Uzasadnienie
Skarżący S. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sporządzony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie z przedmiotowej skargi.
Z zawartych we wniosku informacji wynikało, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym razem żoną i córką. Skarżący wskazywał iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości około 1000 zł brutto miesięcznie. Pomiędzy żoną a skarżącym ustanowiona jest rozdzielność majątkowa. Córka skarżącego studiuje.
Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2012r. wezwano go do nadesłania w terminie 14 dni:
- a) zeznania podatkowego skarżącego za rok 2011, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie,
- b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku bieżącym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności od formy opodatkowania np. ostatni PIT-5, kopie księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów),
- c) orzeczenia potwierdzającego zawarcie przez skarżącego i jego żonę umowy rozdzielności majątkowej,
- d) dokumentów wskazujących sytuację finansowej córki skarżącego: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej - przedstawienia zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu osoby bezrobotnej – przedstawienia zaświadczenia właściwego Urzędu Pracy, w przypadku pobierania nauki - zaświadczenia szkoły/uczelni,
- e) wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (w przypadku, jeśli takie rachunki posiada, jeżeli skarżący nie posiada rachunków bankowych, zobowiązać skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia),
- f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń.
Skarżący przy piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. przesłał: zestawienie zapisów księgowych zza okres styczeń – listopada 2012 r. dotyczące prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej; PIT-36 L za rok 2011;p wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres 4 września 2012 r. – 10 grudnia 2012 r.
Skarżący wskazał w powyższym piśmie, że w chwili obecnej nie może przedstawić orzeczenia potwierdzającego zawartą z żoną umowę rozdzielności majątkowej oraz zaświadczenia z uczelni potwierdzającego, że córka studiuje. Złożył oświadczenie, że dokumenty te przesłał do końca 2013 r., jednakże do dnia dzisiejszego żądane dokumenty nie wpłynęły do Sądu.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. 2, Warszawa 2006 s. 504).
W niniejszej sprawie skarżący wskazał we wniosku, iż uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 1000 zł brutto miesięcznie, a pomiędzy żoną a skarżącym ustanowiona jest rozdzielność majątkowa.. Jednakże nienadesłanie przez skarżącego na wezwanie referendarza sądowego kompletu dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, w szczególności dokumentów potwierdzających istnienie pomiędzy skarżącym a jego żona rozdzielności majątkowej, uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego).
Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.