Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 5 maja 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 325/16

Uzasadnienie

A. D. (dalej też jako skarżąca lub zdająca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej też jako Komisja II stopnia lub komisja odwoławcza) z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]. Zaskarżoną uchwałą utrzymano w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2015 r. z siedzibą w [...] (dalej też jako Komisja I stopnia) z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.

Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowi art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 507 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej też jako k.p.a.).

Do wydania przedmiotowej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym:

W dniach od 11 do 13 marca 2015 roku skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego przed Komisją Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2015 r. z siedzibą w [...].

Następnie uchwałą z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [...] Komisja I stopnia stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. W uzasadnieniu Komisja podkreśliła, że skarżąca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną zaś z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę niedostateczną. Komisja wskazała bowiem, że zgodnie z art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Zadanie z prawa administracyjnego, z którego to skarżąca uzyskała ocenę negatywną, obejmowało, po zapoznaniu się z treścią zadania – opracowanym na potrzeby egzaminu stanem faktycznym - jako należycie umocowany pełnomocnik Z. K. radca prawny J. A., przygotowanie bądź skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do wniesienia skargi, przygotowanie opinii prawnej – z uwzględnieniem interesu reprezentowanej przez siebie strony. W opisanym w zadaniu stanie faktycznym, Z. K. wnioskiem z dnia 5 stycznia 2015 r. zwrócił się do Burmistrza [...] o ustalenie warunków zabudowy. We wniosku podał, że stanowiąca jego własność działka ewidencyjna nr [...] położona jest w [...] jest niezabudowana.

Burmistrz [...], na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647, z późn. zm.), dalej u.p.z.p., oraz art. 104 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku Z. K., odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wolno stojącego wraz z garażem na działce nr [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że sporządzona analiza funkcji oraz cech zagospodarowania terenu wykazała, że planowana inwestycja nie spełnia wymagań określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zakresie kontynuacji istniejącej zabudowy. Na potrzeby przeprowadzonej analizy wyznaczono obszar wokół działki objętej wnioskiem w odległości trzykrotności frontu działki, na której ma zostać zrealizowana inwestycja, tj. 120 m. Powyższe wyznaczenie obszaru analizowanego znajdowało swoje uzasadnienie w fakcie, że teren ten stanowi pewną urbanistyczną całość – zwarty zespół gruntów niezabudowanych.

Równocześnie jego analiza ujawniła, że planowana inwestycja ma być zlokalizowana na terenie, na którym w obszarze analizowanym nie znajduje się żadna zabudowa. Stąd uznać należało, że realizacja planowanej inwestycji nie będzie kształtowała harmonijnej przestrzeni z uwzględnieniem uwarunkowań i wymagań funkcjonalnych, a także kompozycyjno – estetycznych, zgodnych z założeniami ładu przestrzennego. Umożliwienie zabudowy w obszarze niezabudowanym nie stanowiłoby więc przejawu kształtowaniu przestrzeni, lecz zakłócałoby istniejący ład przestrzenny. Dlatego obecnie nie ma możliwości ustalenia niezbędnych parametrów planowanej inwestycji wynikających z analizy otoczenia. Decyzja organu pierwszej instancji, niezawierająca załączników, została doręczona wnioskodawcy w dniu [...] lutego 2015 r. Z. K., po zapoznaniu się z aktami sprawy, stwierdził, że nie znajdują się w nich jakiekolwiek załączniki do decyzji.

W dniu [...] lutego 2015 r. Z. K. wniósł odwołanie od ww. decyzji. W odwołaniu zarzucił rażące naruszenie prawa, nie wskazując konkretnych przepisów. W uzasadnieniu wskazał, że w sąsiedztwie znajduje się zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i nie rozumie, dlaczego organ tego faktu nie uwzględnił.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu sprawy w drugiej instancji, decyzją [...] z dnia [...] marca 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] została doręczona Z. K. w dniu [...] marca 2015 r. Tego samego dnia Z. K. zwrócił się o udzielenie pomocy prawnej do radcy prawnego J. A. Skarżąca, rozwiązując zadanie, przygotowała skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Obydwoje egzaminatorzy, którzy sprawdzali jej pracę, wystawili z niej oceny niedostateczne.

Pierwszy z egzaminatorów - sędzia J. S. - stwierdziła, że skarga spełnia wymogi formalne przewidziane w art. 46 i art. 57 p.p.s.a, tj.: oznaczenie sądu, do którego jest skierowana, dane stron postępowania i pełnomocnika, oznaczenie rodzaju pisma (skarga), datę i numer zaskarżonej decyzji oraz organ, który ją wydał. Błędnie jednak zdający wskazał organ I instancji jako organ, którego działania skarga dotyczy. Zdający prawidłowo wskazał, że pod skargą powinien znaleźć się podpis radcy prawnego – J. A. Zdający prawidłowo też podał, że wnosi skargę za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], a także określił w zarzutach rodzaj naruszenia prawa. Podał też, że do skargi dołącza jej odpis, jak tego wymaga art. 47 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 5 i art. 57 § 1 p.p.s.a. Nie podał jednak, że do skargi dołącza pełnomocnictwo wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Zarzuty skargi nie zostały zredagowane w sposób prawidłowy. W skardze zdający podał, że podnosi wyłącznie zarzut naruszenia przepisów postępowania, choć podniósł także w pkt IV skargi zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 61 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 199), dalej upzp oraz § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Nie wskazał jednak, na czym błąd w wykładni ww. przepisów prawa miałby polegać, a także na czym polegało niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów prawa. Podnosząc zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zdający nieprawidłowo podał, że naruszenie ww. przepisów prawa polegało na ich niezastosowaniu i pominięciu wszystkich okoliczności sprawy.

Naruszenie ww. przepisów prawa polegało na niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi zdający dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego powołanych w zarzutach skargi, błędnie uznanych za przepisy postępowania. Poza tym egzaminator wskazała, że podnosząc zarzut naruszenia wyłącznie, ale nieprawidłowo, przepisów postępowania, zdający domagał się prawidłowo w tej sytuacji, na podst. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylenia - ale nieprawidłowo - wyłącznie zaskarżonej decyzji. W żądaniu zdający prawidłowo na podst. art. 200 p.p.s.a. wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wnioski skargi są zasadne i uwzględniają interes strony. Wreszcie egzaminator zauważyła, że zdający w zasadzie posługuje się językiem prawniczym, choć używa też określeń i sformułowań, które nie powinny się znaleźć w piśmie sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika jakim jest radca prawny, np.: "Groteskowym wydaje się stwierdzenie (...)", "Skarżący pyta jaki ład przestrzenny ma na myśli Kolegium (...)", "Skarżący pyta dlaczego to nie miało miejsca w wypadku jego wniosku.", "Nagannym wydaje się (...), w potocznym języku normalnego obywatela". W tej sytuacji styl pracy budzi zastrzeżenia.

Natomiast drugi z egzaminatorów - radca prawny L. K. - stwierdził podobnie, że praca zachowuje wymogi formalne, przy czym nie można przyjąć, że adres radcy prawnego znajduje się w aktach sprawy, albowiem strona zwróciła się do niego o pomoc po otrzymaniu decyzji organu II instancji. Nieprawidłowo podano także organ administracji, albowiem jest nim Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Autor pracy trzy pierwsze zarzuty prawa procesowego w zasadzie oparł na zarzuceniu organowi II instancji pominięcia faktu doręczenia stronie decyzji I instancji niezawierającej włączników. Wszystkie trzy zarzuty są sformułowane w sposób mało precyzyjny, a ponadto nie zawierają informacji, jakich załączników nie dołączono. Informacji, o jakie załączniki chodzi, nie ma też w uzasadnieniu skargi. Autor pracy nie dostrzegł przy tym, że istota braku załączników wymaganych rozporządzeniem Ministra Infrastruktury polega przede wszystkim na tym, że były to w przedmiotowym wypadku elementy obligatoryjne decyzji.

Ich brak stanowił przy okazji naruszenie przepisów postępowania nakazującej organowi zebrać i rozpatrzeć zebrany w sprawie materiał dowodowy (7, 77 i 80 kpa) - jednakże zasadniczym błędem organu było to, że pozbawił decyzji jej obowiązkowych i wymaganych prawem elementów. Zarzut naruszenia art. 10 kpa nie jest trafiony, albowiem nie oddaje istoty uchybienia ze strony organu. Podobnie jest z zarzutem naruszenia art. 107 § 3 kpa, albowiem mankamenty uzasadnienia były nie tyle samodzielnymi naruszeniami przypisów dotyczących wymogów, jakie stawia się uzasadnieniom do decyzji administracyjnych, ale były konsekwencją błędów merytorycznych popełnionych przez organ I instancji, powielonych następnie przez organ odwoławczy. Zawarty w petitum skargi zarzut naruszenia art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, polegający na jego błędnej wykładni oraz niewłaściwym zastosowaniu, nie podaje, na czym ta błędna wykładnia czy niewłaściwe zastosowanie miało polegać.

Uzasadnienie powyższych zarzutów poza zacytowaniem powoływanych przepisów zawiera w zasadzie tylko jedno zdanie będące faktycznie ich uzasadnieniem, mianowicie, że istnienie zabudowy mieszkaniowej na działce nr 29 pozwala na określenie wymagań dotyczących kontynuacji funkcji oraz kształtowania zabudowy. Zdaniem egzamiatora nie ma racji autor pracy, że błędne jest twierdzenie organu o tym, że brak jest zabudowy w analizowanym obszarze. Faktycznie na obszarze analizowanym przez organ takiej zabudowy nie było, ale jedynie dlatego, że organ nieprawidłowo wyznaczył granice obszaru zabudowanego.

Tym samym autor pracy nie dostrzegł istoty problemu dotyczącej błędnego wyznaczenia obszaru analizowanego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady dobrego sąsiedztwa z art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Co więcej, autor pracy dokonał błędnej wykładni § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, dotyczącego granic obszaru analizowanego twierdząc, że "przepisy stanowią te granice (...) na, nie mniej niż 50 m a nie więcej niż trzykrotność szerokości frontu działki". Tymczasem odległość ta wynosi minimum trzykrotność frontu na działki, na której ma być realizowana inwestycja. W pracy nie podano także, jakich załączników obligatoryjnych nie zawierała decyzja, ani też nie podano przepisów nakładających na organy sporządzenie przedmiotowych załączników.

Nadto egzaminator zauważył, że autor pracy nie dostrzegł istoty problemu, że decyzja została wydana w oparciu o błędnie wyznaczony obszar analizowany, co uniemożliwiło wydanie pozytywnej decyzji, jednakże wnosząc skargę siłą rzeczy działał w interesie klienta. Wreszcie egzaminator zauważył, że praca napisana została językiem potocznym, zawiera liczne zwroty jakie nie powinny znaleźć się w piśmie procesowym,

W konsekwencji wspomnianą uchwałą z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [...] Komisja I stopnia stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

We wniesionym od powyższej uchwały odwołaniu skarżąca zakwestionowała ocenę wystawioną za rozwiązanie zadania z zakresu prawa administracyjnego, zarzucając:

1. 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a/ przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., 80 k..p.a. poprzez uznanie, że sporządzona przez skarżącą w ramach rozwiązania zadania z zakresu prawa administracyjnego, skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie spełnia kryteriów poprawnie rozwiązanego udania, tj. zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowania przepisów prawa umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony, wymogów językowych, stylu i staranności pracy, w stopniu uzasadniającym wystawienie oceny negatywnej, w sytuacji, gdy zadanie pisemne sporządzone przez skarżącą spełnia wszystkie z ww. kryteriów ustawowych, jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes sprezentowanej strony, a rodzaj i charakter niektórych mankamentów pracy, zarówno rozpatrywanych z osobna, jak również we wzajemnym powiązaniu z całością pracy oraz przy uwzględnieniu jej elementów pozytywnych uzasadnia stopniowanie oceny w ramach czterostopniowej skali ocen pozytywnych zgodnie z art. 365 ust. 4 pkt 1 u.r.p.

Powyższe chybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowa ocena pracy pisemnej skarżącej, przy uwzględnieniu całokształtu jej elementów powinna prowadzić do wystawienia oceny pozytywnej;

1. b) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 k.p.a. poprzez wadliwe i niepełne uzasadnienie rozstrzygnięcia, w zakresie oceny cząstkowej z zakresu z prawa administracyjnego, stanowiącej integralną część uchwały o ustaleniu oceny z egzaminu radcowskiego, polegające na nietrafnej kwalifikacji niektórych elementów pracy w obu ocenach cząstkowych, jako obarczonych błędami w sytuacji, gdy elementy te nie były błędne, wyeksponowaniu mankamentów pracy w ocenie cząstkowej sporządzonej przez egzaminatora wyznaczonego przez Krajową Radę Radców Prawnych z pominięciem lub dezawuowaniem elementów pozytywnych, wzajemnej sprzeczności niektórych ustaleń, co do ustawowych kryteriów poprawności pracy występującej pomiędzy ocenami cząstkowymi sporządzonymi przez egzaminatorów skutkującej odmienną oceną spełnienia tych kryteriów. Powyższe podważa zaufanie skarżącej do egzaminatorów,
2. 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

a/ art. 36 ust. 2 u.r.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie przez Komisję Egzaminacyjną I stopnia negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego skarżącej na skutek przyznania oceny negatywnej za rozwiązanie zadania z części administracyjnej egzaminu, w sytuacji, gdy sporządzona przez skarżącą skarga spełnia wszystkie ustawowe kryteria poprawności w stopniu uzasadniającym wystawienie oceny pozytywnej;

b) przepisu art. 364 ust. 10 u.r.p. w zw. art. 365 ust. 2 oraz art. 364 ust. 1 i 8 u.r.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie ustalonej przez ustawodawcę skali ocen polegające na nieuzasadnionym orzeczeniu oceny negatywnej z zadania z zakresu prawa administracyjnego pomimo tego, że sporządzone przez skarżącą rozwiązanie spełnia wszystkie ustawowe kryteria poprawności a rodzaj i charakter występujących w pracy mankamentów powinien prowadzić do stopniowania oceny w ramach skali ocen pozytywnych.

Mając na względzie podniesione zarzuty, na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 36 ust. 12 u.r.p., skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały oraz orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez podjęcie uchwały stwierdzającej, że skarżąca uzyskała pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach 11-13 marca 2015 r.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2015 r. z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [...].

Dokonując analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania, Komisja stwierdziła, iż postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych.

Komisja odnosząc się do odwołania zawierającego szczegółową analizę recenzji obu egzaminatorów oraz zwrotów użytych przez zdającą w ocenianej pracy – wskazała, że odwołująca nie odnosi się wprost do podstawowych zarzutów zawartych w recenzji. Dlatego też za egzaminatorami stwierdziła, iż kluczowymi zarzutami w sprawie były:

1. - naruszenie zasady dobrego sąsiedztwa z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
2. - błędne wyznaczenie obszaru analizowanego dla potrzeb wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania przestrzennego,
3. - brak obligatoryjnych części decyzji wymaganych przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury.

Komisja zauważyła, że co prawda skarżąca postawiła zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - jednakże w petitum nie wskazała, na czym miała polegać jego błędna wykładnia, czy też niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu zawarte zostało jedno zdanie stanowiące rozwinięcie tego zarzutu - na str. 4 pracy zaczynające się od słów "ten warunek został spełniony...". Zarzut ten nie został natomiast w żaden sposób powiązany z błędnym określeniem obszaru analizowanego - co leżało u podstaw naruszenia zasady dobrego sąsiedztwa. W pracy nie wskazano ani nie uzasadniono zarzutu błędnego określenia obszaru analizowanego.

Co więcej, skarżąca błędnie zinterpretowała przepis określające granice tego obszaru wskazując, że "przepisy stanowią te granice nieostro poprzez określenie ich na, nie mniej niż 50 m a nie więcej niż trzykrotność frontu działki". Faktycznie zaś odległość ta wynosi trzykrotność frontu działki, na której ma być realizowana inwestycja. W pracy nie podano, jakich załączników obligatoryjnych nie zawierała zaskarżona decyzja ani też nie podano przepisów nakładających na organy sporządzenie przedmiotowych załączników. W pracy powołano się wprawdzie na § 3 ust. 2 rozporządzenia, jednakże pod kątem granic obszaru analizowanego, a nie wymogu dołączenia kopii mapy z zaznaczonym obszarem analizowanym stanowiącą cześć graficzną decyzji. W skardze nie powołano się na § 9 ust. 2 rozporządzenia mówiącym o wynikach analizy urbanistycznej. Skarżąca nie zarzuciła także naruszania przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem pomimo wadliwości decyzji pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ją w mocy.

Podsumowując Komisja odwoławcza podkreśliła, że skarżąca powinna postawić trzy kluczowe zarzuty zaskarżonej decyzji - tymczasem jeden zarzut nie pojawia się wcale (błędne określenie granic obszaru analizowanego), drugi jest uzasadniony jednym zdaniem (naruszenie zasady dobrego sąsiedztwa) a w trzecim nie podaje przepisów prawa nakładających na organ obowiązek sporządzenia i dołączenia do decyzji stosownych załączników. Nadto, w ocenie organu odwoławczego, sporządzona skarga zawiera też uchybienia formalne, wskazanie organu pierwszej instancji jako strony postępowania sądowoadministracyjnego (art. 32 p.p.s.a.), zamiast organu odwoławczego, brak adresu pełnomocnika, jak i niedołączenie pełnomocnictwa, które zgodnie z treścią art. 37 § 1 i art. 46 § 3 p.p.s.a. obligatoryjnie musi być dołączone do skargi oraz brak wniosku o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.

Komisja II stopnia zaznaczyła przy tym, że wbrew zarzutom odwołania, podstawą oceny negatywnej nie było napisanie pracy językiem potocznym. Zarzut ten był najmniej istotny.

Komisja odwoławcza zaakcentowała nadto, że zarzut naruszenia prawa postępowania jest skuteczny tylko wtedy, jeżeli to naruszenie może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W sprawie zaistniał taki stan, w którym organ przyjął, że występuje brak materialnoprawnej przesłanki ustalenia warunków zabudowy i z tego powodu odmówił żądaniu wnioskodawcy. Wobec tego wpływ na rozstrzygnięcie miało naruszenie prawa materialnego, które polegało na błędnej wykładni przepisu, a nie naruszeniu przepisów prawa postępowania. Z tego powodu naruszenia tych przepisów miały charakter uboczny, a nie podstawowy. To daje podstawę do stwierdzenia, że zdająca nie zastosowała właściwych przepisów prawa i nie dokonała ich poprawnej interpretacji. Powyższe daje podstawę także do stwierdzenia, że postawienie przez zdającą zarzutów naruszenia szeregu przepisów postępowania, tj. art. 7, 10, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., nie dotyczyło istoty problemu, gdyż naruszenie tych przepisów nie miało wpływu na rozstrzygnięcie.

Stan sprawy był jasny i jednoznaczny, wobec czego nie wymagał dalszego postępowania dowodowego. Błąd organu pierwszej instancji dotyczył wykładni prawa materialnego, a organ odwoławczy zaakceptował tą błędną wykładnię.

W świetle powyższych kryteriów, rozważań i ustaleń organ odwoławczy podzielił oceny egzaminatorów oraz uzasadnienia tych ocen.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. 1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 368 ust. 12 u.r.p. poprzez uznanie, że sporządzona przez skarżącą w ramach rozwiązania zadania z zakresu prawa administracyjnego skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie spełnia kryteriów poprawnie rozwiązanego zadania, tj. zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowania przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony, wymogów językowych, stylu i staranności pracy w stopniu uzasadniającym wystawienie oceny negatywnej w sytuacji, gdy zadanie pisemne sporządzone przez skarżącą spełnia wszystkie z ww. kryteriów ustawowych, jest poprawne pod względem formalnym, materialno- prawnym i uwzględnia interes reprezentowanej strony, a rodzaj i charakter niektórych mankamentów pracy, zarówno rozpatrywanych z osobna, jak również we wzajemnym powiązaniu z całością pracy oraz przy uwzględnieniu jej elementów pozytywnych uzasadnia stopniowanie oceny w ramach czterostopniowej skali ocen pozytywnych zgodnie z art. 365 ust. 4 pkt 1 u.r.p.
2. 2) art. 8 k.p.a., 8 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a i art. 36 ust. 12 u.r.p poprzez wadliwe i niepełne ustosunkowanie się przez Komisję II stopnia od zarzutów podniesionych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej w zakresie oceny pracy z prawa administracyjnego oraz pominięcie bądź jedynie lakoniczne odniesienie się do większości zarzutów podniesionych przez skarżącą. Komisja II stopnia przyjęła za własne ustalenia egzaminatora radcy prawnego przy jednoczesnym pominięciu i dezawuowaniu całokształtu pracy oraz odmiennej oceny egzaminatora sędziego, błędnie uznała, iż pomiędzy ocenami obojga egzaminatorów nie zachodzą sprzeczności, w sytuacji gdy odmienność ocen jest ewidentna, w szczególności, egzaminator sędzia nie doszukał się elementów pracy, które drugi z egzaminatorów oraz Komisja II stopnia uznała za dyskwalifikujące.
3. 3) art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy przez Komisję II stopnia uchwały Komisji Egzaminacyjnej o negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego skarżącej na skutek przyznania oceny negatywnej za rozwiązanie zadania z części trzeciej egzaminu, w sytuacji, gdy sporządzone przez skarżącą rozwiązanie zadania z zakresu prawa administracyjnego spełnia wszystkie ustawowe kryteria poprawności w zakresie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowania przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony, wymogów językowych, stylu i staranności pracy w stopniu uzasadniającym wystawienie oceny pozytywnej;
4. 4) art. 364 ust. 10 u.r.p. w zw. art. 365 ust. 2 u.r.p. oraz art. 364 ust. 1 i 8 u.r.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie ustalonej przez ustawodawcę skali ocen polegające na nieuzasadnionym orzeczeniu oceny negatywnej z zadania z zakresu prawa administracyjnego pomimo tego, że sporządzone przez skarżącą rozwiązanie zadania z zakresu prawa administracyjnego spełnia wszystkie ustawowe kryteria poprawności w zakresie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowania przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony, wymogów językowych, stylu i staranności pracy w stopniu uzasadniającym wystawienie oceny pozytywnej, a rodzaj i charakter występujących w pracy mankamentów powinien prowadzić do stopniowania oceny w ramach skali ocen pozytywnych;
5. 5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. poprzez utrzymanie w mocy uchwały Komisji II stopnia, pomimo naruszenia przez nią ww. przepisów, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej oraz odmienne orzeczenie, co do istoty sprawy.

Mając na względzie podniesione zarzuty skarżąca wniosła o:

1. 1. uchylenie zaskarżonej decyzji Komisja II stopnia w całości, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
2. 2. rozważenie uchylenia, na podstawie art. 135 p.p.s.a. również uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia,
3. 3. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych, zgodnie z art. 200 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skarżąca zaznaczyła między innymi, że w sporządzonej przez nią skardze postawione były prawidłowo dwa z trzech wymaganych zarzutów, a w ramach trzeciego zarzutu dostrzeżona została istota problemu. Ewentualne uznanie za uchybienie niewskazania zwrotu "prawa materialnego" w zarzutach skargi nie dyskwalifikuje całej pracy, może jedynie stanowić argument do degradacji oceny końcowej w ramach skali ocen pozytywnych. Takie sformułowanie zarzutu, bez względu na sposób jego nazwania, stanowi przejaw działania w interesie klienta.

Zdaniem skarżącej Komisja II stopnia nie ustosunkowała się w sposób należyty do zarzutów podniesionych w odwołaniu, w istocie pomijając większość z nich.

W ocenie skarżącej, w uzasadnieniu skarżonej uchwały Komisja II stopnia w swoim wywodzie w sposób niezrozumiały odnosi się do spełnienia przez skarżącą kryterium egzaminacyjnego, którym jest poprawność zastosowanych przepisów prawa i ich interpretacji. W szczególności nie sposób zrozumieć dlaczego Komisja II stopnia podtrzymuje ocenę egzaminatora radcy prawnego. Skarżąca nie zgadza się z opinią, iż w okolicznościach przedstawionych w kazusie błędem było podnoszenie zarzutów naruszenia przepisów art. 7, 10, 77 §1, 80, 107 § 3 k.p.a. Podkreśliła, że zgodnie z doktryną prawniczą i wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego, w praktyce trudno rozdzielić, co było pierwotną przyczyną wydania błędnej decyzji przez organ administracji, bowiem procesowe i materialnoprawne naruszenia przepisów wzajemnie od siebie zależą.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 roku, poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2012 roku, poz. 270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], którą utrzymano w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2015 r. z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [...] ustalającą negatywny wynik skarżącej z egzaminu radcowskiego.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Z 2014 r. poz. 267) oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie zespołu do przygotowania zadań na egzamin radcowski (Dz. U. z 2014 poz. 1930), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 w/w ustawy.

Przede wszystkim podkreślić należy, że postępowanie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego ma szczególny, swoisty charakter i nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych celem tego postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. Egzamin taki w roku 2015 składał się z czterech części pisemnych, polegających na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego, cywilnego, gospodarczego i administracyjnego. Każda ze wspomnianych czterech części egzaminu radcowskiego była - stosownie do treści art. 364 ust. 10 ustawy o radcach prawnych - oceniana przez dwóch egzaminatorów przy zastosowaniu następującej skali ocen: 1) oceny pozytywne (celująca, bardzo dobra, dobra, dostateczna);

2) ocena negatywna (niedostateczna). Podstawowe kryteria oceny dokonywanej przez egzaminatorów zostały wskazane w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, z którego wynika, że pod uwagę bierze się w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego przez osobę przystępującą do egzaminu, wynik ten powinien być jeden: pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej). Z kolei art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (a więc - a contrario - negatywna ocena z którejkolwiek części skutkuje negatywnym wynikiem całego egzaminu radcowskiego). Podkreślić należy, że nie wszystkie błędy pracy egzaminacyjnej z poszczególnych części egzaminu radcowskiego popełnione przez osobę zdającą mogą dopuszczać wartościowanie tej pracy w ramach skali określonej w art. 364 ust. 10 pkt 1) lit. a) – d) ustawy o radcach prawnych, bowiem stwierdzenie błędu, którego ciężar gatunkowy dyskwalifikuje pracę, skutkuje wyłącznie oceną negatywną.

Taki przypadek miał miejsce w przypadku pracy egzaminacyjnej skarżącej z zakresu prawa administracyjnego. Zaproponowane przez skarżącą rozwiązanie zadania z prawa administracyjnego eliminowało możliwość wystawienia oceny pozytywnej.

Nie dokonując oceny pracy skarżącej, lecz mając ją na uwadze pracę jako stan faktyczny sprawy, zdaniem Sądu, należy podzielić argumentację Komisji II stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski Komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami jednego z egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione. W ocenie Sądu, zasadnym jest zatem stanowisko Komisji II stopnia, że kluczowymi zarzutami, które skarżąca winna była postawić w sporządzonym przez siebie projekcie skargi, były:

1. - naruszenie zasady dobrego sąsiedztwa z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
2. - błędne wyznaczenie obszaru analizowanego dla potrzeb wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania przestrzennego,
3. - brak obligatoryjnych części decyzji wymaganych przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury.

Tymczasem, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, skarżąca postawiła zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jednakże nie wskazała, na czym miała polegać jego błędna wykładnia, czy też niewłaściwe zastosowanie. W szczególności zarzut ten nie został powiązany z błędnym określeniem obszaru analizowanego - co leżało u podstaw naruszenia zasady dobrego sąsiedztwa. Co więcej, jak wynika z brzmienia pracy skarżącej, błędnie zinterpretowała w swej skardze przepis określający granice tego obszaru. Istotnie przy tym skarżąca podniosła zarzut doręczenia Z. K. decyzji pierwszoinstancyjnej bez załączników. Jednakże nie wskazała, jakie to załączniki winna zawierać zaskarżona decyzja, ani też, w oparciu o jakie przepisy organ był zobligowany do ich sporządzenia.

Niezrozumiałym jest zatem zawarty w skardze wywód, że w sporządzonej przez skarżącą na potrzeby egzaminu radcowskiego skardze postawione były prawidłowo dwa z trzech wymaganych zarzutów, a w ramach trzeciego zarzutu dostrzeżona została istota problemu.

Podkreślić trzeba, że istota i charakter egzaminu zawodowego obligują zdających, w tym także w zakresie zadania z prawa administracyjnego, do dostrzeżenia i podniesienia wszystkich istotnych uchybień organów, zaś zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego powinien zawierać poprawnie zredagowane zarzuty i wnioski oraz należyte ich uzasadnienie. Skoro zdanie egzaminu radcowskiego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako środek skuteczny, możliwie najlepiej zabezpieczając interesy strony reprezentowanej zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego.

Nie wystarczy więc, jak to uczyniła skarżąca, samo podniesienie zarzutu, jak w przypadku naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, czy też braku załączników w ramach decyzji I – instancji, lecz właściwe ich uzasadnienie zawierające poprawną analizę problemu w kontekście prawidłowej wykładni przepisów i oceny ich subsumpcji. Takiej właściwej analizy w przypadku pracy skarżącej zabrakło. Skarżąca nie wskazała w skardze, na czym polegał błąd organów w zakresie wyznaczenia granic obszaru analizowanego. Tymczasem organy przyjęły minimalną odległość, przewidzianą w § 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588). Skutkiem błędu organów było to, że obszar analizowany nie objął całej działki sąsiedniej, lecz jedynie tę jej część, która nie jest zabudowana.

Organy obu instancji niezasadnie uznały, że minimalne granice obszaru analizowanego są jednocześnie granicami maksymalnymi. Przepis § 3 ust. 2 rozporządzenia stanowi o minimalnej odległości granic obszaru analizowanego, co oznacza, że nie mogą one zostać wyznaczone w mniejszej odległości. Nie oznacza to jednak, że w konkretnym przypadku granice obszaru analizowanego nie mogą zostać ustalone w odległości większej od minimalnej. Decydującą jest bowiem zasada dobrego sąsiedztwa, wyrażona w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Tak więc, zarzut naruszenia ww. przepisu w oczywisty sposób należało uzasadnić poprzez wykazanie, dlaczego takie naruszanie miało miejsce. Tymczasem w pracy skarżącej zabrakło prawidłowego uzasadnienia w tym zakresie.

Co więcej, skarżąca mylnie zinterpretowała ww. przepisy dotyczące sposobu wyznaczenia obszaru analizowanego, wskazując, że "przepisy stanowią te granice nieostro poprzez określenie ich na, nie mniej niż 50 m a nie więcej niż trzykrotność frontu działki".

Podobnie przedstawia się kwestia braku wskazania w pracy skarżącej, jakie załączniki, i w oparciu o jakie przepisy, winny stanowić integralną część decyzji w sprawie odmowy ustalenia warunków zabudowy. Stosownie do art. 64 ust. 1 w zw. z art. 54 pkt 3 i art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., integralną częścią decyzji o ustaleniu warunków zabudowy jest załącznik, zawierający linie rozgraniczające teren inwestycji, umieszczone na kopii mapy zasadniczej lub na kopii mapy katastralnej, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego, sporządzonych w odpowiedniej skali. Jest to pierwszy z integralnych załączników. Przepis § 9 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia stanowi z kolei, że warunki i wymagania dotyczące nowej zabudowy i zagospodarowania terenu ustala się w decyzji o warunkach zabudowy, zawierającej część tekstową i graficzną. Stosownie do ust. 2 § 9, wyniki analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, zawierające część tekstową i graficzną, stanowią załącznik do decyzji o warunkach zabudowy.

Jeżeli więc wyniki analizy stanowią załącznik do decyzji o warunkach zabudowy, oznacza to, że są one integralną częścią decyzji. Skarżąca natomiast w ogóle nie powołała ww. przepisów, stwierdzając jedynie, że doręczenie decyzji bez załączników uniemożliwia zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym.

Taki sposób uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, jak również braku załączników do decyzji, w oczywisty sposób nie pozwala na ocenę, że praca skarżącej spełnia kryteria poprawnie rozwiązanego zadania odnośnie prawidłowości zastosowania przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji.

Podkreślenia wymaga, że ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu radcowskiego jako egzaminu zawodowego, przy ocenie prac dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w powołanym wyżej przepisie jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj.: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony. Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska "Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego" Tom 1, Warszawa 2010, s. 256).

W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak, I. Lipowicz, Z. Niewiadomski "Prawo administracyjne", s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu radcowskiego jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego.

Określone w przytoczonym przepisie kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r, II GSK 921/11, z dnia 8 sierpnia 2012 r, II GSK 1037/12, z dnia 12 grudnia 2012 r., II GSK 1854/11). Tak surowa regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r., II GSK 2333/11 czy z dnia 10 lipca 2012 r., II GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części egzaminu Komisja Egzaminacyjna ma obowiązek kierować się wskazówkami zawartymi w tym przepisie, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy.

Z powyższych względów za zasadne należy uznać argumenty organu, który poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej kandydatki zakwalifikował jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę. Wbrew zarzutom skargi odnośnie braku nieuwzględnienia przez organ czterostopniowej skali ocen, nie wszystkie błędy pracy egzaminacyjnej popełnione przez osobę zdającą mogą dopuszczać wartościowanie tej pracy w ramach skali określonej w art. 364 ust. 10 pkt 1) lit. a) - d) ustawy o radcach prawnych. Stwierdzenie bowiem błędu, którego ciężar gatunkowy dyskwalifikuje pracę, skutkować będzie wyłącznie oceną negatywną (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1959/12).

Odnosząc się do zarzutu braku odniesienia się przez organ odwoławczy o wszystkich racji i zarzutów skargi należy, w ocenie Sądu, zauważyć, że przedmiotowe uzasadnienie spełnia wszystkie wymogi określone w art. 107 k.p.a. Organ nie ma obowiązku w wydawanej decyzji odniesienia się do każdego przywołanego w odwołaniu orzeczenia sądowego czy wypowiedzi doktryny. W tym kontekście warto także zwrócić uwagę na orzeczenie NSA z 2 grudnia 2011 sygn. akt II GSK 2333/11, zgodnie z którym nie narusza normy art. 107 § 3 k.p.a. nie odniesienie się do wszystkich argumentów odwołania, jeżeli wskazane i objaśnione przez organ w uzasadnieniu decyzji okoliczności przesądzają o trafności decyzji.

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.