Uzasadnienie
C. K. (dalej też jako skarżący) wniósł o wyłączenie sędziego WSA Anety Lemiesz, sędziego WSA Marzeny Milewskiej – Karczewskiej i sędziego WSA Sławomira Kozika od orzekania w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 770/16 ze skargi na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji dotyczących sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Skarżący podniósł, że nie ma obowiązku formułowania zastrzeżeń indywidualnie do każdego z sędziów, wszystkich dotyczą bowiem wątpliwości co do niezawisłości i niezależności. Skarżący stwierdził nadto, że istnieje konflikt interesów, ponieważ przedmiot sprawy może dotyczyć każdego z sędziów orzekających w tej sprawie.
Sędziowie, o których wyłączenie wnioskuje skarżący, oświadczyli, że nie istnieje żadna okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 z późn. zm., dalej powoływanej również jako p.p.s.a.), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:
- 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Zgodnie z art. 18 § 2 p.p.s.a. powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.p.a.).
Ponadto, jak stanowi art. 19 cyt. ustawy niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Stosownie zaś do treści art. 20 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny.
Należy przypomnieć, iż instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych ustawowo wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w danej sprawie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., uzasadniające wyłączenie wskazanych sędziów z mocy ustawy. Również sam wnioskodawca nie wykazał, aby pomiędzy nim a sędziami, o wyłączenie których wnosi, istniał, jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość ich bezstronność przy orzekaniu. Wnioskodawca nie podał żadnych konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przynajmniej jednej z przesłanek wyłączenia sędziego. Za taką okoliczność nie może być uznany subiektywny zarzut skarżącego o domniemanym konflikcie interesów, z uwagi na potencjalną możliwość wystąpienia w odrębnych postępowaniach przypadku, w którym przedmiot sprawy dotyczyłby jednego z sędziów orzekających w tej sprawie.
Z kolei złożone przez sędziego WSA Anetę Lemiesz, sędziego WSA Marzenę Milewską – Karczewską i sędziego WSA Sławomira Kozika oświadczenia pozwalają przyjąć, że nie istnieją okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności tych sędziów (art. 19 p.p.s.a.).
Podkreślenia wymaga, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z 6 marca 2012 r., II OZ 86/12, System Informacji Prawnej LEX nr 1121309).
Stąd stwierdzić należy, że wniosek o wyłączenie sędziów jest niezasadny.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 18, art. 19 oraz art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.