Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] wydana [...] kwietnia 201 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 66 ust 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2010 r. wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że pełnomocnik spółki z o.o. C. w dniu 24 lipca 2009 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji art. 6 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. uznał z prawidłowe stanowisko zawarte we wniosku z dnia 17 września 2009 r. i przyjął, iż zleceniobiorcy, którzy ukończyli studia pierwszego stopnia i przedstawiają zaświadczenie o przyjęciu na studia drugiego stopnia i spełnią warunek wieku, zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia.
W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. osoba, która przedstawi zaświadczenie o przyjęciu na studia do 30 września jest traktowana jak uczeń szkoły ponadpodstawowej. Od przedmiotowej decyzji nie wniesiono odwołania.
Natomiast w wyniku wszczętego z urzędu postępowania nadzorczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. na podstawie art. 83 a ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 156 §1 pkt 2 Kodeks postępowania administracyjnego w dniu [...] lutego 2010 r. wydał decyzję nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...].
Organ uznał, że kontrolowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 2 ust. 1 pkt 20 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym.
W ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Organ odwoławczy podkreślił, że do spraw w których Prezes Zakładu Ubezpieczeń jest organem odwoławczym należy między innymi rozpatrywanie odwołań od decyzji Zakładu o stwierdzeniu z urzędu na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego nieważności decyzji ostatecznych Zakładu, od których nie wniesiono odwołania do sądu wydanych w indywidualnych sprawach wymienionych w art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z wyjątkiem spraw o ustalenie uprawnień do emerytur i rent i ich wysokości przyznawanych na zasadach ogólnych, do których na podstawie art. 83a ust. 4 ustawy nie stosuje się przepisów art. 83a ust. 1-3 ustawy.
Zgodnie z art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić w razie zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. wskazał, że zaistniała przesłanka wyrażona w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzja z dnia [...] października 2009 r. w zakresie stwierdzenia braku obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za osoby będące zleceniobiorcami w okresie pomiędzy ukończeniem studiów pierwszego stopnia a dniem immatrykulacji na studia drugiego stopnia została wydana z rażącym naruszeniem przepisów art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 2 ust. 1 pkt 20 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zleceniobiorcy i osoby z nimi współpracujące nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, jeżeli są uczniami gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół ponadpodstawowych lub studentami do ukończenia 26 lat. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym osoba jest studentem od daty immatrykulacji, tj. aktu przyjęcia w poczet studentów uczelni i złożenia ślubowania (...) Jednocześnie w myśl art. 2 ust. 1 pkt 20 ustawy studentem jest osoba kształcąca się na studiach pierwszego lub drugiego stopnia albo na jednolitych studiach magisterskich, przy czym studia pierwszego stopnia to studia licencjackie lub inżynierskie (art. 2 ust 1 pkt 7), a studia drugiego stopnia to studia magisterskie, kończące się uzyskaniem tytułu magistra lub tytułu równorzędnego (art. 2 ust. 1 pkt.8).
Zatem przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w sposób jednoznaczny zakreślają w jakim okresie dana osoba uzyskuje i traci status studenta, co tym samym przesądza o zastosowaniu przepisu art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie obowiązku ubezpieczeń emerytalnego i rentowego osoby będącej zleceniobiorcą w okresie, gdy ukończyła studia pierwszego stopnia i uzyskała tytuł licencjata, a jeszcze nie podjęła studiów drugiego stopnia.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła C. Sp. z o.o. we W. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 11 kpa i 107 § 3 kpa poprzez nieustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 157 § 1 kpa w zw. z art. 66 ust 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych polegającego na naruszeniu zasady dwuinstancyjności, przekroczenia kompetencji terenowej jednostki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz naruszenie właściwości rzeczowej.
W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżanego rozstrzygnięcia.
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju naruszenia wystąpiły, wobec czego należy uznać, iż skarga jest zasadna.
Na wstępie należy podnieść, że kontrolowana przez Sąd decyzja została wydana w postępowaniu nadzorczym, nieważnościowym.
Przedmiotem tego postępowania jest wyłącznie ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa – przy czym przesłanki nieważności zostały wymienione wyczerpująco i powinny być interpretowane dosłownie, a nie rozszerzająco.
Przesłanka nieważności wskazana przez organ, wymieniona w pkt. 2 art. 156 § 1 kpa – daje podstawę do wyeliminowania rozstrzygnięcia jedynie wówczas gdy zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Naruszenie prawa tylko wtedy ma charakter "rażący" gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść aktu pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą, a nadto gdy tak wydana decyzja nie może być zaakceptowana przez organy praworządnego państwa i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.
Rażącym naruszeniem prawa jest więc przekroczenie prawa, czyli naruszenie w sposób oczywisty i jednoznaczny przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu.
Nie jest rażącym naruszeniem prawa rozstrzygnięcie wynikające z odmiennej interpretacji przepisu, nawet jeżeli później zostanie ono uznane za nieprawidłowe. Rażącym naruszeniem prawa nie jest również błąd w wykładni przepisu, który, nawet przy zastosowaniu wszelkich zasad poprawnej interpretacji, może być interpretowany odmiennie.
Należy podnieść, że decyzja którą objęto postępowaniem nadzorczym sama dokonywała interpretacji przepisu art. 6 ust 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wydaniem rozstrzygnięcia organ uznał, że przepis ten jest niejednoznaczny i wymaga interpretacji. Wobec tego nawet uznając, że interpretacja ta była nieprawidłowa należy przyjąć, że ponieważ treść poddawanego wykładni przepisu budzi wątpliwości – jego naruszenie nie może być uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2.
W oparciu o powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 i art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.