Uzasadnienie
Uchwałą Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich na lata 2003 - 2007 Pana H. L., podjętą na podstawie art. 33 w związku z art. 31 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19, poz. 145, z późn. zm.), odmówiono zainteresowanemu wpisu na listę aplikantów radcowskich. Jako przyczynę odmowy podano, iż w przeprowadzonym postępowaniu konkursowym na aplikację radcowską zainteresowany uzyskał 72 pkt, podczas gdy warunkiem przyjęcia było uzyskanie minimum 120 pkt. Zainteresowany w odwołaniu z dnia 5 marca 2004 r. zakwestionował poprawność przeprowadzonego konkursu oraz prawidłowość jego oceny. Zainteresowany zarzucił przedmiotowej uchwale:
* naruszenie art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych poprzez niedopuszczenie skarżącego do części ustnej konkursu w wyniku wadliwego postawienia niektórych pytań testowych, co wypaczyło wynik uzyskany przez skarżącego w części pisemnej konkursu;
* naruszenie art. 31 ust. 2 w związku z art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w wyniku naruszenia § 11 ust. 4 załącznika do uchwały Nr 418/V/2001 "Zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską", w związku z art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych poprzez niesporzadzenie pisemnego uzasadnienia oceny pracy pisemnej, co uniemożliwia merytoryczne ustosunkowanie się przez skarżącego do tej części egzaminu;
* błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na nieprzyznaniu maksymalnej liczby punktów za pracę pisemną, do której Rada OIRP w [...] nie złożyła żadnych uwag.
W piśmie uzupełniającym odwołanie odwołujący się powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02 (Dz.U. Nr 34, poz. 303.) Według skarżącego konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł o niezgodności art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, powinna być utrata mocy obowiązującej przepisów wydanych na jej podstawie — uchwały Nr 418/W2001 z załącznikiem "Zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską"
Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. w sprawie odwołania od odmowy wpisu na listę aplikantów utrzymała w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmawiającą zainteresowanemu wpisu na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że po zapoznaniu się z przebiegiem postępowania konkursowego przed Radą Okręgowej Izby i z aktami zainteresowanego Krajowa Rada Radców Prawnych nie znalazła podstaw do zmiany zaskarżonej uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Rada OIRP w [...] przeprowadziła konkurs zgodnie z § 22- 25(2) Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art. 60 pkt 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. W wyniku tego postępowania zainteresowany uzyskał 72 punkty, a więc poza limitem ustalonym na 75 punktów i nie został dopuszczony do drugiego etapu konkursu.
Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego Krajowa Rada Radców Prawnych stwierdziła, że w uzasadnieniu do tego wyroku Trybunał stoi na stanowisku, że "przepisy dotychczasowe, także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją- do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał — korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi tego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego." W konsekwencji Krajowa Rada stwierdziła, że zaskarżona uchwała [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] została podjęta prawidłowo.
Obszerną skargę na powyższą uchwałę Nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2004 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zainteresowany domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej uchwale zarzucił:
- - naruszenie art. 15 oraz art. 138 § 1 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;
- - naruszenie art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych poprzez ich niezastosowanie jako wyłącznych przesłanek prawa materialnego decydujących o wpisie na listę aplikantów;
- - naruszenie art. 65 § 1 Konstytucji RP poprzez ograniczenie skarżącemu swobody wyboru i wykonywania zawodu w oparciu o przepisy inne niż rangi ustawowej, tj. uchwałę Nr 418/V/2001 z załącznikiem "Zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską";
- - naruszenia poprzez niezastosowanie art. 7 w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 K.p.a., poprzez zastosowanie przepisów prawa materialnego nieobowiązujących w chwili orzekania;
- - naruszenie art. 65 ust. 1 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez stosowanie względem skarżącego, który nie jest członkiem samorządu radców prawnych, "Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich";
- - naruszenie art. 7 i art. 8 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych stwierdziła, że skargi nie uznaje i wnosi ojej oddalenie. KRRP stwierdziła, że zarzuty podniesione przez skarżącego są całkowicie bezzasadne, zaskarżona uchwała KRRP podjęta została zgodnie z prawem, konkurs był przeprowadzony prawidłowo, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego potwierdza obowiązywanie przepisów dotychczasowych, korzystających z domniemania konstytucyjności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052). sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie powołanych wyżej przepisów.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia..
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, Nr 126, poz. 1069, Nr 153, poz. 1271, z 2003 r. Nr 124, poz. 1152) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza - co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych - możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, oraz że art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z art. 17 Konstytucji.
Podstawą odmowy wpisu skarżącego H. L. na listę aplikantów radcowskich było uzyskanie przez niego niewystarczającej liczby punktów - 73, w stosunku do minimalnej liczby 75 (w I etapie) i minimum 120 punktów (ocena końcowa) przyjętej na podstawie "Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich", wydanego na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w cytowanym wyżej orzeczeniu. W tej sytuacji należy przyjąć, że zasady przeprowadzana konkursu na aplikację radcowską wydane na podstawie sprzecznego z Konstytucją przepisu miały zasadniczy wpływ na treść podjętych przez Krajową Radę Radców Prawnych i Okręgową Radę Radców Prawnych w [...] uchwał.
Stosownie do art. 145a § 1 K.p.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt lb ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zobowiązuje sąd administracyjny badający sprawę do uchylenia decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tak więc ponieważ rozstrzygnięcia w sprawie oparte są na przepisie niekonstytucyjnym, co mogłoby prowadzić do wznowienia postępowania administracyjnego, sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić zaskarżone uchwały samorządu radcowskiego. Rozważanie dalszych zarzutów podniesionych w skardze jest w tej sytuacji zbędne.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt lb powołanej wyżej ustawy — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Zważywszy, że z zaskarżonymi uchwałami nie wiąże się bezpośrednio kwestia ich wykonalności, Sąd uznał za niecelowe orzekanie o ich niewykonywaniu w trybie art. 152 powołanej wyżej ustawy.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.