Uzasadnienie
J. J. (dalej też jako skarżąca lub wnioskodawczyni) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W oświadczeniu skarżąca podała, że jest właścicielką domu w [...] oraz nieruchomości w [...] (wobec której nie zostało wydane pozwolenie na budowę). Natomiast nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych bądź zasobów pieniężnych – oszczędności wydała bowiem na budowę domu w [...]. Jej jedyny dochód stanowi emerytura w wysokości 1.879 zł miesięcznie. Skarżąca wskazała również we wniosku, że "zaciągnęła pożyczki pod sprzedaż lokalu w [...]", ponieważ jej straty z tytułu utrzymania biur wyniosły ok. 50.000 zł.
Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie:
- a. wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (w przypadku, jeżeli takie rachunki posiada, jeżeli skarżąca nie posiada rachunków bankowych, zobowiązano ją do złożenia w zakreślonym powyżej terminie stosownego oświadczenia),
- b. dokumentu potwierdzającego wskazaną w rubryce 10 wysokość otrzymywanej przez skarżącą emerytury (ostatni odcinek przekazu pocztowego lub kopia decyzji organu rentowego),
- c. dokumentów potwierdzających fakt zaciągnięcia a następnie dokonywania spłaty pożyczek, w tym określających ich miesięczną wysokość,
- d. w związku z informacją wskazaną w Rubryce 9 Formularza, że skarżąca poniosła straty z tytułu "utrzymania biur" w kwocie około "50 000 złotych", zobowiązano skarżącą do wyjaśnienia, czy prowadzi działalność gospodarczą, a w takim przypadku zobowiązać ją do przedstawienia dokumentów wskazujących wysokość dochodu uzyskanego przez skarżącą w roku 2013 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (lub odnotowanej z tego tytułu straty) - np. kopii zapisów z księgi przychodów i rozchodów na koniec 2013 roku,
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca podała, iż nie posiada rachunku bankowego, ponieważ nie prowadzi działalności gospodarczej, choć w dalszej części pisma wskazała, że taką działalność prowadzi, jednakże nie uzyskuje z tego tytułu dochodu ponosząc wyłącznie koszty, na dowód czego załączyła kopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Skarżąca załączyła również zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, jak też decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z której wynika, że otrzymuje miesięcznie emeryturę w wysokości 1 879 złotych.
Rozpoznając wniosek skarżącej podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżąca została wezwana zarówno do udzielenia wyjaśnień dotyczących jej sytuacji majątkowej, jak i do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Jednakże, zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie referendarza sądowego, wezwanie do uzupełnienia danych zostało przez skarżącą wykonane w bardzo ograniczonym zakresie, a nadto nie pozwoliło na wyjaśnienie kluczowych kwestii związanych ze stanem majątkowym i dochodami skarżącej. Przede wszystkim niejasna jest kwestia prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej. Z jednej strony informuje ona o jej zakończeniu, a z drugiej wskazuje, że działalność taką prowadzi ale w istocie ponosi wyłącznie jej koszty nie uzyskując żadnych przychodów. Wydatki w tym zakresie przekroczyły przy tym, według skarżącej, 64 tysiące złotych. Ponoszenie przez skarżącą takich wydatków w skali roku w oczywisty sposób świadczy więc o posiadaniu przez nią środków finansowych.
Co więcej, w tym świetle, nie można uznać wiarygodności oświadczenia skarżącej odnośnie braku rachunku bankowego. Zauważyć należy, że ustawodawca wprowadził obowiązek posługiwania się rachunkiem bankowym w zakresie wykonywanej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca. Z zapisów przedłożonej przez skarżącą księgi przychodów i rozchodów wynika natomiast, że płatności dokonywała wobec szeregu podmiotów gospodarczych. Jeżeli więc te zapisy odpowiadają prawdzie, skarżąca winna dysponować rachunkiem bankowym. Skarżąca nie wyjaśniła nadto kwestii pozyskiwania środków w ramach pożyczek, wyjaśniając jedynie, że nie zaciągnęła ich w bankach, lecz od osób prywatnych.
Nie wskazała jednakże ani ich wysokości, liczby jak też warunków ich udzielenia. W zaistniałej sytuacji stwierdzić należy, że niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości partycypowania J. J. w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia przy tym wymaga, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wyjaśniono to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.