Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA) wyrokiem z 8 marca 2018 r. wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W.(dalej skarżący) na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (dalej organ) z [...] maja 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej (sprawa VI SA/Wa 1639/17) uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1.) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania (pkt 2.).
Wskazana decyzja (uchylona przez Sąd) z [...] maja 2017 r. została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 kpa (decyzja reformatoryjna); decyzją tą organ, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uchylił swoją wcześniejszą decyzję w tym względzie z [...] listopada 2014 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 150 000 zł (pkt 1) i w to miejsce (orzekając co do istoty) nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 140 000 zł za naruszenie (tak samo jak wcześniej) przepisów art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych – Dz. U. z 2016 r. poz. 2060 ze zm. (pkt 2).
W skardze do WSA skarżący zaskarżył ww. decyzję w zakresie pkt 2 dotyczącego nałożenia kary pieniężnej w wysokości 140 000 zł, wnosząc o uchylenie decyzji w zaskarżonym zakresie i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z 8 marca 2018 r. WSA uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1.). W uzasadnieniu wyjaśnił dlaczego uchylił decyzję w całości; mianowicie jest to decyzja reformatoryjna składająca się z dwóch części – uchylającej oznaczoną decyzję i rozstrzygającej sprawę co do istoty, które tworzą integralną całość.
Odpis tego wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącemu 23 kwietnia 2018 r.
W dniu 2 maja 2018 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) skarżący wniósł o uzupełnienie pkt 1. wyroku (...) "poprzez określenie zakresu uchylenia zaskarżonej decyzji (...) z dnia [...] maja 2017 r.". Według skarżącego Sąd orzekł jedynie, że uchyla zaskarżoną decyzję bez określenia zakresu dokonanego uchylenia, podczas gdy skarżący zaskarżył tę decyzję w części, tj. w zakresie pkt 2 decyzji. Sąd natomiast nie określił czy uchyla tę decyzję w całości czy w części, a jeśli tak, to w jakiej części. W uzasadnieniu wyroku stwierdził wprawdzie, że uchyla zaskarżoną decyzję w całości, jednak zamiar Sądu nie może usprawiedliwiać odmowy uzupełnienia wyroku, nawet jeśli znalazł wyraz w uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wniosek jest bezzasadny.
Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) strona może w ciągu czternastu dni od dnia doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić. Prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje na to, że ma on zastosowanie - poza sytuacją, gdy sąd nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien zamieścić - tylko wówczas, gdy sąd nie orzekł o całości skargi, nie zaś wówczas, gdy sąd orzekł, ale w sposób odmienny od oczekiwań strony. Z sytuacją, gdy Sąd nie orzekł o całości skargi mamy do czynienia wówczas gdy pominięto w wyroku niektóre akty lub czynności objęte skargą albo orzeczono tylko co do części rozstrzygnięcia w zaskarżonym akcie, nie ustosunkowując się do pozostałej części zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zatem uzupełnienie sentencji wyroku może dotyczyć wyłącznie sytuacji, gdy Sąd nie rozstrzygnął w stosunku do wszystkich aktów objętych zakresem skargi, nawet gdy skarga na ten akt była bezzasadna, natomiast nie można żądać uzupełnienia wyroku, gdy Sąd nie uwzględnił wszystkich/całości żądań zawartych w skardze, czy jak w niniejszej sprawie – zakresu zaskarżenia decyzji organu z [...] maja 2017 r.
W świetle bowiem art. 134 § 1 ppsa Sąd nie jest związany zakresem skargi, a jedynie granicami sprawy, które określają normy prawa materialnego determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzujące czynności, które pozwalają zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny. Innymi słowy niezwiązanie sądu administracyjnego zakresem/granicami skargi powoduje, że Sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego.
Reasumując ten wątek rozważań, instytucja uzupełnienia wyroku dotyczy ściśle określonych kwestii, które – co istotne – odnoszą się wyłącznie do sentencji wyroku i powodują niekompletność orzeczenia.
W niniejszej sprawie Sąd wyrokiem z 8 marca 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu z [...] maja 2017 r. uznając zasadność skargi w obszarze jej argumentacji szczegółowo opisanej w uzasadnieniu tego wyroku. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd nie miał obowiązku zawarcia w sentencji wyroku innych rozstrzygnięć (poza rozstrzygnięciem o kosztach postępowania, co uczynił), czy dodatkowych zastrzeżeń. Użycie sformułowania > uchyla (zaskarżoną) decyzję <, którym posługuje się art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, bez określenia zakresu tego uchylenia oznacza jednoznacznie i niewątpliwie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, czemu Sąd dał wyraz w uzasadnieniu wyroku z 8 marca 2018 r. wyjaśniając powody takiego zadziałania w sprawie (por. str. 34 uzasadnienia).
Wskazany przepis (analogicznie jak art. 151 ppsa dotyczący oddalenia skargi – odpowiednio w całości lub w części) daje Sądowi możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub w części; jednakże uchylenie zaskarżonej decyzji, bez określenia jakiej części decyzji uchylenie to ma dotyczyć, oznacza – według wszelkich reguł językowych – uchylenie decyzji w całości. Inaczej Sąd określiłby zakres uchylenia przez wymienienie tej części. Skoro zaś tego nie uczynił, uchylił decyzję w całości, mając – w myśl wcześniejszych uwag – do tego prawo, mimo inaczej sformułowanych wniosków/żądań skargi. Zresztą Sąd w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił – jak wzmiankowano – powody (a nie jak podnosi skarżący – zamiar) takiego uchylenia, podnosząc reformatoryjny charakter zaskarżonej decyzji, która składa się z dwóch części – uchylającej oznaczoną decyzję i w to miejsce rozstrzygającej sprawę co do istoty. Obie części tworzą integralną całość.
Warunkiem orzeczenia co do istoty sprawy przez organ odwoławczy/ponownie rozpatrujący sprawę jest uprzednie uchylenie wcześniejszej decyzji w tej samej sprawie. Orzeczenie co do istoty jest ściśle związane z rozstrzygnięciem o uchyleniu wcześniejszej decyzji, gdyż stanowi bezpośrednie następstwo/konsekwencję tego uchylenia; tym samym nie może stanowić odrębnego przedmiotu zaskarżenia. Możliwość zaskarżenia decyzji w części występuje bowiem wówczas, gdy rozstrzygnięcie decyzji składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia w osobnej decyzji (elementy te mogą mieć samodzielny byt prawny), a treść wadliwego rozstrzygnięcia nie wywiera wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć zawartych w decyzji.
Jasne jest natomiast, że wzmiankowane części decyzji reformatoryjnej nie mają samodzielnego bytu – jedna część warunkuje/jest uzależniona od drugiej; nie mogą więc być przedmiotem odrębnego zaskarżenia. Z drugiej strony rzecz ujmując, decyzja wydana w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa (reformatoryjna) musi składać się z tych dwóch części/elementów; jeżeli w treści podjętego rozstrzygnięcia ich nie zawiera – rażąco narusza prawo.
W podanych uwarunkowaniach stanu faktycznoprawnego sprawy zakres uzupełnienia ww. wyroku jakiego domaga się skarżący nie mieści się w określonym w art. 157 § 1 ppsa katalogu okoliczności, których wystąpienie upoważnia stronę do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku.
Wykazana wyżej kompletność ww. wyroku Sądu z 8 marca 2018 r. (zawiera on wszystkie wymagane elementy) oznacza bezzasadność wniosku o jego uzupełnienie. Skoro natomiast – jak zdaje się wynikać z treści tego wniosku – skarżący nie zgadza się z objętym tym wyrokiem rozstrzygnięciem sprawy (sentencją wyroku), to winien wyrok zaskarżyć w drodze skargi kasacyjnej podnosząc stosowne w tym względzie zarzuty. Jedynie bowiem w postępowaniu kasacyjnym zarzuty te mogą zostać zweryfikowane merytorycznie. Wniosek o uzupełnienie wyroku nie może zaś stanowić polemiki ze stanowiskiem jakie Sąd zawarł w tym wyroku, a którego wyrazem jest sentencja wyroku. Uzupełnienie związane jest z brakiem substratu zaskarżenia, co uniemożliwiałoby sformułowanie prawidłowego zarzutu kasacyjnego. Tu natomiast ten substrat jest, gdyż Sąd orzekł o całości skargi. W tej sytuacji wniosek skarżącego kwalifikuje się nie w kategorii uzupełnienia, tylko zmiany rozstrzygnięcia, co w tym trybie nie jest dopuszczalne.
Z tych wszystkich powodów Sąd na podstawie art. 157 § 1 ppsa, w związku też z przepisami art. 90 § 1, art. 160 i art. 194 § 1 pkt 5a ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia, nie dopatrując się przesłanek koniecznych do uwzględnienia wniosku.