Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPPr) P. (dalej jako: "skarżąca", "strona" lub "spółka") zażądała zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych i opłacenie pomocy prawnej, gdyż spółka nie przynosi dochodów od 2013 roku. Obecnie nie prowadzi także działalności gospodarczej i nie posiada znaczących aktywów, dlatego nie może uzyskać kredytu. Ponadto skarżąca nie posiada środków na rachunku bankowym.
W oświadczeniu o majątku i dochodach (rubryki nr 6 – 9 formularza wniosku PPPr) spółka wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi 100.000 zł, a stan środków pieniężnych na rachunku bankowym prowadzonym w [...] wynosi 0 zł. Natomiast skarżąca nie podała wartości środków trwałych (według bilansu za ostatni rok), jak również zysku (straty) za ostatni rok obrotowy według bilansu, wpisując w te rubryki "Bd.".
Wobec tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny sytuacji finansowej skarżącej spółki, pismem Sądu z dnia 22 stycznia 2015 r. (w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego) skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni:
- 1) zeznań podatkowych spółki za rok 2012 i 2013, ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie,
- 2) rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2014,
- 3) dokumentów wskazujących wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2014 roku – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec grudnia 2014 roku,
- 4) wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przy piśmie z dnia 18 lutego 2014 r. (którego brak formalny – poprzez podpisanie przez osobę uprawnioną do reprezentacji spółki – został uzupełniony 4 maja 2015 r.) nadesłała kserokopie następujących dokumentów:
- - wstępny rachunek zysków i strat (zestawienie na dzień 31 grudnia 2014 r.),
- - wstępny bilans za rok 2014 oraz
- - zeznania podatkowe (CIT-8) za lata 2012 – 2013.
Jednocześnie w ww. piśmie skarżąca poinformowała, że roczne sprawozdanie finansowe spółki za rok 2014 jest w przygotowaniu i planowany termin jego sporządzenia to 30 maja 2015 r. Ponadto w związku z zawieszeniem prowadzenia działalności gospodarczej i ujemnym saldzie na rachunku bankowym (spowodowanym naliczaniem opłat za prowadzenie tego rachunku) "bank [...] S.A. samodzielnie dokonał zamknięcia rachunku bankowego spółki". Dlatego skarżąca nie jest w stanie przesłać wyciągów z rachunków bankowych.
Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Pismem z dnia 1 lipca 2014 r. skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Skarżąca podniosła, że w świetle art. 246 p.p.s.a. niewłaściwe jest uzależnianie przyznania prawa pomocy od oceny możliwości zarobkowych spółki i jej gospodarczej zapobiegliwości. Niedopuszczalne jest także wskazywanie, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna planować wydatki związane z postępowaniem sądowo administracyjnym przed wszczęciem tego postępowania (por. H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowo administracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 27).
Skarżąca stwierdziła, że na wezwanie Sądu odpowiedziała i przekazała wszystkie niezbędne dokumenty pozwalające na ocenę braku możliwości finansowych na pokrycie kosztów sądowych i kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Fakt zawieszenia działalności gospodarczej skutkuje obowiązkiem wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, co też strona uczyniła przesyłając odpowiedni wniosek o wpis w listopadzie 2014 r. Spółka wnioskowała o zawieszenie działalności od dnia 1 stycznia 2015 r. Sąd Rejonowy XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego dokonał stosownego wpisu o zawieszeniu działalności od dnia 1 stycznia 2015 r. w dział 6 rubryka 8.1 w dniu [...] listopada 2014 r., sygn. [...].
Skarżąca wyjaśniła dlaczego nie przedstawiła dowodu na zamkniecie jej rachunku bankowego. Zgodnie z regulaminem banku [...] S.A. bank zamyka rachunek jeśli saldo rachunku jest ujemne od co najmniej 90 dni, a na rachunku brak jest wpływu środków finansowych. Pomimo kontaktu z pracownikiem banku [...] S.A. spółce nie udało się uzyskać stosownych dokumentów potwierdzających fakt zamknięcia rachunku bankowego. Pracownik banku [...] S.A. odesłał przedstawiciela strony do zapisów z umowy o prowadzenie rachunku oraz ogólnych warunków regulaminu wewnętrznego banku, zgodnie z zasadami zawartymi w rozdziale dotyczącym zamknięcia konta ww. regulaminu. W związku z faktem, że udowodnienie zamknięcia rachunku bankowego jest kluczowe do prawidłowej oceny wniosku skarżąca wniosła do Sądu o zwrócenie się do Centrum Restrukturyzacji Kredytów [...] S.A. [...] o zajecie stanowiska w niniejszej sprawie.
Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem referendarza sądowego odnośnie wpływu przychodów w latach 2012-2013 na możliwości finansowe strony pod koniec 2014 r., czy w pierwszym kwartale 2015 r. Zdaniem skarżącej z przekazanych dokumentów finansowo - księgowych wynika fakt utraty płynności finansowej. Strona również dokonała zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej do właściwego rejestru, co równoznaczne jest z brakiem funkcjonowania spółki w obrocie gospodarczym.
Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu poprzez jego podpisanie.
Skarżąca w dniu 19 sierpnia 2015 r. uzupełniła brak formalny sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony.
W myśl art. 246 § 2 pkt pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004).
W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy skarżąca nie wykazała braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z nadesłanych przez stronę deklaracji podatkowych za lata 2012 – 2013 wynika, że w roku 2013 nastąpił znaczny wzrost przychodów skarżącej z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w stosunku do roku 2012. I tak w roku 2013 przychody skarżącej wyniosły 8.549.853,63 zł (przy kosztach uzyskania przychodów w wysokości 13.752.829,58 zł), a w poprzednim roku, tj. 2012 przychody skarżącej wynosiły niespełna 1 milion zł, tj. 984.742,85 zł (przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie 2.480.303,51 zł).
Odnosząc się natomiast do podnoszonego przez skarżącą argumentu braku dochodów z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, Sąd podkreśla, że strata z tego tytułu nie oznacza automatycznie konieczności przyznania stronie prawa pomocy. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide postanowienie NSA z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej.
Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może więc powoływać się tylko na okoliczność, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych oraz pomocy prawnej, lecz musi wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Taki przypadek nie miał jednak miejsca w przedmiotowej sprawie. W szczególności skarżąca nie przedstawiła dokumentów związanych z jej kontem bankowym, w tym dowodu zamknięcia rachunku bankowego. Uniemożliwia to ustalenie, czy spółka wypełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt pkt 1 p.p.s.a. na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, w związku z czym wniosek strony o zwrócenie się przez Sąd do Centrum Restrukturyzacji Kredytów [...] S.A. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreśla, że nie jest jego rolą gromadzenie dokumentów obrazujących sytuację finansową spółki.
Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał, że wniosek skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 2, art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.