Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 21 listopada 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1660/14

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także "organ odwoławczy", "Prezes UOKiK"), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "k.p.a."), art. 1 ust. 3 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 148), po rozpatrzeniu odwołania P. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. w J. ("skarżący") – utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., na mocy której, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, zarządzono wycofanie z obrotu partii [...] sztuk haków holowniczych nr kat. [...], przeznaczonych do samochodów [...],[...],[...], wprowadzonych do obrotu przez przedsiębiorcę Z. C., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "H." Z. C. w D. (dalej: "producent") zabezpieczonych postanowieniem [...] z dnia [...] października 2013 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] i znajdujących się w magazynie należącym do skarżącego, z uwagi na fakt, że ww. haki holownicze nie spełniały obowiązujących wymagań w zakresie posiadania przez producenta świadectwa homologacji, wymaganego na dzień wprowadzenia do obrotu, tj. [...] marca 2013 r. przez obowiązujący wówczas art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a dla haków holowniczych wprowadzonych do obrotu po dniu 22 czerwca 2013 r. przez art. 70c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) i tym samym zagrażają interesom i bezpieczeństwu konsumentów.

W ramach postępowania kontrolnego inspektorzy reprezentujący [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] przeprowadzili w dniu [...] września 2013 r. czynności kontrolne w magazynie Zakładu w S. przy ul. [...], należącym do skarżącego, polegające na sprawdzeniu m.in. wyposażenia i części pojazdów przeznaczonych dla konsumentów w zakresie uzyskania przez producenta potwierdzenia spełnienia wymagań technicznych, o których mowa w art. 70c ustawy Prawo o ruchu drogowym. W toku kontroli inspektorzy stwierdzili w kontrolowanym magazynie przeznaczone do sprzedaży [...]sztuki haków holowniczych, przeznaczonych do samochodów [...],[...],[...], wprowadzonych przez przedsiębiorcę. Na podstawie faktury VAT [...] z dnia [...] marca 2013 r. przekazanej przez skarżącego, inspektorzy stwierdzili, że powyższe haki zostały zakupione od producenta w ilości [...] sztuk.

W oznakowaniu ww. haków holowniczych nr kat. [...], stwierdzono m.in. umieszczenie znaku homologacji "[...]" oraz "[...]". Mając na uwadze regulacje zawarte w pkt. 7.2., 8.5. oraz załączniku nr 3 Regulaminu nr 55 Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych (EKG ONZ) - Jednolite przepisy dotyczące homologacji mechanicznych elementów sprzęgających zespołów pojazdów (Dz. U. UE L z 28.8.2010 r., poz. 227, str. 1, dalej: "regulamin 55"), umieszczone w cechowaniu ww. haków oznaczenie wskazuje, że produkt został oznaczony znakiem homologacji "E" z numerem rozpoznawczym kraju "8" (oznaczającym wydanie homologacji przez jednostkę uprawnioną [...]).

W dniu [...] września 2013 r. na podstawie art. 16a ustawy o Inspekcji Handlowej wystąpiono do producenta ww. haków holowniczych o przekazanie świadectwa homologacji ww. wyrobu.

W dniu [...] września 2013 r. skarżący przekazał do siedziby Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w [...] korespondencję otrzymaną od producenta przedmiotowych haków holowniczych, w której producent między innymi oświadczył, że nie posiada homologacji typu na ww. wyrób.

W związku z powyższymi ustaleniami, [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. zabezpieczył znajdujące się w ofercie sprzedaży Zakładu przy ul. [...] w S., należącego do skarżącego - [...] sztuk ww. haków holowniczych w cenie [...] zł/szt o wartości [...] zł. Ww. wyroby zabezpieczono do dnia [...] października 2013r., w celu wyjaśnienia wątpliwości co do ich oznakowania.

W dniu [...] września 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] wystąpił do producenta przedmiotowych haków, o wyjaśnienie zasadności umieszczenia w oznakowaniu haków holowniczych nr kat. [...] znaku "[...]" oraz informacji "[...]" i "[...]". W odpowiedzi z dnia [...] września 2013 r. producent poinformował o przeprowadzeniu badań wytrzymałościowych wytypowanych haków holowniczych w [...] w 2005 r. i uzyskaniu certyfikatów homologacji typu dla haków holowniczych przeznaczonych do samochodów [...],[...],[...],[...]. Uznając, że haki holownicze nr kat. [...] tworzą tzw. "rodzinę" z innymi wyrobami (w tym, dla których przeprowadzono ww. badanie wytrzymałościowe) oznaczył na tabliczce znamionowej "[...]". Ww. dodał, że haki holownicze spełniają uniwersalizm zastosowania w oparciu o postanowienia regulaminu 55 z pierwszą poprawką EKG ONZ i dlatego oznaczył ww. haki holownicze informacją [...].

Ponadto producent, przekazał kopię pisma skierowanego do Ministerstwa Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. dotyczącego wykładni definicji przedmiotu wyposażenia i części samochodu osobowego oraz zapisu "samocertyfikacji" produktów ujętego w art. 1 porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań (Dz. U. z 2001 r. Nr 104, poz. 1135) ratyfikowanego przez Rzeczpospolitą Polską dnia 18 października 2000 r., zwanego dalej "porozumieniem o jednolitych wymaganiach".

Pismem z dnia [...] września 2013 r. skarżący wniósł uwagi do protokołu kontroli z dnia [...] września 2013 r. W ww. piśmie podważył on zasadność powoływania się w wystąpieniu skierowanym do producenta haków holowniczych, na art. 70c i art. 70d ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu dodał, że powyższy przepis obowiązuje od 22 czerwca 2013 r. i do haków holowniczych nr kat. [...] produkowanych i wprowadzonych do obrotu przed tą datą nie ma zastosowania. Ponadto kontrolowany w uwagach podniósł sprawę możliwości samocertyfikacji, o której mowa w art. 1.1 porozumienia o jednolitych wymaganiach.

W odpowiedzi na ww. pismo skarżącego, [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] pismem z dnia [...] października 2013 r. wyjaśnił przedsiębiorcy, że w wystąpieniu - wniosku o przekazanie świadectwa homologacji wysłanym do producenta haków holowniczych [...], przywołano ww. przepis jako aktualnie obowiązującą regulację prawną i treść ta nie przesądza o ocenie zebranych w sprawie dowodów, zwłaszcza w przypadku wykazania przez producenta zaprzestania z dniem [...] czerwca 2013 r. wprowadzania do obrotu przedmiotowych haków oraz przedłożenia wymaganego świadectwa homologacji według stanu prawnego na dzień ich sprzedaży zgodnie z treścią obowiązującego do ww. dnia art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Odnośnie podnoszonej przez skarżącego kwestii samocertyfikacji, poinformowano, że producent przedmiotowych haków pismem z dnia [...] września 2013 r. zwrócił się do Ministerstwa Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, jako autora aktu prawnego dotyczącego tego zagadnienia o dokonanie wiążącej interpretacji tych regulacji, a ostateczne stanowisko w sprawie dalszego zabezpieczenia haków holowniczych, zostanie podjęte po otrzymaniu stanowiska ww. Ministerstwa.

W dniu [...] października 2013 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w [...] wpłynęło pismo skarżącego z wnioskiem o uchylenie zabezpieczenia [...] sztuk haków holowniczych. W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący oświadczył, że przedmiotowe haki holownicze uzyskały właściwą jakość, z uwagi na przekazanie dla nich przez producenta nowych, prawidłowych oznaczeń oraz nowych instrukcji obsługi i montażu.

W odpowiedzi na powyższe [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...], pismem z dnia [...] października 2013 r., poinformował skarżącego, że załączona do wniosku dokumentacja nie daje podstaw do uchylenia zabezpieczenia przedmiotowych haków. W ocenie organu, powyższe oznakowanie, w tym umieszczenie w oznakowaniu "CERTYFIKAT PRODUCENTA" wraz z przywołaniem, jako podstawy prawnej art. 1.1 porozumienia o jednolitych wymaganiach, jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. Treść przepisu ww. porozumienia, na które powołuje się w oznakowaniu haków holowniczych producent nie zwalnia z obowiązku poddania przedmiotowych haków procedurze homologacji i uzyskania przez producenta świadectwa homologacji.

W dniu [...] października 2013 r. inspektorzy podjęli ponowną kontrolę w magazynie Zakładu [...] w S. przy ul. [...], należącym do skarżącego. W toku kontroli ustalono, że w ww. magazynie przechowywano zabezpieczone [...] sztuk haków holowniczych nr kat. [...], wyprodukowanych przez producenta.

W związku z uzasadnionym podejrzeniem, że ww. haki holownicze nie spełniają obowiązujących wymagań w zakresie posiadania przez producenta świadectwa homologacji, wymaganego na dzień wprowadzenia do obrotu tj. [...] marca 2013r. przez art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, oraz upływ terminu zabezpieczenia określonego w postanowieniu z dnia [...] września 2013 r., a także mając na uwadze brak do dnia [...] października 2013 r. stanowiska Ministerstwa Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie przekazanego przez producenta zapytania z dnia [...] września 2013 r., [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., dokonał dalszego zabezpieczenia znajdujących się w magazynie należącym do skarżącego [...] sztuk ww. haków holowniczych o wartości [...] zł.

W dniu [...] października 2013 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w [...] wpłynęło pismo z Departamentu Transportu Drogowego w Ministerstwie Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, dotyczące odpowiedzi udzielonej producentowi przedmiotowych haków, w którym wskazano, że obowiązek homologacji zaczepów kulowych wynika z zapisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz aktami wykonawczymi do ww. ustawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] zarządził wycofanie z obrotu [...] sztuk haków holowniczych nr kat. [...] przeznaczonych do samochodów [...],[...],[...], wprowadzonych przez producenta w cenie detalicznej [...] zł/szt. o wartości [...] zł, znajdujących się w magazynie należącym do skarżącego, z uwagi, że ww. haki holownicze nie spełniają obowiązujących wymagań w zakresie posiadania przez producenta świadectwa homologacji, wymaganego na dzień wprowadzenia do obrotu, tj. [...] marca 2013 r. przez art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a dla haków holowniczych wprowadzonych do obrotu po dniu [...] czerwca 2013 r. przez art. 70c ww. ustawy i tym samym zagrażają interesom i bezpieczeństwu konsumentów, z uwagi na brak urzędowego potwierdzenia sprawności ww. haków holowniczych, co uniemożliwia ich bezpieczną eksploatację oraz nie gwarantuje, że używanie przedmiotowych haków holowniczych nie będzie zagrażało bezpieczeństwu uczestników ruchu drogowego, ani też nie narazi kogokolwiek na szkodę (art. 7 ustawy Prawo o ruchu drogowym).

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że świadectwo homologacji może uzyskać jedynie producent lub importer wyrobu, natomiast kolejni uczestnicy łańcucha dystrybucyjnego nie mają takiej możliwości (art. 68 ust 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym).

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] uchylił w całości postanowienie z dnia [...] października 2013 r. o dokonaniu dalszego zabezpieczenia partii haków holowniczych nr katalogowy [...] z uwagi na wydaną ww. decyzję.

W odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w z dnia [...] listopada 2013 r., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i postanowienia z dnia [...] października 2013 r. o zabezpieczeniu produktu oraz o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa. W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że producent przedmiotowych haków przeprowadził stosowne badania haków holowniczych o nr kat. [...], co potwierdził w swym oświadczeniu z dnia [...] października 2013 r., producent wskazał również, że powyższe haki znajdują się w sprzedaży od 1996 r. i spełniają wszystkie wymogi.

Ponadto skarżący wskazał, że zgodnie z porozumieniem o jednolitych wymaganiach, producent może skorzystać z alternatywnej procedury do homologacji typu, czyli samocertyfikacji określonej w art. 1 ust. 1 ww. porozumienia. Z powyższej możliwości producent przedmiotowych haków skorzystał i dokonał samocertyfikacji w oparciu o pełną analizę jakościową wszystkich składników po przeprowadzeniu badań kontrolnych niezbędnych do zapewnienia jakości produktu zgodnie z wymaganiami technicznymi.

Po rozpatrzeniu odwołania, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazuje, że producent lub importer nowego pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru, tramwaju lub przyczepy oraz przedmiotów wyposażenia lub części jest obowiązany uzyskać dla każdego nowego typu tych pojazdów, przedmiotu ich wyposażenia i części świadectwo homologacji wydane przez właściwego ministra do spraw transportu. Producent haków holowniczych jeszcze przed wejściem Polski do UE posiadał obowiązujący wówczas stosownie do art. 13 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz. U. Nr 55, poz. 250) znak bezpieczeństwa, który potwierdzał zgodności z wymaganiami bezpieczeństwa.

Jednak zgodnie z art. 67 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. Nr 166 poz. 1360), w momencie wejścia Rzeczpospolitej Polskiej do UE, została uchylona ustawa o badaniach i certyfikacji, w związku z czym podstawa prawna regulująca kwestie znaków uległa zmianie.

Równolegle do ustawy o badaniach i certyfikacji obowiązywały przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. i jej art. 68, zgodnie z którym producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru, tramwaju lub przyczepy oraz przedmiotów ich wyposażenia lub części był obowiązany uzyskać na nie świadectwo homologacji typu, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Ponadto w 2010 r. został wprowadzony regulaminem 55, pod którego zakres podlegają haki holownicze, będące przedmiotem powyższego postępowania. W regulaminie 55 w pkt 6 ust. 1 wskazano, iż mechaniczne urządzenia lub elementy sprzęgające przymocowane do pojazdu muszą uzyskać homologację zgodnie z pkt 3 i 4 oraz załącznikami 5 i 6 ww. regulaminu. Powyższe przepisy wyraźnie wskazują, że producent haków powinien uzyskać świadectwo homologacji.

W skardze na ww. decyzję organu odwoławczego z dnia [...] marca 2014 r., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2013 r., jak również o uchylenie postanowienia z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie zabezpieczenia produktu. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

przepisów prawa materialnego tj.:

1. - art. 68 ust. 1 oraz art. 70 c ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez błędną interpretację polegająca na przyjęciu, że przepisy te wprowadziły wymóg homologacji dla towarów - haków holowniczych produkowanych i sprzedawanych od 1996 r.,
2. - postanowień porozumienia o jednolitych wymaganiach poprzez ich niezastosowanie;

przepisów prawa procesowego, w tym:

1. - art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia, podczas gdy podstawa prawna decyzji musi być powołana dokładnie, a więc ze wskazaniem dokładnie artykułu, ustępu i punktu mającego zastosowanie aktu prawnego,
2. - przepisu art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne zastosowanie oraz art. 138 § 1 pkt 2 poprzez niezastosowanie, polegające na nieuzasadnionym wydaniu decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w jego ocenie organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji art. 68 ust. 1 oraz art. 70 c ustawy Prawo o ruchu drogowym, stwierdzając że przepisy te wprowadziły wymóg homologacji dla towarów - haków holowniczych produkowanych o sprzedawanych od 1996 r. Wskazał, że haki holownicze, których dotyczy spór były produkowane i znajdowały się w ciągłej sprzedaży od 1996 r., w związku z czym nie są więc nowym typem wyrobów, a zatem przepisy o których mowa powyżej nie mogą stanowić podstawy do nałożenia obowiązku homologacji dla produkowanych przez producenta haków, stanowiących przedmiot prowadzonego postępowania, gdyż odnoszą się one do nowych typów przedmiotu, wyposażenia i części. W opinii skarżącego użycie sformułowania "nowy typ" w art. 68 i 70 ww. ustawy ma kluczowe znaczenie, a z brzmienia tych przepisów wynika, że nie odnoszą się one do wszystkich nowo produkowanych przedmiotów, lecz wyłącznie do nowych typów pojazdów, wyposażenia, itd. czyli nowych modeli, wzorów, które mają być wprowadzone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący zarzucił również podważenie ważności certyfikatu na znak bezpieczeństwa Nr [...], bez przytoczenia przepisu uprawniającego do takiego wniosku.

Zdaniem skarżącego, Prezes UOKiK nieprawidłowo uznał, że w Polsce samocertyfikacja nie może być stosowana, ponadto organ drugiej instancji nie wskazał, w których krajach może być stosowana, a przede wszystkim nie przedstawił żadnych obowiązujących w Polsce regulacji prawnych na poparcie swojej tezy, które to regulacje mówiłyby, że samocertyfikacja nie może być w Polsce stosowana.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W uzupełnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutu podważenia ważności certyfikatu na znak bezpieczeństwa Nr [...] zwrócił uwagę, że certyfikat, o którym mowa powyżej został wydany [...] kwietnia 2000 r., a więc jeszcze przed wejściem Polski do UE i przed uchyleniem ustawy o badaniach i certyfikacji. W momencie wydania certyfikatu zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy obligatoryjne było uzyskanie znaku bezpieczeństwa, który potwierdzał zgodność z wymaganiami bezpieczeństwa. Ponadto organ wskazał, że certyfikat Nr [...] został wydany na określony czas i upoważniał do oznaczania wyrobów znakiem bezpieczeństwa tylko w terminie od [...] maja 2000 r. do [...] kwietnia 2005 r.

W dniu [...] listopada 2014 r. skarżący złożył pismo procesowe w którym ponownie wskazał, że art. 68 ust. 1 oraz art. 70 c ustawy Prawo o ruchu drogowym odnoszą się do nowych typów przedmiotu, wyposażenia i części. W ww. przepisach użyto sformułowania "nowy typ" (nie nowy pojazd czy nowy przedmiot), a tym samym, w ocenie skarżącego, z brzmienia tych przepisów wynika, że nie odnoszą się one do wszystkich nowo produkowanych towarów, lecz wyłącznie do nowych typów pojazdów, wyposażenia itd. czyli nowych wzorów które mogą być wprowadzone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem skarżącego, wykładnia gramatyczna przepisu powinna znaleźć zastosowanie w pierwszej kolejności.

Natomiast uchylenie przepisów ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji nie mogą podważać powyższej interpretacji. Prawo o ruchu drogowym (ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r.) oraz ww. ustawa o badaniach i certyfikacji to dwa niezależne od siebie akt normatywne, które obowiązywały w tym samym czasie, a zatem uchylenie jednego aktu prawnego nie może decydować o zmianie interpretacji przepisów drugiego aktu. W ocenie skarżącego nie może też stanowić podstawy obowiązku homologacji regulamin nr 55, bowiem akt tej rangi nie stanowi powszechnie obowiązującego prawa, w szczególności określającego prawa i obowiązki obywateli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2012 r., poz. 270, z późn. zm..; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] marca 2014 r., którą po rozpatrzeniu odwołania P.S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. P. S. w J. utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., na mocy której zarządzono wycofanie z obrotu partii [...] sztuk haków holowniczych nr kat. [...], przeznaczonych do samochodów [...],[...],[...], wprowadzonych do obrotu przez przedsiębiorcę Z. C., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "H." Z. C. w D. zabezpieczonych postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2013 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] i znajdujących się w magazynie należącym do skarżącego.

W ocenie w/w organów, przedmiotowe haki holownicze nie spełniały obowiązujących wymagań w zakresie posiadania przez producenta świadectwa homologacji, wymaganego na dzień wprowadzenia do obrotu, tj. [...] marca 2013 r. przez obowiązujący wówczas art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a dla haków holowniczych wprowadzonych do obrotu po dniu 22 czerwca 2013 r. - przez art. 70c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) i tym samym zagrażają interesom i bezpieczeństwu konsumentów.

Skarżący w skardze zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 68 ust. 1 oraz art. 70 c ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez błędną interpretację polegająca na przyjęciu, że przepisy te wprowadziły wymóg homologacji dla towarów - haków holowniczych produkowanych i sprzedawanych od 1996 r. oraz postanowień Porozumienia o jednolitych wymaganiach poprzez ich niezastosowanie, a także przepisów prawa procesowego, w tym art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a.

Homologacja wyposażenia i części pojazdów samochodowych, której dotyczy niniejsza sprawa, stanowi przedmiot złożonej i zmieniającej się regulacji prawnej. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie zasadnie zajęły się tym zagadnieniem, prawidłowo ustalając stan prawny.

Najpierw należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie podstawowe znaczenie prawne ma data wprowadzenia przedmiotowych haków holowniczych do obrotu, ustalona przez odpowiednie organy inspekcji handlowej, a nie data ich faktycznego wprowadzenia do obrotu, czy też fakt, że haki holownicze, których dotyczy spór były produkowane i znajdowały się w ciągłej sprzedaży od 1996 r. Wspomniane fakty mają w rozpatrywanej sprawie wyłącznie znaczenie historyczne, w przeciwieństwie do ustalenia stanu prawnego obowiązującego w dniu wprowadzania wspomnianych haków holowniczych do obrotu (tj. [...] marca 2013 r.). Bez znaczenia jest również data wydania ważności certyfikatu bezpieczeństwa na wspomniany hak holowniczy Nr [...] ([...] kwietnia 2000 r.), gdyż certyfikat, o którym mowa, został wydany jeszcze przed wejściem Polski do UE i przed uchyleniem ustawy o badaniach i certyfikacji, której art. 13 ust. 1 pkt. 1 ww. nakładał obowiązek uzyskanie znaku bezpieczeństwa, potwierdzającego zgodność z wymaganiami bezpieczeństwa. Ponadto certyfikat Nr [...] został wydany na określony czas i upoważniał do oznaczania wyrobów znakiem bezpieczeństwa tylko w terminie od [...] maja 2000 r. do [...] kwietnia 2005 r.

Organy prawidłowo odwołały się więc najpierw do ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz. U Nr 55, poz. 250, z późn. zm.) wskazując najpierw, że przepisy te ustawy art. 13 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy obligatoryjne było uzyskanie znaku bezpieczeństwa, który potwierdzał zgodność z wymaganiami bezpieczeństwa., na mocy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (t. jedn. Dz. U z 2010 r. Nr 138, poz. 935, z późn. zm.) utraciły moc obowiązującą z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej; stanowi o tym art. 67 ust. 2 powołanej ustawy z 2002 r.

W tym czasie obowiązywała ustawa z dnia 1 lutego 1983 r.-Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z 1992 Nr 11, poz. 41, z późn. zm.), zastąpiona następnie ustawą o tej samej nazwie z dnia 20 czerwca 1997 r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r.

W kwestiach związanych z niniejszą sprawą pierwotny tekst powołanej wyżej ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. stanowił w Dziale III "Pojazd", Rozdział ! "Warunki techniczne pojazdów", co następuje:

"Art. 54 ust.

2. Urządzenia służące do łączenia pojazdu ciągnącego z przyczepą mają zapewnić bezpieczne ciągnięcie przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej, przewidzianej do ciągnięcia przez ten pojazd, uniemożliwiać samoczynne odłączenie się przyczepy oraz zapewniać prawidłowe działanie hamulców i świateł.

Art. 55.

1. Producent lub importer pojazdów samochodowych i przyczep oraz przedmiotów ich wyposażenia i części obowiązany jest uzyskać na nie świadectwo homologacji, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej."

Brzmienie powyższego przepisu jest następstwem zmiany dokonanej przez art. 1 pkt 53 lit. a) ustawy z dnia 27 lipca 1991 r. (Dz. U. z 1991 Nr 73, poz. 321) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 października 1991 r.

"Art. 57.

1. 1. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej:
2. 1) w porozumieniu z Ministrami: Spraw Wewnętrznych i Obrony Narodowej, w drodze rozporządzenia, określa dla pojazdów: warunki techniczne, zakres wyposażenia w przedmioty niezbędne do ich utrzymania i używania oraz warunki i tryb uzyskiwania i cofania świadectw homologacji,
3. 2) określa zakres i sposób przeprowadzania badań homologacyjnych, jednostki organizacyjne upoważnione do ich wykonywania oraz wzory dokumentów związanych z homologacją."

Powołana wyżej ustawa z dnia 1 lutego 1983 r. utraciła moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 1998 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym, z wyjątkiem art. 60, 69-70 i 72-82, które utraciły moc z dniem 30 czerwca 1999 r

Odpowiednie, mające zastosowanie do niniejszej sprawy przepisy tej ustawy miały następujące brzmienie:

"Art. 66.ust.

3. Urządzenia służące do łączenia pojazdu ciągnącego z przyczepą powinny zapewnić bezpieczne ciągnięcie przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej przewidzianej do ciągnięcia przez ten pojazd, uniemożliwić samoczynne odłączenie się przyczepy oraz zapewnić prawidłowe działanie świateł i hamulców, o ile przyczepa jest w nie wyposażona."

"Art. 68 ust.

1. Producent lub importer nowego pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru, tramwaju lub przyczepy oraz przedmiotów ich wyposażenia lub części jest obowiązany uzyskać dla każdego nowego typu tych pojazdów, przedmiotu ich wyposażenia i części świadectwo homologacji wydane przez ministra właściwego do spraw transportu."

Ten ostatni przepis utracił moc z dniem 22 czerwca 2013 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 10 października 2012 r. o zmianie ustawy- Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw(Dz. U 2012, poz. 1448). Aktualnie kwestię tę reguluje art. 70 c w następującym brzmieniu:

"Art. 70c. Potwierdzenie spełnienia wymagań technicznych następuje przez wydanie dla:

1. 1) pojazdu:
2. a) świadectwa homologacji typu WE pojazdu,
3. b) świadectwa homologacji typu pojazdu;
4. 2) przedmiotu wyposażenia lub części:
5. a) świadectwa homologacji typu WE przedmiotu wyposażenia lub części,
6. b) świadectwa homologacji typu EKG ONZ;
7. 3) sposobu montażu instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem - świadectwa homologacji sposobu montażu instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem.

Równocześnie należy zauważyć, że zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 70b ustawy – Prawo o ruchu drogowym:

"1. Nowy typ pojazdu, typ przedmiotu wyposażenia lub części, który ma być wprowadzony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powinien spełniać wymagania techniczne, odpowiednie dla danej kategorii pojazdu, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70zm ust. 1 pkt 1.

1. 2. Spełnienie odpowiednich wymagań technicznych danego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części potwierdza się w procedurze homologacji:
2. 1) typu pojazdu;
3. 2) typu WE pojazdu;
4. 3) typu WE przedmiotu wyposażenia lub części;
5. 4) typu EKG ONZ.
6. 3. Na potrzeby procedury homologacji typu, pojazdy zgodnie z ich maksymalną masą całkowitą lub cechami konstrukcyjnymi dzieli się na kategorie. Kategorie pojazdów określa załącznik nr 2 do ustawy.
7. 4. Obowiązek spełnienia odpowiednich wymagań technicznych dotyczy również sposobu montażu instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem, które potwierdza się w procedurze homologacji sposobu montażu instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem.
8. 5. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, w odniesieniu do typu przedmiotu wyposażenia lub części dotyczy typów przedmiotu wyposażenia lub części, dla których zakres wymagań technicznych określają przepisy wydane na podstawie art. 70zm ust. 1 pkt 1.
9. 6. Jeżeli homologacja typu przedmiotu wyposażenia lub części obejmuje przedmioty wyposażenia lub części niezależnie od tego, czy są przeznaczone do napraw, przeglądów lub konserwacji pojazdów, nie wymaga się dodatkowej homologacji typu tych przedmiotów wyposażenia lub części, jeżeli ustawa nie przewiduje dla nich obowiązku uzyskania odrębnego świadectwa homologacji typu."

Reasumując stwierdzić należy, że z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej straciła moc ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji. Utraciły więc również ważność wydane na podstawie tej ustawie certyfikaty bezpieczeństwa – zwłaszcza, jeżeli były wydane (jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie) na określony okres. Przestała też istnieć podstawa do przedłużania ważności tych certyfikatów. W tej sytuacji, zwłaszcza w odniesieniu do pojazdów samochodowych, ich wyposażenia i części samochodowych, gdzie obowiązywała już rozwinięta regulacja prawna swoistej certyfikacji (homologacji) podstawowe znaczenie zyskały świadectwa homologacji, uzyskiwane zresztą w różnej drodze administracyjnej. W odniesieniu do pojazdów samochodowych, ich części i wyposażenia miejsce certyfikacji zajęła więc homologacja, a wymóg posiadania certyfikatu bezpieczeństwa zajął wymóg posiadania ważnego świadectwa homologacji.

W tym stanie rzeczy zasadny był zarzut organów kontroli, dający podstawę do wycofania z obrotu przedmiotowych haków holowniczych z uwagi na fakt, że ww. haki holownicze nie spełniały obowiązujących wymagań w zakresie posiadania przez producenta świadectwa homologacji, wymaganego na dzień wprowadzenia do obrotu, tj. [...] marca 2013 r. przez obowiązujący wówczas art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a dla haków holowniczych wprowadzonych do obrotu po dniu 22 czerwca 2013 r. przez art. 70c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) i tym samym zagrażają interesom i bezpieczeństwu konsumentów.

W konsekwencji Sąd nie podzielił też zarzutu skarżącego, który dotyczył podważenie ważności certyfikatu na znak bezpieczeństwa Nr [...], bez przytoczenia przepisu uprawniającego do takiego wniosku. W ocenie Sądu organ takie przepisy wskazał.

Z przepisu art. 68 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, wynika jednoznacznie, że "Producent lub importer nowego pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru, tramwaju lub przyczepy oraz przedmiotów ich wyposażenia lub części jest obowiązany uzyskać dla każdego nowego typu tych pojazdów, przedmiotu ich wyposażenia i części świadectwo homologacji wydane przez ministra właściwego do spraw transportu. Powyższy przepis obowiązywał w tym brzmieniu do dnia 22 czerwca 2013 r., tj., do dnia wejścia w życie przepisów ustawy (zwłaszcza art. 1 pkt 6) z dnia 10 października 2012, zmieniającej przepisy niniejszej ustawy (Dz. U z 2012, 1448). Z przepisu tego wynika wprost:

1. - obowiązek uzyskania przez producenta lub importera nowego pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru, tramwaju lub przyczepy oraz przedmiotów ich wyposażenia lub części jest obowiązany uzyskać dla każdego nowego typu tych pojazdów, przedmiotu ich wyposażenia i części świadectwa homologacji;
2. - wyłączna kompetencję ministra właściwego do spraw transportu do wydania takiego świadectwa;
3. - natomiast nie wynika, że mają to być przedmioty nowe, nie wprowadzone dotychczas do obrotu w Polsce na podstawie świadectwa homologacji, co pomija w swoim żądaniu skarżący.

Po tej dacie zastosowanie w sprawie miały już nowe przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowy, dotyczące wprost homologacji (rozdział 1a), a zwłaszcza art. 70c tej ustawy, zgodnie z którym " Potwierdzenie spełnienia wymagań technicznych następuje przez wydanie dla:

1. 1) pojazdu:
2. a) świadectwa homologacji typu WE pojazdu,
3. b) świadectwa homologacji typu pojazdu;
4. 2) przedmiotu wyposażenia lub części:
5. a) świadectwa homologacji typu WE przedmiotu wyposażenia lub części,
6. b) świadectwa homologacji typu EKG ONZ;
7. 3) sposobu montażu instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem - świadectwa homologacji sposobu montażu instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem.

Jednocześnie należy podkreślić, że w podstawie prawnej obu decyzji wydanych w sprawie powołano, obok przepisów regulujących obowiązek homologacji, również ustawowe przepisy kompetencyjne, wskazujące m.in. na zakres uprawnień kontrolnych organów Inspekcji Handlowej oraz tryb odwoławczy od decyzji tych organów (art. 5 ust.2 ustawy), związanych z brakiem homologacji. Zgodnie z art. 18 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U z 2014 r., poz. 148) "Wojewódzki inspektor, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, może:1) zarządzić w toku kontroli ograniczenie wprowadzania do obrotu, wstrzymanie wprowadzania do obrotu lub wycofanie z obrotu produktów albo wstrzymanie świadczenia usług, albo niezwłoczne usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, jeżeli jest to konieczne ze względu na bezpieczeństwo lub interes konsumentów albo interes gospodarczy państwa."

Trzeba też przypomnieć, że skarżący powołał się na przepis art. 1 ust. 1 Porozumienia dotyczące przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, sporządzonego w Genewie dnia 20 marca 1958 r., ratyfikowanego przez Rzeczpospolitą Polską dnia 18 października 2000 r. (Dz. U. 2001, 104, poz.1135), zwanego dalej "porozumieniem o jednolitych wymaganiach", w którym przewidziano instytucję regulaminów dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach. Jeśli będzie to niezbędne, wymagania techniczne będą zawierać alternatywy oraz w miarę możliwości będą ukierunkowane na właściwości techniczne oraz będą zawierać metody badań. Do tych regulaminów będą włączone warunki dotyczące udzielania oraz wzajemnego uznawania homologacji typu przez Umawiające się Strony, które wybiorą te regulaminy do stosowania w ramach homologacji typu.

Na tej podstawie Strony uznały, że stosowanie regulaminów może następować poprzez różne procedury administracyjne alternatywne do homologacji typu. Jedyną powszechnie znaną procedurą alternatywną stosowaną w niektórych państwach członkowskich Europejskiej Komisji Gospodarczej jest samocertyfikacja, za pomocą której producent oświadcza, bez uprzedniej kontroli administracyjnej, że każdy produkt wprowadzany na rynek odpowiada danemu regulaminowi; właściwe władze administracyjne mogą sprawdzać, w drodze losowego badania rynku, czy wyroby samocertyfikowane są zgodne z wymaganiami danego regulaminu.

Na tej podstawie skarżący uznał, że metodą homologacji, która może mieć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, jest alternatywna procedura samocertyfikacj.

Nawiązując do powołanego wyżej porozumienia skarżący odwołał się do regulacji zawartych w pkt. 7.2., 8.5. oraz załączniku nr 3 Regulaminu nr 55 Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych (EKG ONZ) - Jednolite przepisy dotyczące homologacji mechanicznych elementów sprzęgających zespołów pojazdów (Dz. U. UE L z 28.8.2010 r., poz. 227, str. 1, dalej: "regulamin 55"), umieszczonych w cechowaniu ww. haków holowniczych nr kat. [...]; takie oznaczenie wskazuje, że produkt został oznaczony znakiem homologacji "[...]" z numerem rozpoznawczym kraju "[...]" (oznaczającym wydanie homologacji przez jednostkę uprawnioną [...]).

W ocenie skarżącego, który podjął wymianę korespondencji z [...] producentem przedmiotowych haków holowniczych, mogło to również świadczyć o posiadaniu przez te haki homologacji; niestety producent tych haków oświadczył, że nie posiada homologacji typu na ww. wyrób.

Jednocześnie skarżący podniósł, że regulamin nr 55 nie może też stanowić podstawy obowiązku homologacji, bowiem akt tej rangi nie stanowi powszechnie obowiązującego prawa, w szczególności określającego prawa i obowiązki obywateli. Brak tu, w ocenie Sądu, konsekwencji.

Nadto Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, że procedura samocertyfikacji, stosowana w niektórych krajach EKG, nie została wdrożona w Polsce, w której przyjęto jako podstawę obowiązek uzyskania przez producenta lub importera nowego pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru, tramwaju lub przyczepy oraz przedmiotów ich wyposażenia lub części odpowiedniego świadectwa homologacji typu WE. Inaczej mówiąc, Polska jako państwo członkowskie nie dopuściła możliwości stosowania innych alternatywnych metod, w tym samocertyfikacji, jako procedur potwierdzających zgodność wyrobu z danym regulaminem. Zasadą ogólną, przynajmniej w odniesieniu do nowych pojazdów samochodowego, ciągników rolniczych, motorowerów, tramwajów lub przyczep oraz przedmiotów ich wyposażenia lub części jest procedura uzyskiwania odpowiedniego świadectwa homologacji. Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.