Uzasadnienie
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku Rady Izby Notarialnej w G. z dnia [...] maja 2005 r. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] o powołaniu B. D. na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w B. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, B. D. spełnia ustawowe warunki określone w art. 11 pkt 1-3 oraz art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 14 lutego Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369) upoważniające do ubiegania się o powołanie na stanowisko notariusza.
Wpis na listę radców prawnych w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w B. uzyskała [...] grudnia 1994 r. i od [...] czerwca 1995 r. wykonuje nieprzerwanie zawód radcy prawnego. Z dołączonej opinii Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. wynika, że w trakcie wykonywania zawodu radcy prawnego nie wpłynęły żadne informacje, które wskazywałyby na istnienie przeszkód uniemożliwiających powołanie Pani B. D. na stanowisko notariusza.
Rada Izby Notarialnej w G. dwukrotnie negatywnie zaopiniowała wniosek B. D. o powołanie jej na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w B. Minister podniósł, iż treść opinii Rady Izby Notarialnej, zgodnie z art. 10 Prawa o notariacie nie jest dla organu wiążąca. Analiza argumentów Rady będących podstawą wydania negatywnej opinii nie prowadzi do wniosku, że kandydatka nie spełnia warunków określonych w ustawie do ubiegania się o stanowisko notariusza. Argumentacja Rady, iż kandydatka nie posiada osobowości, cech charakteru oraz niezbędnej wiedzy pozwalającej na wykonywanie zawodu notariusza w sposób poprawny i z należytą starannością nie znajduje uzasadnienia ani ustawowego, ani w ustaleniach faktycznych. O tym, czy sprawdzi się w nowym zawodzie zadecydują wymierne efekty jej pracy będące przedmiotem lustracji w ramach wykonywania nadzoru, wynikającego z art. 42 ustawy.
Także niedostateczne rozeznanie w specyfice nowo wybranego zawodu nie świadczy o braku przymiotu nieskazitelnego charakteru. Ponadto podniesiono, że żaden organ nie może sprawdzać przygotowania do zawodu notariusza profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawniczych oraz sędziów, prokuratorów, adwokatów i radców prawnych z trzyletnim stażem pracy.
Natomiast utworzenie kolejnej kancelarii notarialnej pozwoli na szerszy i swobodny dostęp ludności do usług notarialnych, co jest uzasadnione słusznym interesem obywateli.
Skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra Sprawiedliwości dnia [...] kwietnia 2005 r. o powołaniu B. D. na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii w B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Rada Izby Notarialnej w G. wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła następujące naruszenie przepisów prawa:
- 1. art. 7 k.p.a. określającego zasadę uwzględniania przez organy administracji publicznej interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca;
- 2. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewypełnienie ciążącego na organie obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy;
- 3. art.10, art. 12 ust. 2 i art. 11 ustawy – Prawo o notariacie przez nieuwzględnienie konieczności powiązania przy wydawaniu rozstrzygnięcia, aspektu podmiotowego i przedmiotowego zaskarżonej sprawy administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu odwołał się do tych samych argumentów faktycznych i prawnych jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego.
W niniejszej sprawie w ocenie Sądu organ nie uchybił powyższej zasadzie co zarzuca mu skarżący.
W zaskarżonej decyzji nastąpiło szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Minister Sprawiedliwości przedstawił także argumentację na poparcie zajętego stanowiska. Odniósł się do wszystkich argumentów Rady. Materiał dowodowy został przez organ zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym zastosował właściwe prawo materialne.
Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja I instancyjna wydane zostały zgodnie z przepisami art. 10, 11 i 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369).
Jak już wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie, decyzja o powołaniu na stanowisko notariusza i wyznaczenie kancelarii podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego (por. wyrok NSA w sprawach sygn. akt II SA 31/95, II SA 559/97).
Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję dokonał oceny kandydatki, czy spełnia ona wymogi przewidziane prawem.
Bezspornym w sprawie jest, że Rada Izby Notarialnej negatywnie zaopiniowała wniosek B. D. w przedmiocie powołania jej na stanowisko notariusza i wyznaczenie kancelarii notarialnej. Należy w tej kwestii wskazać, że opinia rady izby w sprawie powołania notariusza i wyznaczenia siedziby jego kancelarii jest opinią w rozumieniu art. 106 § 1 k.p.a. Opinia taka nie jest jednak wiążąca dla Ministra Sprawiedliwości, podlega jego ocenie jak każdy inny dowód.
Minister Sprawiedliwości uznał argumenty zawarte w opinii za nieprzekonywające i dokonał działając w ramach uznania administracyjnego oceny całego materiału dowodowego zebranego w sprawie przy uwzględnieniu tak interesu publicznego, jak też słusznego interesu strony.
Sformułowania ustawowe zawarte w art. 12 ustawy Prawo o notariacie są jednoznaczne. Żaden organ, a więc i samorząd notarialny nie może kontrolować kwalifikacji osób wymienionych w art. 12 tej ustawy, bowiem z przepisów ustawy wynika, że z racji posiadanych tytułów naukowych oraz zajmowanych wcześniej stanowisk spełniają one wymogi konieczne do powołania na stanowisko notariusza. Zgodzić się więc należy z organem, że przepisy ustawy nie pozwalają na weryfikacje wiedzy i umiejętności praktycznych kandydata na notariusza.
Uzurpowanie sobie przez radę właściwej izby notarialnej prawa do weryfikowania wiedzy i przygotowania zawodowego osób wymienionych w art. 12 ustawy, nie znajduje więc żadnej podstawy prawnej. Jest również niezgodne z art. 17 ust. 1 Konstytucji R.P.
Zgodnie z tym ostatnim przepisem można w drodze ustaw tworzyć samorządy zawodowe reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Samorząd zawodowy jako podmiot prawa publicznego ma więc przede wszystkim chronić interes publiczny w granicach obowiązującego prawa.
W rozpatrywanej sprawie Rada Izby Notarialnej w G. zarzuciła kandydatce brak nieskazitelnego charakteru oraz właściwych kwalifikacji do profesjonalnego wypełniania obowiązku notariusza
Zarzut ten Rada wywodzi z braku możliwości przeprowadzenia rozmowy z B. D. Ta okoliczność była także przedmiotem oceny organu i zdaniem Sądu nie budzi ona wątpliwości. Organ nie podzielił tego zarzutu, ponieważ jak stwierdził nie znajduje on potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
Także zarzut braku doświadczenia do wykonywania zawodu notariusza nie stanowi podstawy do odmowy powołania na to stanowisko. Ustawodawca, zwalniając osoby wymienione w art. 12 ustawy Prawo o notariacie od wymagań, o których mowa jest w art. 11 pkt 4-6 przyjął, iż posiadają one nie tylko wiedzę, ale i doświadczenie i są nieskazitelnego charakteru. Podważanie tej oceny byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby nie była ona oparta na przesłankach znajdujących odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym lub byłaby niezgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Zebrany materiał dowodowy nie uzasadnia twierdzenia Rady, jakoby B. D.nie dawała gwarancji należytego wykonywania zawodu.
Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z celowością ustanowienia w B. kolejnej kancelarii notarialnej, należy stwierdzić, iż kryterium to nie zostało przewidziane w ustawie Prawo o notariacie jako warunek utworzenia nowej kancelarii.
Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu wyrokach zajmował stanowisko o konieczności ciągłego zwiększania dostępności usług notarialnych.
Przykładowo w wyroku z dnia 21 stycznia 1999 r. II SA 1675/98 wyraził pogląd, że prawo o notariacie nie przewiduje, aby warunkiem utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej było zapewnienie rentowności tego rodzaju instytucji.
Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia powołanych w skardze przepisów i jako taka jest zgodna z prawem.
Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w sentencji.