Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. postanowieniem nr [...] wydanym dnia [...] marca 2006 r. na podstawie art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 i 59g ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wymierzył Gminie W. karę w kwocie 60.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu oczyszczalni ścieków zlokalizowanego w W. na działkach będących własnością Zakładu [...] Sp. z o.o. w W. oraz Gminy W. W uzasadnieniu organ podniósł, że inwestorem budowy oczyszczalni ścieków była Spółka z o.o. [...], której decyzją z dnia [...] maja 1999 r. udzielono pozwolenia na budowę tej inwestycji.
Gmina W. w dniu [...] lutego 2001 r. na podstawie umowy dzierżawy przejęła w użytkowanie w/w inwestycję od Spółki [...]. Forma użytkowania wg umowy obejmowała eksploatację poprzez przyjmowanie i oczyszczanie ścieków oraz pobieranie płynących z tego pożytków. W dniu [...] grudnia 2004 r. aneksem do umowy dzierżawy dokonano zmiany inwestora na Spółkę z o.o. [...] z siedzibą w W., a z dniem lutego 2006 r. nowym właścicielem w/w firmy jest Zakład [...] Sp. z o.o. w W..
Niedopełniono jednak obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu, zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę.
Zdaniem organu, zgodnie z brzmieniem art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, odpowiedzialnym za przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia (z naruszeniem przepisów art. 54 i 55) jest faktyczny użytkownik obiektu budowlanego nawet, jeśli nie jest on inwestorem w rozumieniu przepisów ustawy.
Zażalenie na to postanowienie wniosła Gmina W., podnosząc, iż brak było podstaw do wymierzenia Gminie kary, ponieważ nie była inwestorem w/w inwestycji, a wobec tego z żadnego dokumentu ani przepisu prawa nie wynikał obowiązek gminy do uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Inwestorem budowy była Spółka [...] która zakończyła budowę w pierwszej połowie 2000 r. Po zakończeniu inwestycji inwestor w 2000 r. przystąpił do użytkowania obiektu, co potwierdza dokumentacja badania osadu ściekowego w oczyszczalni z grudnia 2000 r. Gmina przystąpiła do użytkowania funkcjonującej już oczyszczalni w dniu [...] lutego 2001 r. w przeświadczeniu, że właściciel dopełnił wszystkich wymaganych formalności w art. 55 i 56 Prawa budowlanego.
Tak, więc faktycznym użytkownikiem oczyszczalni po zakończeniu inwestycji, z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 Prawa budowlanego był inwestor a zarazem właściciel oczyszczalni, który w trakcie jej użytkowania wydzierżawił oczyszczalnię Gminie W., która miała podstawy do uznania, że funkcjonująca oczyszczalnia działa zgodnie z przepisami Prawa budowlanego.
Po rozpatrzeniu zażalenia, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...]wydanym dnia [...] kwietnia 2006 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 144 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał iż, mimo, że zobowiązanym do wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z art. 57 Prawa budowlanego jest wyłącznie inwestor, to adresatem rozstrzygnięcia wydanego przez właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacji nielegalnego przystąpienia do użytkowania obiektu jest podmiot, który faktycznie go użytkuje.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina W., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący powtórzyli zarzuty podniesione w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, podnosząc jednocześnie, że interpretacja przepisów prawa budowlanego dokonana przez organ w niniejszej sprawie prowadziłaby do przyjęcia, że intencją ustawodawcy było przeniesienie odpowiedzialności w postaci kar finansowych za naruszenie przez podmioty, – na których spoczywają – określonych w przepisach prawa budowlanego obowiązków na osoby trzecie.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2006 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji wydane dnia [...] marca 2006 r., wymierzające Gminie W. karę pieniężną z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu oczyszczalni ścieków.
Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1999 r. Starosta P.udzielił inwestorowi Spółce z o.o. [...] pozwolenia na budowę oczyszczalni ścieków w W., zobowiązując go jednocześnie do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu.
W tej sytuacji zgodnie z dyspozycją art. 55 do art. 59 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. inwestor po zakończeniu budowy miał obowiązek uzyskania aprobaty wykonanych robót od organów wymienionych w art. 55 ustawy tj. inspekcji ochrony środowiska, inspekcji sanitarnej, inspekcji pracy i straży pożarnej oraz uzyskać pozwolenie na użytkowanie obiektu po sprawdzeniu przez właściwy organ na miejscu budowy zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz warunkami pozwolenia na budowę oraz uporządkowania terenu budowy.
Dopiero uzyskanie przez inwestora decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu pozwalało na jego legalne użytkowanie.
Nowelizacja przepisów Prawa budowlanego przeprowadzona ustawą z dnia 27 marca 2003 r. – o zmianie ustawy prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 80, poz. 718) wprowadziła w art. 59 ust. 1 obowiązek dla organu nadzoru budowlanego przeprowadzenie obowiązkowej kontroli budowy przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie, a dodany w/w ustawą art. 57 ust. 7 (który wszedł w życie dnia 11.07.2003 r.) wprowadził obowiązek wymierzania kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.
Ponieważ wszystkie wymogi i obowiązki wskazane w art. 54 – 59 ustawy Prawo budowlane dotyczą inwestora, jednoznacznym jest, ze również sankcja przewidziana w art. 57 ust. 7 skierowana winna być w stosunku do inwestora.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy rozstrzygające sprawę naruszyły przepisy i zasady prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 kpa i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto uzasadnienia decyzji nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.
Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta w art. 77 § 1 kpa nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek ustalenia prawdziwego stanu faktycznego tzn. okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, maja być ustalone w taki sposób by odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 140 kpa organ odwoławczy tak samo jak organ I instancji związany jest przepisami art. 7, art. 77 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa a dodatkowo, jeśli w jego ocenie istnieją braki w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji, to może on skorzystać z przepisu art. 136 kpa dającego możliwość przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy dokonał jedynie oceny decyzji organu I instancji, nie odnosząc się w żaden sposób do zarzutów i argumentów odwołującej się Gminy.
Organy rozstrzygające niniejszą sprawę nie wyjaśniły, kiedy została zakończona budowa przedmiotowej oczyszczalni ścieków, kiedy i kto przystąpił do jej użytkowania mimo braku stosownego pozwolenia, nie wskazały w końcu przepisu prawa, który w sytuacji, gdy znany jest inwestor daje podstawę do nałożenia kary na aktualnego użytkownika obiektu za nielegalne jego użytkowanie, z pominięciem zobowiązanego do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu inwestora.
Wobec tego, że organy nie wykonały obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego, wydając decyzję z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, zawierających podstawowe zasady postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.