Uzasadnienie
M. M. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ("WSA w Warszawie") skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 14 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1674/17, oddalającym skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD" lub "Organ odwoławczy") z [...] maja 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD", "Organ I instancji") z [...] marca 2017 r. nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 27 lutego 2017 r. w [...] na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd skarżącego marki [...] o numerze rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o numerze rej. [...]. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono naruszenie dopuszczalnej normy w postaci nacisku na pojedynczej osi napędowej 12,7 t - przekroczenie o 2,7 t od dopuszczalnej wartości (przekroczenie o ponad 20%) oraz stwierdzono, że podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Organ I instancji decyzją z [...] marca 2017 r. wydaną na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 1137 ze zm., dalej: "p.r.d."), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z 27 lutego 2017 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za brak zezwolenia kategorii VII.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie.
Decyzją z [...] maja 2017 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3, ust. 2 p.r.d. oraz art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 460, dalej: "u.d.p") Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem GITD, wniósł skargę do WSA w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie.
Wyrokiem z 14 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1674/17 WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję GITD z [...] maja 2017 r.
Pismem z 23 marca 2021 r. skarżący, powołując się na art. 19 ust. 1 w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 54, dalej: "ustawa zmieniająca") wniósł skargę do WSA w Warszawie o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1674/17 zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 14 marca 2018 r. w związku z wydanym orzeczeniem TSUE z 21 marca 2019 r. w sprawie o sygn. akt C-127/17 mającego wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnia, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd administracyjny rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W przedmiotowej sprawie GITD wniósł o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym, a skarżący w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Stąd zasadne było procedowanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym.
Skarga o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 14 marca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1674/17, została wniesiona w niniejszej sprawie na podstawie art. 19 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej.
Ustawa zmieniająca weszła w życie 13 marca 2021 r., przy czym art. 2, art. 4, art. 18 i art. 19 tej ustawy weszły w życie 26 stycznia 2021 r.
W myśl art. 18 ustawy w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą: 1) zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego albo 2) nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia - w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy można żądać wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem przez TSUE niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. WE L 235 z 17.09.1996, str. 59, Dz. Urz. WE L 67 z 09.03.2002, str. 47 oraz Dz. Urz. UE L 115 z 06.05.2015, str. 1).
Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej, na podstawie którego wniesiono skargę o wznowienie postepowania sądowego w niniejszym postępowaniu, w sprawie określonej w art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej, zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez TSUE niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym.
W myśl art. 19 ust. 2 ustawy zmieniającej, wznowienia, o którym mowa w ust. 1, można żądać niezależnie od trasy przejazdu pojazdu lub miejsca jego załadunku lub rozładunku. Ponadto w sytuacji określonej w ust. 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony (art. 19 ust. 3 ustawy zmieniającej).
Podstawa wznowienia postępowania w niniejszej sprawie związana jest z wydaniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ("TSUE") 21 marca 2019 r. wyroku w sprawie C-127/17. W wyroku tym uznano, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53.
Mając powyższe przepisy na uwadze, Sąd stwierdził, iż skarga o wznowienie postępowania sądowego została wniesiona w terminie i w punkcie pierwszym wyroku wznowił postępowanie sądowoadministracyjne zakończone ww. wyrokiem WSA w Warszawie z 14 marca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1674/17 i przyjął, że decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną w niniejszej sprawie narusza art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy nr 96/53/WE.
Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zdaniem Sądu, zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, tj. art. 41 u.d.p. w związku z art. 140aa ust. 1, 3, 4 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu popełnienia naruszenia i zarazem wydania zaskarżonej decyzji) pozostają w oczywistej sprzeczności z wskazanymi wyżej artykułami dyrektywy 96/53/WE.
Podkreślić należy bowiem, że z zasady pierwszeństwa prawa unijnego wynikają szczególne obowiązki sądów krajowych w zakresie zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa tego prawa. Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić skuteczność tych norm, nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego.
Realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga uwzględnienia ww. wyroku TSUE z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, w którym TSUE stwierdził sprzeczność z przepisami dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym niektórych rozwiązań normatywnych przyjętych w prawie polskim.
TSUE w przywołanym wyroku stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy 96/53/WE.
Art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania:
- - w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów,
- - w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów;
pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I. Przepis stosuje się bez względu na fakt, że:
- a) wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów,
- b) właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I. Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/53/WE, dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym.
W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej, pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku TSUE). W świetle wyroku TSUE nie ma podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi - ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyrok NSA z 12 czerwca 2019 r. sygn. akt II GSK 562/17).
Skoro sprzeczne z art. 3 dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków osi pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 t nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącego kary administracyjnej w wysokości 15000 zł. Nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu w niniejszej sprawie wyniósł 12,7 t, zaś norma nacisku osi wynikająca z wyżej przywołanych przepisów dyrektywy wynosi 11,5 t, a nie – jak twierdził GITD w swojej decyzji - 10 t.
Mając powyższe na uwadze, Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne i w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. uchylił ww. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 14 marca 2018 r. sygn. VI SA/Wa 1674/17, jak również uchylił decyzję GITD z [...] maja 2017 r. oraz także obarczoną tym samym błędem poprzedzającą ją decyzję WITD z [...] marca 2017 r.
Sąd nie umorzył postępowania administracyjnego w sprawie, albowiem – jak wskazano powyżej – czyn skarżącego stanowił naruszenie prawa, jednak nie w takim zakresie, jak wskazano w zaskarżonej decyzji (przekroczenie nacisku nie wynosiło bowiem ponad 20%), co może mieć wpływ na wymiar kary.
Ponadto w myśl art. 19 ust. 5 ustawy zmieniającej Sąd określił, że zwrotowi na rzecz skarżącego podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 15000 zł z wraz z odsetkami w wysokości jak od zaległości podatkowych od 20 września 2018 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.
O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200, art. 205 i art. 276 p.p.s.a.; obejmują one zwrot kosztów postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 14 marca 2018 r. sygn. VI SA/Wa 1674/17 w wysokości uiszczonego przez stronę wpisu sądowego od skargi (450 zł) oraz koszty postępowania wznowieniowego, na które złożył się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi o wznowienie postępowania sądowego (225 zł).
Z uwagi na fakt, iż skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a niniejsza sprawa była rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, Sąd - mimo braku stosownego wniosku skarżącego – w punkcie II wyroku z urzędu zasądził na jego rzecz od organu także zwrot kosztów postępowania sądowego, na które złożyły się dwa powyżej wskazane wpisy w łącznej wysokości 675 zł (art. 200, 209 i 210 § 2 P.p.s.a.).