Uzasadnienie
W dniu 17 marca 2016 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie prawidłowo sporządzony na urzędowym formularzu wniosek J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję z [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
Z podanych przez skarżącego w formularzu informacji wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną oraz synem i córką. Skarżący pobiera rentę inwalidzką w wysokości 900 zł netto miesięcznie, żona skarżącego uzyskuje dochód z tytułu prac dorywczych w wysokości 450 zł netto miesięcznie, córka studiuje. Ponadto skarżący wskazał, że posiada nieruchomość rolna o powierzchni 3 ha, którą oddał w dzierżawę.
Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzeniem referendarza sądowego z 26 kwietnia 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie:
- - ostatniego przekazu pocztowego świadczenia rentowego skarżącego, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanego świadczenia rentowego,
- - wskazania, czy skarżący uzyskuje czynsz z tytułu wydzierżawienia posiadanej nieruchomości rolnej, a jeśli tak, to w jakiej wysokości,
- - odpowiedniego zaświadczenia uczelni potwierdzającego pobieranie nauki przez dzieci skarżącego,
- - dokumentów potwierdzających źródło i wysokość wskazywanych w rubryce 10 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodów żony skarżącego z tytułu pracy dorywczej,
- - wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (w przypadku, jeśli takie rachunki posiadają, jeżeli ani skarżący, ani żona skarżącego nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązać skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia).
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący w dniu 24 maja 2016 r. przesłał do Sądu:
- - zaświadczenia o pobieraniu nauki przez dzieci skarżącego,
- - kopię decyzji Prezesa KRUS potwierdzającą pobieranie przez skarżącego renty rolniczej w kwocie [...] zł netto miesięcznie.
Skarżący nie przedłożył natomiast oświadczenia czy on i jego żona posiadają rachunki bankowe oraz nie wskazał, czy uzyskuje czynsz z tytułu wydzierżawienia posiadanej nieruchomości rolnej.
Postanowieniem z 29 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 43/16 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na brak oświadczenia, czy skarżący i jego żona posiadają rachunki bankowe oraz czy skarżący uzyskuje czynsz z tytułu wydzierżawienia posiadanej nieruchomości rolnej.
W piśmie z 27 lipca 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Do sprzeciwu załączył kserokopię zaświadczenia lekarskiego oraz kartę informacyjną leczenia powypadkowego. W treści sprzeciwu podniósł, iż nie jest w stanie udokumentować faktu nieposiadania rachunku bankowego, jak również uzyskiwanych przez żonę dochodów z prac dorywczych w wysokości 450 złotych.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast według art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie zawodowych pełnomocników) jest wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zasługiwał na uwzględnienie. Z zebranej w sprawie dokumentacji wynika bowiem, że skarżący jest rencistą, po dwóch wypadkach z rentą wysokości [...] zł. Żona skarżącego nie ma stałego zatrudnienia (z prac dorywczych uzyskuje dochód w wysokości [...] złotych – poparty oświadczeniem skarżącego). Na utrzymaniu skarżącego pozostaje dwoje uczących się dzieci.
Podkreślić należy, iż stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania przesłanek, o których mowa wyżej spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu. Zdaniem Sądu, skarżący w sposób wystarczający wykazał, iż nie posiada środków pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych.
Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego a jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 § 1 P.p.s.a., należało zatem orzec jak w sentencji