Uzasadnienie
Skarżący A. P. w dniu [...] sierpnia 2004 roku wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rady Izby Notarialnej w [...] po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2003 roku, sygn. akt II SA 1861/02, który stwierdził nieważność uchwał Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] maja 2002 roku Nr [...] oraz Rady Izby Notarialnej z dnia [...] lutego 2002 roku. Skarżący żądał wymierzenia organom grzywny i orzeczenia w przedmiocie przyjęcia na aplikację notarialną w Izbie Notarialnej w [...] w 1998 roku oraz zastosowania środków dyscyplinujących, przewidzianych w art. 155 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Złożenie skargi poprzedziło zwrócenie się przez skarżącego pismem z dnia [...] lipca 2004 roku na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. do Krajowej Rady Notarialnej w [...] oraz Rady Izby Notarialnej w [...] o zastosowanie się do postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 20 listopada 2003 roku. Z potwierdzeń odbioru wynika, że wezwania zostały doręczone zarówno Krajowej Radzie Notarialnej w [...] jak i Radzie Izby Notarialnej w [...] w dniu [...] lipca 2004 roku. Dodatkowo w dniu [...] kwietnia 2004 roku skarżący na podstawie art. 37 k.p.a. złożył do Krajowej Rady Notarialnej w [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Zażalenie pozostało bez odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę wniesioną przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Rada Izby Notarialnej w [...] podniosła, że w niniejszej sprawie nie zachodzi bezczynność organu, a jedynie zwłoka czasowa uzasadniona potrzebą uzyskania opinii prawnej w tej nader skomplikowanej sprawie.
W piśmie z dnia [...] października 2004 roku przesłanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Rada Izby Notarialnej nadesłała uchwałę z dnia [...] października 2004 roku nr [...] dotyczącą odmowy przyjęcia A. P. na aplikację notarialną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2005 roku, sygn. akt VI SA/Wa 1877/04 oddalił skargę A. P. w części wymierzenia grzywny organowi oraz przyjęcia na aplikację notarialną w Izbie Notarialnej w [...] w 1998 roku, zaś postępowanie w pozostałym zakresie umorzył wobec skutecznego cofnięcia skargi w przedmiocie bezczynności.
Sąd również nie dopatrzył się istotnych naruszeń prawa w działaniu Rady Izby Notarialnej w [...], dlatego też nie znalazł podstaw do zastosowania art. 155 § 1 p.p.s.a.
Na powyższy wyrok A. P. złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jego uchylenia oraz zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2006 roku, sygn. akt II GSK 384/05 uchylił punkt pierwszy zaskarżonego wyroku i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zaś w pozostałej części oddalił skargę kasacyjną i zasądził od Rady Izby Notarialnej w [...] na rzecz A. P. kwotę 340 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 154 § 1 i § 3 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nietrafne jest stanowisko Sądu I instancji wskazujące, że cofnięcie skargi w zakresie bezczynności organu powoduje odpadnięcie przyczyny skutkującej obowiązkiem wymierzenia grzywny.
Z treści przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. wynika, że środki wskazane w tej normie prawnej znajdują zastosowanie, gdy organ nie wykona wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność bądź, gdy organ pozostaje w bezczynności po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, a więc nie załatwia sprawy w sposób przewidziany prawem w ustawowym terminie. Ustawodawca wyposażył stronę w dwa uprawnienia.
Po pierwsze w jednej ze wskazanych wyżej sytuacji, strona może żądać od organu wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, a po drugie może żądać wymierzenia organowi grzywny. Skarga o wymierzenie organowi grzywny ma na celu ukaranie organów za niewykonanie wyroków sądowych, a także dyscyplinowanie organów administracji publicznej.
Skuteczność skargi o wymierzenie organowi grzywny zależy od ustaleń dotyczących niezałatwienia w ustawowym terminie sprawy po wydaniu wyroku kasacyjnego lub stwierdzającego nieważność aktu lub czynności. Ustalenie więc, że po wydaniu wyroku stwierdzającego nieważność aktu lub czynności organ nie załatwia sprawy, przy jednoczesnym żądaniu ukarania organu grzywną, winno skutkować zastosowaniem tego środka prawnego. Pamiętać przy tym należy, że przepis art. 154 § 3 p.p.s.a. wskazuje, że stan w postaci niewykonania wyroku lub niezałatwienia sprawy po wyroku kasacyjnym bądź stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, istnieć musi w chwili złożenia skargi do sądu administracyjnego. Oznacza to, że ustawodawca mówiąc o niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie wskazuje na określoną okoliczność faktyczną uzasadniającą żądanie ukarania organu grzywną.
Załatwienie więc sprawy po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego nie może prowadzić do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi o ukaranie organu grzywną. Natomiast skarga A. P. w zakresie, w jakim dotyczyła bezczynności organu, miała na celu doprowadzić do zobowiązania organu do wydania aktu prowadzącego do załatwienia sprawy.
W omawianym zakresie ocena bezczynności organu dokonywana jest na datę wyrokowania. Trafne jest stanowisko, że w sytuacji, gdy w chwili wyrokowania organ wydał akt, mocą którego sprawa została merytorycznie załatwiona, postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Jednak okoliczność ta nie może wykluczyć możliwości domagania się ukarania organu grzywną w sytuacji, o jakiej mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. Ponadto należy podkreślić, że skarżący, poza ukaraniem organów grzywną, domagał się także zastosowania środka, o którym mowa w art. 154 § 2 p.p.s.a., który to przepis w sytuacjach wskazanych w art. 154 § 1 p.p.s.a. dopuszcza orzekanie o istnieniu lub nieistnieniu uprawnień lub obowiązków. Oddalenie skargi w omawianym zakresie, przy uwzględnieniu okoliczności związanych z załatwieniem sprawy poprzez wydanie stosownej uchwały pozostaje w sprzeczności z treścią art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W pozostałym zakresie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzuty skargi są niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Tak więc w niniejszej sprawie, Sąd obowiązany był wykonać wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2006 roku.
Według szczegółowo omówionego stanowiska NSA zasadne jest, gdy organ nie wykonuje wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz gdy organ pozostaje w bezczynności po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, przy czym wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o wymierzeniu organowi grzywny nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.
W świetle powyższego w niniejszej sprawie organ pozostał w bezczynności przez okres ok. 8 miesięcy, bowiem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdzał nieważność uchwał Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] oraz Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lutego 2002 r. zapadł w dniu [...] listopada 2003 roku, został zaś doręczony organowi w dniu [...] stycznia 2004 roku, zaś skargę w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny A. P. wniósł w dniu [...] sierpnia 2004 roku.
Okoliczność, iż organ z uwagi na skomplikowany stan prawny sprawy musiał zasięgać opinii nie może skutkować oddaleniem skargi, lecz co najwyżej okoliczność ta ma wpływ na wymiar grzywny.
W myśl art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę, o której mowa jest w § 1 tegoż artykułu, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Zgodnie zaś z Obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2006 roku (M.P.06.13.180), przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz chorobowe w 2005 roku wyniosło 1977,20 złotych.
Mając powyższe na uwadze oraz okoliczności danej sprawy (okres opóźnienia, przyczyny opóźnienia, wykonanie wyroku po złożeniu skargi), Sąd uznał za zasadne wymierzyć Radzie Izby Notarialnej w [...] grzywnę w wysokości trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2005 tj. w wysokości 5931,60 złotych.
Wobec tego, że po wniesieniu skargi w dniu [...] października 2004 roku zapadła uchwała Rady Notarialnej w [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia skarżącego na aplikację notarialną, postępowanie w pozostałym zakresie należało umorzyć w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w myśl art. 200 p.p.s.a.