentualnie argumentem przemawiającym za niepowołaniem go na biegłego przez Sąd Okręgowy w K. po wygaśnięciu obecnej kadencji.
Minister Sprawiedliwości podzielił poglądy Prezesa Sądu Okręgowego w B. W ocenie Ministra Sprawiedliwości - możliwość ustanowienia biegłym sądowym przy więcej niż jednym sądzie okręgowym budzi wątpliwość. Wskazał, że możliwości takiej nie wyklucza wprawdzie ani ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 98, poz. 1070 z późn. zm.) ani rozporządzenie w sprawie biegłych sądowych. Zdaniem organu, z uwagi na zakres obowiązków, jakie ciążą na biegłych sądowych, dokonanie wpisu w więcej niż jednym okręgu może wpłynąć na sposób i jakość wykonywanej przez nich pracy. W szczególności wskazano, że § 5 rozporządzenia stanowi, iż biegły nie może odmówić wykonania należących do jego obowiązków czynności w okręgu sądu okręgowego, przy którym został ustanowiony. W przypadku wpisu na listę biegłych w więcej niż jednym sądzie okręgowym mogłoby dojść do kolizji, jeśli nie wręcz - uniemożliwienia wykonania nałożonych na biegłego sądowego obowiązków.
Sądy lub organy prowadzące postępowanie przygotowawcze z obszaru właściwości sądów okręgowych, przy których ustanowiono biegłego, mogłyby równocześnie zlecić wykonanie opinii temu biegłemu. W takiej sytuacji, w myśl § 5 rozporządzenia biegły nie mógłby odmówić wykonania obowiązków. Jednakże sporządzenie jednej opinii co najmniej opóźniłoby przygotowanie drugiej, zleconej opinii.
Nieterminowe z winy biegłego sporządzanie opinii, z mocy § 6 ust. 2 rozporządzenia stanowi jedną z przesłanek zwolnienia go z tej funkcji.
W tej sytuacji biegły ustanowiony przy więcej niż jednym sądzie okręgowym nie mógłby postępować zgodnie z rotą złożonego - przed objęciem funkcji biegłego -przyrzeczenia, to jest wykonywać swoich obowiązków z całą sumiennością.
Jednocześnie podniesiono, iż zgodnie z § 17 rozporządzenia nadzór nad biegłymi sądowymi sprawuje prezes konkretnego sądu okręgowego. Powołanie jednego kandydata w okręgu dwóch sądów okręgowych mogłoby ten nadzór znacznie utrudnić, a w pewnych sytuacjach wręcz uniemożliwić.
Niezależnie od powyższych okoliczności, niemożność wykonania przez biegłego nałożonych przez sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze obowiązków w konsekwencji mogłoby doprowadzić do przewlekłości postępowań, o jakiej mowa w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, póz. 1843).
Organ wskazał, że skarżący jest już biegłym wpisanym na listę biegłych sądowych przy Sądzie Okręgowym w K., i w przypadku zapotrzebowania danego sądu na biegłego jego specjalności istnieje możliwość powołania go do wydania opinii w konkretnej sprawie.
W skardze do Sądu skarżący podtrzymał stanowisko.
W odpowiedzi na skargę organ wywiódł jak w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Dokonując, zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja administracyjna została oparta w podstawie materialnoprawnej na § 1 ust. 1 i § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133).
Zgodnie z treścią § 1 uprzednio rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych, biegłych sądowych ustanawia przy sądzie okręgowym prezes tego sądu.
Zatem to do Prezesa właściwego Sądu należy ocena, czy dana osoba spełnia przesłanki do ustanowienia jej biegłym sądowym.
Jak stanowi § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia biegłym sądowym może być ustanowiona osoba, która:
- 1) korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
- 2) ukończyła 25 lat życia;
- 3) posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej umiejętności, dla której ma być ustanowiona;
- 4) daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego;
- 5) wyrazi zgodę na ustanowienie jej biegłym.
- 2. Posiadanie wiadomości specjalnych powinno być wykazane dokumentami lub innymi dowodami. Ocena, czy posiadanie wiadomości specjalnych zostało dostatecznie wykazane, należy do prezesa.
Zgodnie z § 17 rozporządzenia Prezes sprawuje nadzór nad biegłymi na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
W ocenie Sądu - możliwość ustanowienia biegłym sądowym przy więcej niż jednym sądzie okręgowym jest dopuszczalna, ale przy założeniu, że to powołanie uzasadnione jest dobrem wymiaru sprawiedliwości. Możliwości takiej nie wyklucza ani ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 98, póz. 1070 z późn. zm.) ani rozporządzenie w sprawie biegłych sądowych. Należy zauważyć, że w przypadku wąskich specjalności takie powołanie jest wręcz konieczne w celu zapewnienia właściwej pomocy organom wymiaru sprawiedliwości. Jednakże zdaniem Sądu, z uwagi na zakres obowiązków, jakie ciążą na biegłych sądowych dokonanie wpisu w więcej niż jednym okręgu może wpłynąć na sposób i jakość wykonywanej przez nich pracy. Przepis § 5 rozporządzenia stanowi, iż biegły nie może odmówić wykonania należących do jego obowiązków czynności w okręgu sądu okręgowego, przy którym został ustanowiony.
W przypadku wpisu na listę biegłych w więcej niż jednym sądzie okręgowym jak słusznie zauważył organ mogłoby dojść do kolizji, jeśli nie wręcz - uniemożliwienia wykonania nałożonych na biegłego sądowego obowiązków. Sądy lub organy prowadzące postępowanie przygotowawcze z obszaru właściwości sądów okręgowych, przy których ustanowiono biegłego, mogłyby równocześnie zlecić wykonanie opinii temu biegłemu. W takiej sytuacji, w myśl § 5 rozporządzenia biegły nie mógłby odmówić wykonania obowiązków. Sporządzenie jednej opinii co najmniej opóźniłoby przygotowanie drugiej, zleconej opinii. Biegły ustanowiony przy więcej niż jednym sądzie okręgowym mógłby mieć trudności z wykonywaniem swoich zadań.
Należy zauważyć, że zgodnie z § 17 rozporządzenia nadzór nad biegłymi sądowymi sprawuje prezes konkretnego sądu okręgowego. Powołanie jednego kandydata w okręgu dwóch sądów okręgowych mogłoby ten nadzór znacznie utrudnić, a w pewnych sytuacjach wręcz uniemożliwić.
W ocenie Sądu, organy w swoich decyzjach wyraźnie zaakcentowały dobro wymiaru sprawiedliwości jako cel przyświecający powołanie do wykonywania funkcji biegłego. Słusznie wskazano, iż ewentualna niemożność wykonania przez biegłego nałożonych przez sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze obowiązków w konsekwencji mogłoby doprowadzić do przewlekłości postępowań, o jakiej mowa w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, póz. 1843).
Jednocześnie należy zauważyć jak wskazał organ, że w przypadku zapotrzebowania danego sądu na biegłego jego specjalności istnieje możliwość powołania go do wydania opinii w konkretnej sprawie.
Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.
Zgodnie z art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrot kosztów należy się od organu w przypadku uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy brak było podstaw prawnych do uznania żądania skarżącego.