Uzasadnienie
Przy piśmie z 16 grudnia 2016 r. skarżący, J. J. złożył (na urzędowym formularzu) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Miesięczny dochód skarżącego oraz jego żony z tytułu emerytury wynosi odpowiednio 3 064 i 1 561 złotych netto. Skarżący jest właścicielem domu o pow. 113 m2. W zakresie stałych miesięcznych wydatków skarżący wykazał: koszty utrzymania domu w kwocie 1 200 złotych, koszty leczenia i rehabilitacji w wysokości 1 200 złotych, koszty leczenia żony 600 złotych, utrzymanie samochodu 300 złotych oraz pomoc w nauce i utrzymaniu dwóch wnuków 300 złotych.
Wnioskodawca przedstawił wydruki z posiadanego rachunku bankowego oraz rachunku bankowego żony. Wyjaśnił, że emerytura żony jest pomniejszana o spłatę pożyczki zaciągniętej w kasie zapomogowo – pożyczkowej w kwocie 165 złotych miesięcznie.
Postanowieniem z 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2367/16 starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Jego zdaniem, poziom obciążenia finansowego, wynoszący w niniejszej sprawie 100 złotych należy uznać za możliwy do poniesienia przez skarżącego bez narażenia go na ryzyko zaistnienia uszczerbku dla utrzymania jego i żony. W ocenie referendarza, łączny miesięczny dochód obojga małżonków, stałe koszty utrzymania oraz, ustalony w oparciu o nadesłane wydruki z rachunków bankowych, wykaz środków, którymi łącznie dysponują, uzasadniają odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Pismem z 15 kwietnia 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, wskazując, że zgromadzone na rachunku bankowym żony środki pochodzą z pożyczki z kasy zapomogowo-pożyczkowej ostatniego miejsca pracy w kwocie 2 000 złotych. Powyższe powoduje, że faktycznie na koncie żony skarżącego znajduje się kwota 1 953 złotych, a nie jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu 3 953 złotych. Podkreślił, że powyższa kwota obejmuje ponadto wpłaty dokonane przez córkę tytułem udzielanej rodzicom pomocy. Po odjęciu sumy dokonanych przez nią wpłat stan środków na dzień 9 lutego 2017 r. wyniósłby 653 złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r.. poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko starszego referendarza sądowego, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego a jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi na wyjątkowy charakter prawa pomocy, przesłanki jego zastosowania powinny być interpretowane ściśle, a pomoc finansowa ze strony Skarbu Państwa będzie przysługiwała tylko osobom, które nie mogą z przyczyn związanych z obiektywnie złą sytuacją finansową pozyskać środków koniecznych do sfinansowania swojego udziału w postępowaniu sądowym.
Z dokumentów i oświadczeń przedstawionych przez skarżącego nie wynika, że znajduje się on w takiej sytuacji życiowej, w której zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym, na jego aktualnym etapie, jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Małżonkowie posiadają bowiem stałe dochody (w sumie 4 625 złotych netto miesięcznie), z których finansują m.in. wydatki na utrzymanie domu, koszty leczenia oraz spłatę pożyczki zaciągniętej przez żonę skarżącego jako członka zakładowej kasy zapomogowo pożyczkowej (spłata 165 złotych miesięcznie). Z nadesłanych zestawień operacji dokonanych na rachunku należącym do skarżącego za okres od 1 października 2016 r. do 9 lutego 2017 r. oraz rachunku należącego do jego żony za okres od 30 września 2016 r. do 9 lutego 2017 r. wynika, iż wnioskodawca w badanym okresie dysponował środkami przekraczającymi kilka tysięcy złotych. Przykładowo w odniesieniu do żony skarżącego saldo na jej rachunku na dzień 9 lutego 2017 r. sięgnęło kwoty 3 953 złotych.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w treści sprzeciwu Sąd wskazuje, iż pracownicza kasa zapomogowo-pożyczkowa (PKZP) jest organizacją, mającą na celu udzielanie jej członkom pomocy w formie długo- i krótkoterminowych pożyczek, a także zapomóg, w miarę posiadanych środków. Najbardziej popularną formą świadczeń na rzecz członków PKZP jest udzielanie im pożyczek pieniężnych. Umowa pożyczki regulowana jest treścią art. 720 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.)
Sąd podkreśla, że wskazana przez skarżącego konieczność spłaty zobowiązań z tytułu zaciągniętej pożyczki nie stanowi dostatecznej podstawy do przyznania prawa pomocy, gdyż tego rodzaju uszczuplenia nie należą do kategorii wydatków "utrzymania koniecznego". W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że zobowiązania ze stosunków cywilnoprawnych (w tym wobec PKZP), nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zalicza się koszty sądowe. Podejmując decyzję o zaciągnięciu pożyczki pożyczkobiorca bierze na siebie obowiązek jej spłaty. Pożyczka jest bowiem świadczeniem o charakterze zwrotnym, a nie definitywnym.
Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez skarżącego kwestii wpłat dokonywanych na rachunek żony przez córkę skarżącego Sąd wskazuje, iż stanowią one ogół środków, którymi dysponuje skarżący i jego żona. Ponadto można przyjąć, iż wpłaty te rekompensują deklarowane przez skarżącego koszty związane z pomocą w nauce i utrzymaniu dwóch wnuków.
Podsumowując, zdaniem Sądu, dane z dokumentów finansowych dają podstawę do przyjęcia, że strona była i jest w stanie zgromadzić środki na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie, nawet przy uwzględnieniu zobowiązania do poniesienia kosztów wpisu sądowego w drugiej sprawie skarżącego zawisłej przed tutejszym Sądem o sygn. akt VI SA/Wa 2366/16.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.