Uzasadnienie
W dniu 22 lipca 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, obowiązujący w sądach powszechnych w sprawach cywilnych.
Z tego względu przy piśmie z dnia 3 sierpnia 2015r. przesłano wnioskodawcy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej PPF, obowiązujący w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, celem jego wypełnienia i odesłania do Sądu w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania – art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
W dniu 17 sierpnia 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawcę S. G. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy obowiązujący przed sądami administracyjnymi w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wnioskodawca wskazał, że utrzymuje z dochodów uzyskiwanych z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. 1600 złotych miesięcznie. Posiada dom w którym mieszka żoną z którą jest w separacji prawnej, córką, zięciem i wnuczką. Oświadczył, że nie są znane mu ich dochody ani stan majątkowy.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, iż nie stać go na ponoszenie kosztów sądowych. Podkreślił, że od kilku lat ma kłopoty zdrowotne z kręgosłupem i nie może wykonywać ciężkich prac fizycznych.
W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 7 września 2015r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie,
- - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak, należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu,
- - orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, leki itp.),
- - jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem domu (opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości itp.), należało je wyszczególnić i podać ich wysokość,
- - czy posiada pojazdy mechaniczne jeśli tak, należało je wymienić, podać markę, rok produkcji oraz miesięczne koszty związane z ich utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy),
- - czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, dzieci, jeśli tak należało wskazać od kogo w jakiej wysokości lub formie.
Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
Jednocześnie w związku z dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015r.
o zmianie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r., poz. 658) nowelizacją przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie oświadczenia zgodnie z art. 252 § 1a p.p.s.a o następującej treści:
"Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia".
Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Pismem z dnia 8 października 2015r. (data wpływu do Sądu 9 października 2015r.) wnioskodawca uzupełnił wniosek, złożył oświadczenie, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. W wyznaczonym terminie wnioskodawca nie udzielił jednak dodatkowych wyjaśnień o jakie był wzywany.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.)
Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty kosztów sądowych bądź też zapłata przez nią kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogłaby przyczynić się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny.
Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu PPF obowiązującym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony.
W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
W tym miejscu zauważyć należy, że powołany wyżej przepis art. 255 p.p.s.a. daje Sądowi (referendarzowi) możliwość wezwania strony do złożenia dodatkowych informacji bądź dokumentów w sytuacji, gdy jej oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, co miało miejsce w niniejszej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2005r., sygn. akt II FZ 794/05).
W rozpoznawanej sprawie zarządzeniami z dnia 7 września 2015r. wezwano. wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie pomocy o stosowne oświadczenia.
Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nadesłał jedynie oświadczenie o świadomości odpowiedzialności karnej za złożenia fałszywego oświadczenia nie udzielił jednak dodatkowych wyjaśnień o jakie był wzywany, co uniemożliwiło dokonanie pełnej oceny jego możliwości płatniczych.
Skarżący w formularzu PPF obowiązującym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi podał jedynie ogólnikowe dane dotyczące jego sytuacji rodzinnej i finansowej. Wskazał, że utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. 1.600 złotych miesięcznie.
Posiada dom w którym mieszka żoną z którą jest w separacji prawnej, córką, zięciem i wnuczką. Oświadczył, że nie są znane mu ich dochody ani stan majątkowy.
Skarżący uchylił się jednak od wykazania i uzupełnienia informacji o swojej sytuacji materialnej i życiowej w sposób określony w doręczonym wezwaniu. Skarżący przede wszystkim nie wyjaśnił czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak należało wyszczególnić te osoby i podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu. Nie wyjaśnił także czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, dzieci.
Wnioskodawca we wniosku podał, że zamieszkuje w domu oprócz żony z którą pozostaje w separacji prawnej wraz z córką, zięciem i wnuczką. Powyższe może sugerować, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką, bądź uzyskuje od niej pomoc. Z tego też względu powyższe wymagało stosownych wyjaśnień, czego jednak wnioskodawca nie uczynił.
Wnioskodawca nie podał również jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem domu (opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości itp.) oraz orientacyjnie jakie miesięcznie ponosi koszty na codzienne bieżące utrzymanie (zakup żywności, odzieży, leków itp.). Nie wskazał również czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak to podać jaki i jakie ponosi koszty z nim związane.
Treść żądanych od strony informacji miała na celu ustalenie w sposób bezsprzeczny jego faktycznych możliwości finansowych.
W świetle powyższego należy stwierdzić, iż niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych wnioskodawcy, a w konsekwencji ustalenie, czy jego sytuacja wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Stwierdzono, że podstawie informacji podanych w formularzu nie jest możliwe jednoznaczne dokonanie oceny, czy skarżący jest w stanie, czy też nie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu.
Zaznaczyć należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05).
W tym stanie rzeczy uznać należy, iż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.