Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. na bezczynność Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej. Natomiast w dniu [...] października 2008 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego, do którego został załączony złożony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, a także kserokopia decyzji Starosty Ł. [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekająca o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej od dnia [...] maja 2007 r. (przy czym z treści tej decyzji wynika, że skarżący pobierał zasiłek od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia [...] maja 2007 r.).
Z informacji podanych w formularzu wynika, iż skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie posiada majątku. Miesięczne koszty jego utrzymania wynoszą nie mniej niż 1.600 zł. Skarżący wskazał ponadto, że ciąży na nim zadłużenie w wysokości 85.000 zł. Mając na uwadze, iż ww. decyzja Starosty Ł. [...] oraz oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał A. S. do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie w terminie 14 dni:
- 1) zeznania podatkowego skarżącego za rok 2007, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie,
- 2) dokumentów wskazujących źródło dochodu pozwalające na pokrycie kosztów utrzymania wykazanych przez skarżącego w rubryce 5 formularza,
- 3) dokumentów potwierdzających wykazany w rubryce 5 formularza fakt zadłużenia skarżącego na kwotę 85.000 zł,
- 4) aktualnego zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadanym statusie osoby bezrobotnej,
- 5) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- 6) wykazu koniecznych miesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżącego wraz z załączeniem dokumentów potwierdzających te dane.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący (w piśmie z dnia [...] listopada 2008 r.) wyjaśnił, że nie posiada dokumentów wskazujących źródło dochodów, bowiem ich nie uzyskuje. Podkreślił też, iż nie posiada rachunków bankowych, jak również nie gromadzi dokumentów potwierdzających wydatki związane z utrzymaniem. Do przedmiotowego pisma skarżący załączył kopię zeznania podatkowego za rok 2007, w którym wykazano dochód z innych źródeł wynoszący 3.055,30 zł.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004
s. 319). Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Do oceny sądu (referendarza sądowego) należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie takie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.).
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Uwzględniając z jednej strony informacje ujęte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a z drugiej strony - zakres przedstawionych przez skarżącego dokumentów, stwierdzić należy, iż nie uprawdopodobnił on w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu prawa pomocy. Przede wszystkim skarżący nie przedstawił dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację majątkową. Nie można bowiem za taki dokument uznać decyzji Starosty Ł. [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekającej o utracie przez wnioskodawcę prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej. Wynika z niej jedynie fakt utraty prawa do zasiłku od dnia [...] maja 2007 r. Nie odzwierciedla natomiast statusu wnioskodawcy w chwili obecnej, czyli po upływie ponad roku od dnia jej wydania.
Nadto wnioskodawca oszacował ponoszone przez niego koszty utrzymania na kwotę nie niższą niż 1.600 zł miesięcznie, nie wskazując jednakże źródła dochodu pozwalającego mu na ich pokrycie; co więcej stwierdził, iż nie uzyskuje dochodu z żadnych źródeł.
W tym miejscu podnieść należy, że przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. (vide postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 758/04). Zatem rzeczą skarżącego jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w ww. przepisach. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, iż nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (LEX nr 220289).
Mając na uwadze, że skarżący nie przedstawił dokumentów umożliwiających pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, przy zachodzącej sprzeczności pomiędzy zadeklarowanymi wydatkami a brakiem jakichkolwiek dochodów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.