Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 144 k.p.a. w związku z art. 127 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniach, po rozpatrzeniu zażalenia K. J., utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] czerwca 2011 r. odmawiające K. J. wznowienia postępowań administracyjnych dotyczących objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego F. R. oraz A. G., z tytułu zawartych umów cywilnoprawnych, zakończonych decyzjami ostatecznymi nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. oraz nr [...], z dnia [...] maja 2010 r.
Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. K. J., zwany dalej skarżącym, zwrócił się z wnioskiem do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o wznowienie postępowań zakończonych ww. ostatecznymi decyzjami ustalającymi, iż F. R. oraz A. G., z którymi K. J., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą O. zawierał umowy – są objęte obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu tych umów. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż o organie, który wydał decyzje dowiedział się dopiero z decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2011 r., zatem zachował termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowań. Podnosił, iż w postępowaniach tych nie brał udziału bowiem nie został powiadomiony przez organ o ich prowadzeniu.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia odmówił wznowienia postępowań stwierdzając, że skarżący nie posiadał uprawnień strony w przedmiotowych postępowaniach. Decyzje dotyczyły stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego osób, z którymi firma skarżącego zawierała umowy cywilnoprawne. Wydane decyzje nie nakładają na skarżącego, będącego jedynie płatnikiem składek, żadnego obowiązku, ani też nie przyznają żadnych uprawnień. W konkluzji organ uznał, iż złożenie żądania wszczęcia postępowania przez osobę nie będącą stroną w sprawie stanowi o niedopuszczalności wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych.
Od ww. postanowienia K. J. złożył zażalenie domagając się wznowienia postępowania.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wydał postanowienie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia i nie uwzględnieniu zażalenia na postanowienie z dnia [...] czerwca 2011 r. Powtórzył argumentację z uzasadnienia swojego wcześniejszego rozstrzygnięcia, iż skarżący nie był stroną postępowania o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, co uzasadnia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. odmowę wznowienia przedmiotowych postępowań.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz 11 k.p.a. Ponadto zarzucił naruszenie art. 7 Konstytucji oraz naruszenie art. 93 ust. 1, art. 87 ust. 1 85 ust. 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach poprzez błędną ich interpretację.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszy Zdrowia wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a.
Kontrolując w ten sposób zaskarżone postanowienie Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona.
Zaskarżone postanowienie zawiera rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa skarżącego K. J. do występowania w charakterze strony w postępowaniach administracyjnych dotyczących objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jego kontrahentów, z którymi zawierał umowy cywilnoprawne, a co za tym idzie prawa do wznowienia postępowań, w których bez swojej winy nie brał udziału.
W ocenie Sądu stanowisko, że skarżący nie jest stroną postępowań, gdyż nie dotyczy ono jego interesu prawnego jest błędne.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
W orzecznictwie sądownictwa administracyjnego nie budzi wątpliwości, że postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Inaczej mówiąc – przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw.
W przedmiotowej sprawie ostateczne ustalenia dokonane przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w decyzjach z dnia [...] maja 2010 r. oraz z dnia [...] maja 2010 r. że F. R. oraz A. G., podlegały obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego powoduje, iż skarżący K. J. jako płatnik tych składek będzie zobowiązany – na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym zgodnie z art. 93 ust. 1 tej ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie będą podlegały ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.
W świetle powyższych regulacji należy uznać, że postępowanie przed organem Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ma wpływ na prawa i obowiązki płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne. Płatnik ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu, którego źródłem są przepisy prawa materialnego: art. 87 ust. 1 w związku z art. 93 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1013/10, (w sprawie ze skargi skarżącego na rozstrzygnięcie Prezesa NFZ), statusu skarżącego jako strony w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym nie zmienia okoliczność, że zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek. Kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w postępowaniu prowadzonym przed organami Narodowego Funduszu Zdrowia ma bowiem znaczenie "przesądzające" o obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona.
Z omawianych względów Sąd uznał, że organ z pominięciem powyższych uregulowań wadliwie ocenił brak interesu prawnego skarżącego do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowań w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jego kontrahentów. Zatem błędne jest rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia tych postępowań.
Skoro skarżący posiada status strony w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym a nie brał bez swojej winy udziału w tym postępowaniu i złożył wniosek o wznowienie postępowania – organ winien po wydaniu postanowienia o wznowieniu w trybie art. 149 § 1 k.p.a. rozpoznać wniosek merytorycznie, a następnie wydać jedno rozstrzygnięć wskazanych w art. 151 k.p.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji rozpozna merytorycznie złożony przez skarżącego wniosek o wznowienie postępowań. Sąd zwraca uwagę, iż do każdego z postępowań, zakończonych decyzjami z dnia [...] maja 2010 r. oraz z dnia [...] maja 2010 r. należy wydać odrębne rozstrzygnięcie.
W tej sytuacji Sąd nie badał zarzutów podniesionych w skardze dotyczących charakteru zawieranych umów cywilnoprawnych.
Mając na uwadze powyższe działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające.
O niewykonywaniu uchylonych postanowień Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.