Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej WITD) z [...] lutego 2014 r., którą nałożono na A. N. jako przewoźnika (dalej skarżąca) karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych.
Jako podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji wskazano art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1 i ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), dalej p.r.d., a także art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.), dalej u.d.p. oraz § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. 2015 r. poz. 305), dalej rozporządzenie o warunkach technicznych.
Podstawą faktyczną skarżonej decyzji było wykonywanie w imieniu skarżącej przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Dnia [...] października 2013 r. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował J. Z., który wykonywał krajowy przejazd drogowy z ładunkiem buraków cukrowych w imieniu skarżącej. Przebieg kontroli utrwalono protokołem, który kierowca podpisał bez uwag. Z zapisów tego protokołu wynika, że pomiarów ww. pojazdu dokonano w miejscu kontroli – C. ul. [...], za pomocą wagi [...] oraz przyrządów do pomiarów odległości osi/długości/szerokości pojazdu oraz wysokości pojazdu.
Ponadto zapisano, że w ww. miejscu nie ma możliwości dokonania pomiarów nacisku osi. Ostatecznie ustalono, że rzeczywista masa całkowita kontrolowanego pojazdu członowego wyniosła 43,72t, czyli dmc przekroczona została o 1,72t, a podmiot wykonujący przejazd (skarżąca) nie legitymowała się zezwoleniem na przejazd pojazdu nienormatywnego. Nadto stwierdzono, że rzeczywista wysokość pojazdu to 3,95 m, jego szerokość to 2,47 m, a długość to 15,30 m. Do protokołu kontroli załączono m.in. poświadczone za zgodność z oryginałami kopie: wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wystawionej na skarżącą, dowodów rejestracyjnych pojazdu czołowego i naczepy oraz tarczki z tachografu kierowcy, a także dokumentację zdjęciowa pojazdu na wadze.
W związku z powyższym WITD z urzędu wszczął wobec skarżącej postępowanie administracyjne o czym ją zawiadomił i pouczył o przysługujących jej uprawnieniach, w tym o art. 140aa ust. 4 p.r.d.
[...] WITD w toku postępowania przesłuchał w charakterze świadka Inspektora, który skontrolował przedmiotowy przejazd, a który pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań wyjaśnił, że prawidłowy nr fabryczny użytej wagi to [...] oraz że zgodnie z treścią protokołu w miejscu kontroli nie było możliwości zbadania nacisku na osie zatem przyjęto je za normatywne. Inspektor zeznał także, że przewożone buraki to ładunek sypki, które były umieszczone luzem na naczepie nieposiadającej żadnych przegród czy mocowań - były zabezpieczone wyłącznie plandeką.
Ostatecznie WITD nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych gdyż w oparciu o wyniki ważenia dmc i mierzenia skontrolowanego pojazdu uznał, że skarżąca powinna była na poruszanie się nim po drogach publicznych posiadać zezwolenie kategorii V. Z zachowaniem terminu skarżąca odwołała się od decyzji WITD i wniosła o jej uchylenie.
Na wezwanie GITD organ I instancji przy piśmie z [...] czerwca 2014 r. przesłał do akt poświadczone za zgodność z oryginałami świadectwa legalizacji ponownej wag [...] oraz [...].
- I. GITD decyzją z [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Na skutek skargi A. N. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 maja 2015 r. (sygn. akt. VI SA/Wa 3571/14) powyższą decyzję uchylił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. bowiem w aktach brak jest dokumentów takich jak świadectwo homologacji oraz instrukcja obsługi wagi użytej do sprawdzenia parametrów pojazdu skarżącej. Doniosłość parametrów wagowych, będących podstawą nakładania kar, wymaga aby procedura ważenia była w sposób szczególnie precyzyjny opisana i udokumentowana. W przeciwnym razie trudno mówić o rzeczywistej możliwości skontrolowania prawidłowości ważenia od strony proceduralnej przez organ odwoławczy, a następnie Sąd. Sąd polecił zatem żeby GITD, jako organ odwoławczy, wyjaśnił powyższą kwestię i dołączył do akt stosowne dokumenty.
II. Ponownie rozpoznając sprawę GITD wezwał organ I instancji do uzupełnienia akt poprzez nadesłanie świadectwa homologacji oraz instrukcji obsługi wagi [...], a także do wyjaśnienia wątpliwości odnośnie zawartego w protokole kontroli oznaczenia wagi jako [...], a oznaczenia zawartego w świadectwie legalizacji z dnia [...] czerwca 2013 r., w którym wskazano wagę nr [...], ale [...].
WITD w piśmie z [...] grudnia 2015 r. wskazał, że rozbieżność w oznaczeniu wagi (nr fabrycznego [...] na [...]) może wynikać z faktu, że waga nieautomatyczna była przed wystawieniem świadectwa legalizacji ponownej naprawiana. Nadto poinformował, że w celu ostatecznego wyjaśnienia tej kwestii zwrócił się do Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...], a także wezwał go do nadesłania świadectwa legalizacji ponownej oraz instrukcji obsługi wagi DWT zainstalowanej w C. przy ul. [...]. Do wyjaśnień WITD załączył poświadczone za zgodność z oryginałami kopie świadectw legalizacji ponownej wag nieautomatycznych używanych w miejscu C., ul. [...], tj. wagi [...] ważne do [...] kwietnia 2013 r. i ważne do [...] marca 2011 r. oraz wagi [...] ważne do [...] czerwca 2015 r.
W uzasadnieniu skarżonej decyzji GITD na wstępie wyjaśnił czym jest pojazd nienormatywny (art. 2 ust. 35 p.r.d.) i że przejazd takiego pojazdu jest dozwolony pod warunkiem uzyskania stosownego zezwolenia oraz przestrzegania warunków w tym zezwoleniu określonych (art. 64 ust. 1 p.r.d.). Za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub niegodnie z jego warunkami m.in. na podmiot wykonujący przejazd – przewoźnika, nakłada się karę pieniężną art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1 p.r.d.). Dodatkowo wskazał, że zgodnie z art. 41 ust. 1 u.d.p. po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tejże ustawy. W przepisie art. 41 ust. 1 u.d.p. znalazła się delegacja ustawowa dla Ministra właściwego do spraw transportu, do ustalenia w drodze rozporządzenia wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8t oraz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10t.
Organ wskazał, że na podstawie ww. delegacji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej dnia 6 września 2012 r. wydał rozporządzenie (Dz.U. z 2012 r. poz. 1061), stanowiące, że droga krajowa nr [...] na odcinkach [...] (droga [...]), na której został zatrzymany pojazd, została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10t.
Masa całkowita pojazdu członowego zgodnie z rozporządzeniem o warunkach technicznych wynosi co do zasady do 40 t, przy czym § 3 ust. 1 pkt 3 lit. c tego rozporządzenia wprowadza wyjątek (z zastrzeżeniem ust. 2-13), który mówi, że w przypadku trzyosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy przewożącej 40-stopowy kontener ISO w transporcie kombinowanym nie może przekraczać 44t. Ponadto § 57 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi, że dmc pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. może wynosić 42 t. Z dowodów rejestracyjnych kontrolowanego zespołu pojazdów wynika, że pojazd czołowy został po raz pierwszy zarejestrowany dnia 15 stycznia 1999 r., a naczepa dnia 3 lipca 2001 r. zatem ww. wyjątek znajduje zastosowanie w tej sprawie – dmc dla skontrolowanego pojazdu wynosi 42t.
Mając na uwadze powyższe uregulowania i ustalenia kontroli dotyczące przekroczenia przez skontrolowany pojazd dmc o 1,72t (przy dmc 42t) oraz, że przewożony ładunek był podzielny GITD stwierdził, że WITD zasadnie i prawidłowo nałożył na skarżącą karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii V, które stosownie do lp. 5 załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym wydawane jest na przejazd pojazdu po drodze publicznej:
- a. naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi,
- b. szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,
- c. długości nieprzekraczającej:
- a. 15 m dla pojedynczego pojazdu,
- b. 23 m dla zespołu pojazdów,
- c. 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,
- d. wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,
- e. rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t.
Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 5.000 złotych za brak zezwolenia kategorii III-VI.
Odnosząc się do zarzutów odwołania GITD stwierdził, że są one nieuzasadnione.
Wskazał, że pojazd został zważony przy pomocy stacjonarnej wagi do pomiarów statycznych o nr [...], która w dniu kontroli legitymowała się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez uprawniony organ z datą ważności do [...] czerwca 2015 r. Nadto z akt wynika, że kierowca został pouczony o zasadach kontroli, co potwierdza jego podpis na protokole kontroli bez zgłoszenia uwag. Organ wyjaśnił przy tym, że do pomiaru dmc ww. pojazdu zastosowano wagę całościową, za pomocą której ważenie było niezwykle proste, gdyż polegało na najechaniu całym pojazdem na tą wagę, co zresztą przedstawia dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas kontroli. To w jego ocenie powoduje, że w sprawie nie był konieczny wgląd w instrukcję obsługi owej wagi.
GITD stwierdził, że także świadectwo homologacji owej wagi nie jest w tym przypadku dokumentem istotnym z punktu widzenia jej użytkowania. Skoro waga legitymowała się świadectwem legalizacji to została ona poddana kontroli metrologicznej przez właściwy organ (urząd metrologiczny), a zatem była homologowana.
Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie doszło do naruszenia przez WITD przepisów Kodeksu postepowania administracyjnego ponieważ zgromadzony przez niego materiał dowodowy w sposób pełny i niebudzący wątpliwości odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Organ I instancji tym samym wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego jej rozstrzygnięcia, a także dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. W ocenie GITD także decyzja organu I instancji zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę GITD nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia niniejszego postępowania na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. W jego ocenie skarżąca nie dostarczyła takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 p.r.d.
Wyjaśniwszy co rozumie pod niezdefiniowanymi w ustawie pojęciami "ładunku sypkiego" oraz "drewna", a także przypomniawszy, że w rozpatrywanym przypadku skarżąca wprawdzie przewoziła buraki, to z uwagi na to, że doszło do przekroczenia dmc skontrolowanego pojazdu czołowego, nie ma zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d.
Mając na uwadze zaś treść art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. organ wskazał co rozumie pod użytymi tam pojęciami "należyta staranność" i "brak wpływ" GITD uznał, że skarżąca jako podmiot wykonujący przejazd, posiadając wiedzę na temat ww. ładunku, który podjęła się przetransportować, powinna była przedsięwziąć kroki, aby pojazd był normatywny na drodze, po której go wykonywała.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. N. zarzuciła naruszenie:
- 1. prawa materialnego przez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 1137 z 2012 r. ze zmianami);
- 2. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. gdyż stan faktyczny sprawy nie został rzetelnie ustalony z uwagi na niezbadanie wszystkich parametrów skontrolowanego pojazdu tj. nacisku osi i oparcie rozstrzygnięcia tylko na części materiału dowodowego, a to z uwagi na brak możliwości zbadania tego w miejscu kontroli.
- 3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do faktu nierzetelnego przeprowadzenia kontroli, której przebiegu nie można odtworzyć i uzupełnić materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała swoje stanowisko zawarte w odwołaniu, że bez ustalenia jaki był rzeczywisty nacisk osi ww. pojazdu organ nie mógł wskazać jakim zezwoleniem powinna była się legitymować, gdyż mogło być to zarówno zezwolenie kategorii V, jak i VI oraz VII, a to w zależności od wartości nacisku osi.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem zgodności z prawem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które mogłoby prowadzić do uwzględnienia skargi.
Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego związany były oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 3571/14, który uchylił decyzję tego organu z dnia 26 sierpnia 2014 r. z uwagi na brak w aktach sprawy dokumentów takich jak świadectwo homologacji oraz instrukcja obsługi wagi użytej do sprawdzenia parametrów pojazdu skarżącej.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 ww. ustawy oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2013 r. o sygn. akt II OSK 1865/11, publ. LEX nr 1293568). Co więcej, z art. 170 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art. 171 tej ustawy).
Podstawę faktyczną ponownego rozstrzygnięcia sprawy stanowił przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwolenia kategorii V, bez wymaganego zezwolenia, z uwagi na przekroczenie dmc pojazdu członowego na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t.
Stosownie do treści art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ.
Ponownie rozpatrując sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśnił, że pojazd został zważony przy pomocy stacjonarnej wagi do pomiarów statycznych o nr [...], która w dniu kontroli legitymowała się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez uprawniony organ z datą ważności do [...] czerwca 2015 r. Do pomiaru dmc ww. pojazdu zastosowano wagę całościową, za pomocą której ważenie było niezwykle proste, gdyż polegało na najechaniu całym pojazdem na tą wagę, co zresztą przedstawia dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas kontroli. W konsekwencji w sprawie nie był konieczny wgląd w instrukcję obsługi owej wagi.
GITD stwierdził, że także świadectwo homologacji wagi nie jest w tym przypadku dokumentem istotnym z punktu widzenia jej użytkowania bowiem waga legitymowała się świadectwem legalizacji oraz została poddana kontroli metrologicznej przez właściwy organ (urząd metrologiczny), a zatem była homologowana. Ponadto kontrolowany pojazd członowy został po raz pierwszy zarejestrowany dnia [...] stycznia 1999 r., co oznacza, że dmc dla tego pojazdu wynosi 42 t.
W ocenie Sądu proces ważenia został przeprowadzony prawidłowo i uzyskano wynik dmc 43,72 t, zatem przekroczono dmc o 1,72t (przy dmc 42t) oraz przyjęto, że przewożony ładunek (buraki cukrowe) był podzielny, zaś kierowca nie okazał do kontroli żadnego zezwolenia.
W związku z powyższym Sąd doszedł do przekonania, że organ słusznie zakwalifikował stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V i nałożył karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych.
Ustosunkowując się do zarzutu skargi dotyczącego braku pomiaru nacisków osi Sąd uznał, że kwestia ta pozostaje bez wpływu na wysokość kary pieniężnej, jaka została wymierzona skarżącej jako przewoźnikowi. Z akt sprawy wynika, że w miejscu, w którym dokonywano pomiaru nie było możliwości dokonania pomiaru nacisków osi wobec czego przyjęto, iż naciski są normatywne. W związku z tym należy podkreślić, że przepisy prawa nie nakładają na organy transportu drogowego obowiązku ważenia osi.
Po drugie, Sąd zauważa, że o kwalifikacji czynu w oparciu o lp.5 załącznika nr 1 do ustawy p.r.d. decydują również stosowne wymiary pojazdu wskazane w protokole kontroli, a mianowicie; wysokość (3,95), długość (15,3), szerokość (2,47). Odnosząc zatem owe wymiary kontrolowanego pojazdu do treści ww. przepisu lp. 5 załącznika nr 1 do p.r.d. oraz uwzględniając, że naciski osi były normatywne czyli nie większe od dopuszczalnych dla danej drogi (10t), to pojazd skarżącej miał szerokość nieprzekraczającą 3,4 m, długości nieprzekraczającą 23 m dla zespołu pojazdów, wysokość nieprzekraczającą 4,3 m zaś rzeczywistą masę całkowitą nieprzekraczającą 60 t.
W tej sytuacji zaistniały uzasadnione podstawy aby zakwalifikować dany przejazd jako przejazd według kategorii V zezwolenia pomimo braku pomiarów nacisku osi.
Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że w tak ustalonym stanie faktycznym wymierzona jej kara mogła by być niższa gdyby dokonano pomiaru nacisków osi. Dywagacje skarżącej na ten temat zawarte w uzasadnieniu skargi są niezasadne bowiem skarżąca nie bierze pod uwagę, że wymiary jej pojazdu nie były większe od wymienionych w kategoriach I-VI. Natomiast stosownie do lp.7 załącznika nr 1 do p.r.d. zezwolenie kategorii VII ma miejsce w sytuacji, kiedy mamy do czynienia z pojazdem nienormatywnym:
- a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,
- b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.
W ocenie Sądu taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, co wynika z protokołu kontroli, gdzie wskazano wymiary pojazdu nie większe niż dla kategorii I -VI, a zatem mniejsze niż dla kategorii VII.
Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że organy transportu drogowego przeprowadziły postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz wypełniły obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a. i zgromadziły w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuściły jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.
Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 § 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. W uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Natomiast sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organów, nie może przesądzać o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.
Wobec powyższego Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.