Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. (sprostowaną postanowieniami z dnia [...] lipca 2004 r. i [...] września 2004 r.), po rozpatrzeniu zgłoszenia z dnia [...] stycznia 1999 r., UP - na mocy art. 77 i art. 11 w zw. z art. 82 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r., Nr 26, poz. 117, ze zm.; dalej jako: u.ow.) oraz art. 315 ust. 3 i art. 52 w zw. z art. 100 P.w.p. - udzielił T.Z. i K.Z. (dalej jako: skarżący) prawa ochronnego na wzór użytkowy [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. UP oddalił wniosek B.T. o unieważnienie prawa ochronnego na ww. wzór użytkowy i przyznał skarżącym zwrot kosztów postępowania (sprawa [...]). Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2006 r. (prawomocnym od dnia 8 lutego 2007 r.), wydanym w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2122/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B.T. na powyższą decyzję.
W dniu [...] kwietnia 2007 r. B.T. i H.T. złożyli wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy nr [...], udzielonego na rzecz T.Z. i K.Z. Interes prawny uczestnicy wywodzili z art. 22 Konstytucji w zw. z art. 95 ust. 2 P.w.p. oraz z art. 28 k.p.a. Wskazali, że konsekwencją wadliwie udzielonego prawa ochronnego na wzór użytkowy nr [...] może być roszczenie o naruszenie praw ochronnych w związku z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą. Uczestnicy podnieśli w oparciu o art. 77 w zw. z art. 11 u.ow. w zw. z art. 315 ust. 3 P.w.p. zarzut braku nowości rozwiązania chronionego wzorem użytkowym nr [...].
W odpowiedzi na ww. wniosek T.Z. i K.Z. w piśmie z dnia [...] czerwca 2007 r. wnieśli o oddalenie wniosku z powodu: rozstrzygnięcia sprawy wcześniejszą ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r.; - nieprzedłożenia żadnego nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji w sprawie [...]; - niewłaściwej podstawy prawnej oraz o dołączenie akt sprawy [...]. Ustosunkowując się do zarzutu braku nowości, skarżący podali, że żaden przedstawiony przez uczestników dowód nie podważa nowości rozwiązania. Po przeprowadzeniu rozprawy UP w dniu [...] września 2007 r. wydał - na podstawie art. 77 u.ow. w zw. z art. 315 ust. 1 i 3 i art. 89 P.w.p. i art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 P.w.p. – decyzję, na mocy której: 1. oddalił wniosek uczestników o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy [...] (sprawa [...]);
2. przyznał skarżącym zwrot kosztów postępowania. Organ zważył, że uczestnicy wykazali swój interes prawny w unieważnieniu wzoru użytkowego nr [...]. Organ powołał się na art. 315 ust. 1 i 3 P.w.p. i na art. 77 i art. 11 w zw. z art. 82 u.ow. i podał, że rozwiązanie połączenia rurowego przedstawione w opisie wzoru użytkowego [...] ma cechy techniczne określone w zastrzeżeniu ochronnym niezależnym. Organ wskazał, że nie można uznać zarzutu braku nowości wzoru użytkowego [...] za zasadny. Uznał, że część dowodów była już rozpatrywana w sprawie [...]. Wydano w niej decyzję o oddaleniu wniosku uznając, że przedstawione dowody nie podważały nowości wzoru użytkowego [...]. Organ wskazał także, że część dowodów przedstawionych przez wnioskodawców to dokumenty identyczne z dowodami ze sprawy [...]. Odnośnie zarzutu braku nowości organ uznał, że zarzut taki może zostać skutecznie postawiony, jeżeli wynika z porównania dwóch tylko rozwiązań: badanego i przeciwstawionego. W ocenie organu dokumenty przedstawione przez uczestników jako załączniki do wniosku nie podważają nowości wzoru użytkowego [...].
W dniu [...] grudnia 2007 r. T.Z. i K.Z. jako skarżący złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem UP, skargę na decyzję z dnia [...] września 2007 r., zarzucając naruszenie art. 149 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 P.w.p. i wnosząc o uchylenie części decyzji odnośnie sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną, wskazanie właściwej podstawy prawnej w zaskarżonej decyzji, ustalenie prawidłowej kwoty tytułem zwrotu kosztów postępowania i zasądzenie kosztów postępowania.
W dniu [...] grudnia 2007 r. również B.T. i H.T. jako uczestnicy wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem UP, skargę na decyzję z dnia [...] września 2007 r., zarzucając naruszenie art. 77 § 1 i art. 124 § 2 k.p.a. oraz art. 11 w zw. z art. 16.3 u.ow. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., wydaną na podstawie art. 154 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., UP uwzględnił obie ww. skargi i uchylił w całości decyzję z dnia [...] września 2007 r.
W uzasadnieniu organ odnośnie zarzutów przedstawionych przez skarżących wskazał, że zarzut naruszenia przepisów k.p.a. i P.w.p. oraz k.p.c. jest niezasadny, bowiem organ związany jest podstawą prawną wniosku i zgodnie z art. 255 P.w.p. rozstrzyga w jej granicach, zaś wniosek jednoznacznie dotyczył unieważnienia prawa ochronnego. Za zasadny z kolei organ uznał zarzut, dotyczący ustalenia wysokości kwoty kosztów zastępstwa w odniesieniu do zwrotu kosztów jednego przejazdu pociągiem pełnomocnika skarżących i przyznał, że pominął koszt przejazdu pełnomocnika w jedną stronę. Nie był natomiast w ocenie organu uzasadniony zarzut, dotyczący zwrotu kosztów zastępstwa drugiego pełnomocnika, gdyż przepis stanowi, iż stronę przegrywającą obciąża się m. in. kosztami zastępstwa przez pełnomocnika, a nie pełnomocników.
Odnośnie zarzutów przedstawionych przez uczestników w ich skardze, organ podał, iż nie uważa ich za w pełni uzasadnione, jednakże uchylił decyzję z dnia [...] września 2007 r. w całości, mając na względzie słuszny interes stron postępowania.
W dniu [...] stycznia 2008 r. skarżący T.Z. i K.Z. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r., zarzucając naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p. przez niewłaściwe uzasadnienie faktyczne i prawne, w szczególności podstawy prawnej i niewłaściwe przytoczenie przepisów prawa oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozpatrzenie skargi w granicach określonych skargą z dnia [...] listopada 2007 r.
W uzasadnieniu skarżący podali, że nietrafne jest sformułowanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż organ związany jest podstawą prawną wniosku, gdyż w ocenie skarżących wniosek strony nie może być rozpatrywany wbrew przepisom obowiązującego prawa. Skarżący wskazali, że UP został poinformowany o fakcie wcześniejszego postępowania w sprawie i orzekając UP posiadał wcześniejsze prawomocne rozstrzygnięcie sprawy z [...] czerwca 2005 r. Zdaniem skarżących decyzja po rozprawie winna była orzekać o odmowie wznowienia postępowania po ustaleniu, iż dostarczone materiały były już wcześniej rozpatrywane w sprawie, natomiast dodatkowe materiały, jak stwierdził organ, nie zawierały dostatecznych dla znawcy danych, które umożliwiałyby stosowanie rozwiązania według wzoru [...]. W ocenie skarżących UP błędnie zastosował przepisy prawa.
Skarżący zarzucili również, że UP ogranicza im jako uprawnionym z prawa ochronnego możliwość obrony i dowolnego wyboru pełnomocników, poprzez uznanie tylko jednego pełnomocnika, zaś w kwocie kosztów według skarżących dodatkowo znalazł się błąd. W ich ocenie UP błędnie stosuje przepis art. 98 ust. 1 k.p.c., sprowadzając pojęcie przeciwnika do roli jednego pełnomocnika oraz niewłaściwie powołuje się na art. 98 ust. 2 k.p.c.
Zdaniem skarżących uczestnicy nie mogli wbrew art. 256 ust. 3 P.w.p. wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpatrywanie sprawy, gdyż decyzja z 2005 r. uprawomocniła się z powodu przekroczenia terminu dla złożenia skargi, zaś uczestnicy złożyli identyczny co do istoty wniosek pod innym tytułem, ale faktycznie o ponowne rozpatrzenie sprawy wcześniej rozstrzygniętej prawomocną decyzją. Skarżący podnieśli, że UP nieprawidłowo dopuścił możliwość faktycznie rozpatrywania wielokrotnie tej samej sprawy na wniosek strony, bez przedstawiania nowych dowodów i ponownego otwarcia postępowania odwoławczego, którego termin wcześniej upłynął. Wedle skarżących wniosek uczestników winien był być z urzędu potraktowany jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i po rozprawie oddalony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że art. 255 ust. 4 P.w.p., wprost stanowi, że UP rozstrzyga w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną, wskazaną przez wnioskodawcę.
Niezrozumiałym jest także zarzut dotyczący zwrotu kosztów postępowania, gdyż skarga dotyczy decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r., w której nie postanowiono o kosztach. W opinii organu poprzez uchylenie decyzji z dnia [...] września 2007 r. naprawiono zawarte w niej błędy, a tym samym stworzono możliwość ustalenia innej wysokości kwoty zwracanych kosztów postępowania.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 czerwca 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 185/08 uchylił zaskarżoną decyzję, zasądzając od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżących T.Z. i K.Z. kwotę 1042 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych.
Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] września 2007 r. Urząd Patentowy oddalił wniosek B.T. i H.T. o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy [...] udzielonego na rzecz T. i K. Z. i na powyższą decyzję wpłynęły dwie skargi, jedna autorstwa T. i K. Z. w dniu [...] grudnia 2007 r. natomiast druga – B. i H. T. w dniu [...] grudnia 2006 r.
Skargi te, skierowane do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, zostały wniesione zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. za pośrednictwem Urzędu Patentowego i uruchomiły postępowanie przed sądem administracyjnym.
Oznacza to, że z tą chwilą między skarżącym a organem, którego działanie zostało zaskarżone, został rozpoczęty spór o legalność zaskarżonego aktu lub czynności, który ma zostać rozstrzygnięty orzeczeniem sądu administracyjnego. Z tą chwilą sąd administracyjny jest "gospodarzem" postępowania, w którym organ administracji publicznej staje się stroną sporu o legalność podjętego przez siebie aktu lub dokonanej czynności.
Wskazując wytyczne co do dalszego postępowania WSA stwierdził, że podstawowym obowiązkiem organu jest przekazanie sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę w terminie 30 dni od dnia wniesienia skargi.
Może jednak, zamiast przekazania skargi sądowi, skorzystać z nadzwyczajnych, wyjątkowych i wykonywanych w związku z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego i niejako w zastępstwie tego sądu uprawnień autorewizyjnych przewidzianych wyłącznie w art. 54 § 3 p.p.s.a., czyli może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Ratio legis takiego unormowania jest umożliwienie organowi ponownej weryfikacji własnego działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności prawem. Zaznaczył, że uwzględnienie skargi oznacza skorygowanie zaskarżonego działania wyłącznie w kierunku pożądanych przez skarżącego i w całości powinno być zgodne z żądaniem zawartym w skardze.
Po przekazaniu wyroku wraz z aktami administracyjnymi do organu, Urząd Patentowy wyznaczył termin rozprawy, i wydał decyzję merytoryczną rozpoznając wniosek.
W złożonej skardze B. i H. T. zarzucili wymienionej decyzji Urzędu Patentowego naruszenie przepisów dotyczących procedury postępowania spornego oraz dotyczących prawa materialnego, a w szczególności naruszenie art. 3, 7,9,75 § 1,77 i 77 § 1, 78 i 78 §2, 84 i 107 k.p.a. oraz art. 77 i art. 11 w związku z art. 82 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r. Skarżący zarzucił Urzędowi błędną interpretację pojęcia - przedmiotu o trwałej postaci, ponieważ uważa, że nie określenie w zastrzeżeniu patentowym stosunku długości zwalcowanej końcówki rury do średnicy rury powoduje, że cyt. "rozwiązanie to nie przedstawia dostatecznego stopnia trwałości, ponieważ nie określa jednoznacznie elementów wchodzących w jego skład".
Skarżący zarzucili ponadto Urzędowi, że wydał decyzje w oparciu o dowody z innego postępowania i pominął fakt występowania w sprawie osoby H. T., która nie brała udziału we wcześniejszym postępowaniu ([...]) o unieważnienie wzoru użytkowego [...]. Urząd brał pod uwagę dowód z prospektu firmy W., który występuje w aktach niniejszej sprawy [...] jako zał. Nr [...] i był również dowodem w sprawie Sp. [...].
Urząd Patentowy wnosił o oddalenie skargi. Ponowił argumentację merytoryczną zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że rozpatrywał zgłoszenie tego wzoru według zasad jakie stosuje dla wszystkich zgłoszeń wzorów użytkowych. Zgodnie z art. 2551 ust. 3 pkt 5 ustawy P.w.p. dowody uzasadniające stawiane zarzuty powinien przede wszystkim przedstawić Urzędowi wnioskodawca. Ocenił, że podstawowym dowodem dostarczonym przez wnioskodawcę na brak nowości rozwiązania według wzoru użytkowego [...] było rozwiązanie połączenia rurowego według katalogu firmy R. z 1993 r. i opinia biegłego dr inż. J.A., której w zakresie porównania tego połączenia z połączeniem rurowym według wzoru [...], Urząd nie podzielił. Art. 94 ust. 2 P.w.p., jako dotyczący zdolności ochronnej nie obowiązywał dla zgłoszenia wzoru [...] i wnioskodawca wiedział, że do oceny użyteczności - co stosowano również dla zgłoszeń rozpatrywanych zgodnie z ustawą na podstawie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 1991 r. - bierze się pod uwagę znacznie uproszczone wykonawstwo.
Wskazał, że stawiając zarzut barku użyteczności wzoru [...] wnioskodawca powinien przedstawić dowody dotyczące braku jakichkolwiek korzyści wynikających z wytwarzania końcówki rury stalowej metodą obróbki plastycznej, tzw. butelkowania. Takich dowodów brak, a również w skardze ich nie przedstawiono. Ograniczono się jedynie do opisu wymagań dotyczących badań wyrobów wytwarzanych metodą obróbki plastycznej i kosztów wykonania matryc. Nie przedstawiono szczegółowej analizy porównawczej pracochłonności, kosztów materiałowych i badań dla połączeń wykonanych metodą obróbki plastycznej i spawania. Analiza taka mogłaby dać ilościową ocenę opłacalności technologii wytwarzania. Jednakże, dla każdego specjalisty w dziedzinie technologii metali jest oczywiste, że metoda obróbki plastycznej daje korzyści w stosunku do wytwarzania połączeń spawanych, związane z uproszczeniem i ułatwieniem wykonawstwa.
Co do zarzutów braku nowości, opartych na zeznaniach w Sądzie Okręgowym w [...] uprawnionego K. Z., Urząd nie uznał za wiarygodny dowód jawnego stosowania rozwiązania według wzoru [...], ponieważ nie wynika z nich o jakie połączenie rurowe chodzi i czy to, o czym mówił i co pokazywał świadek przed dokonaniem zgłoszenia w Urzędzie Patentowym zawierało wystarczające dla znawcy dane do stosowania tego rozwiązania.
Uznał za nietrafny zarzut nie powołania biegłego w celu opracowania opinii i wzięcia jej pod uwagę jako dowodu w sprawie. Uznał dowód z opinii biegłego dr inż. J.A. za wiarygodny i brał go pod uwagę przy ocenie nowości wzoru [...], zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Uznanie dowodu i rozpatrywanie go nie oznacza, że Urząd ma obowiązek przyjąć wnioski tego dowodu jako decydujące o unieważnieniu prawa ochronnego. Zatem nie było potrzeby powoływania jeszcze jednego biegłego. Urząd nie zgodził się z oceną biegłego specjalisty z zakresu maszyn, aparatury i urządzeń technicznych w części, która nie brała pod uwagę użyteczności rozwiązania według wzoru [...] przejawiającej się w uproszczonym wykonawstwie, wynikającej z różnic w budowie porównywanych połączeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej zwanej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania, przy czym w niniejszej sprawie, na mocy art. 153 p.p.s.a. tak, jak i organ związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 185/08.
Na gruncie związania tą oceną i wskazaniami należy stwierdzić, że organ dokonał rozstrzygnięcia nie tylko z rażącym naruszeniem art. 153 p.p.s.a., ale przede wszystkim zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3) k.p.a. Zachodzi zatem konieczność uznania jej za nieważną.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 1981 r., SA 895/81 (ONSA nr 1, poz.
47) "1. Decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata)". Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej, gdy zachodzi tożsamość obu spraw - co do przedmiotu rozstrzygnięcia i podmiotu: pomiędzy tymi samymi stronami.
Na gruncie niniejszej sprawie zachodzi dodatkowa okoliczność, bowiem rozstrzygnięcie ostateczne Urzędu Patentowego zostało zaskarżone do Sądu administracyjnego i organ zamiast przekazać skargi do rozpoznania temu sądowi - dokonał ponownego rozpatrzenia sprawy już przez niego rozpatrzonej, mimo wytycznych tego Sądu.
We wskazaniach co do dalszego postępowania WSA wyraził się jednoznacznie: podstawowym obowiązkiem organu było przekazanie sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę w terminie 30 dni od dnia wniesienia skargi. Uprawnienia autorewizyjne możliwe były - na zasadzie wyjątku - wyłącznie w sytuacji określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., czyli w sytuacji możliwości w zakresie swojej właściwości uwzględnienia skargi w całości. Urząd Patentowy nie zauważył, że na decyzje złożone [...] września 2007 r. obie strony złożyły skargi: jedna autorstwa T. i K. Z., natomiast druga – B. i H. T. Innymi słowy, skorzystanie z uprawnień autorewizyjnych w ramach możliwości jakie daje art. 54 § 3 p.p.s.a., oznaczałoby wyłącznie uwzględnienie obu skarg, a nie wydanie kolejnej decyzji ostatecznej - w trybie nie znajdującym podstawy prawnej ani w p.w.p. ani w k.p.a. Urząd Patentowy pominął zatem wskazówki WSA, którymi był związany z mocy art. 153 p.p.s.a., naruszył ponownie reguły określone w art. 54 § 3 p.p.s.a., o których tak szeroko rozpisywał się tut. Sąd w wiążącym organ wyroku z 12 czerwca 2008 r. Jego decyzja zapadła w sprawie uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną - o tożsamej treści i w przedmiocie wniosku tej samej strony,
Innymi słowy, Urząd Patentowy dokonał rozstrzygnięcia, do którego uprawniony nie był: rozpoznał skargi za Sąd mimo, że jedynie możliwe było ich uwzględnienie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Tym samym rażąco naruszył także art. 54 § 2 p.p.s.a.
Wadliwość zaskarżonej decyzji, skutkująca jej nieważnością uniemożliwia jakiekolwiek odniesienie się Sądu – na tym etapie postępowania - do argumentów merytorycznych zawartych w skardze.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Patentowy będzie miał na uwadze powyższe wskazania, a w szczególności, że w obrocie prawnym aktualna pozostaje decyzja UP z [...] września 2007 r. - zaskarżona do tutejszego Sądu skargami z [...] i [...] grudnia 2007 r. przez obie strony. Te skargi mają pierwszeństwo w merytorycznym rozpoznaniu przez Sąd administracyjny, o ile Urząd Patentowy prześle je do rozpoznania w trybie art. 54 § 2 p.p.s.a.
Na marginesie wskazać należy, że wydana decyzja posiada jeszcze inną wadę skutkującą jej nieważnością: skierowana została do spółki cywilnej, która nie jest stroną stosunków cywilnoprawnych - wobec braku zdolności prawnej, zamiast do osoby fizycznej.
Z powyższych względów należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a., orzec o jej niewykonywaniu na mocy art. 152 p.p.s.a.