Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] decyzją nr [...] wydaną dnia [...] grudnia 2001 r. na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej z garażem podziemnym wraz z zagospodarowaniem placu manewrowego przy ul. M. w P. W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzja ta jest zgodna z wymaganiami decyzji z dnia [...] lipca 2001 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a projekt architektoniczny sporządzony przez osoby posiadające stosowne uprawnienia uzyskał pozytywną opinię Miejskiego Konserwatora Zabytków.
Wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji złożyło w dniu 23 lipca 2002 r. Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział w [...].
Po rozpatrzeniu wniosku Wojewoda [...] decyzją wydaną dnia [...] września 2002 r. odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, a następnie po rozpatrzeniu odwołania wnioskujących Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją wydaną dnia [...] listopada 2002 r. utrzymał decyzję Wojewody [...] w mocy.
Decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego była przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem wydanym 30 października 2003 r. w sprawie IV SA 4913/02 uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Sąd podniósł, że z materiałów postępowania administracyjnego nie wynika, że Stowarzyszenie Architektów Polskich zostało dopuszczone do postępowania jako organizacja społeczna na prawach strony. Natomiast uwzględniono jego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Sąd wskazał, iż organ odwoławczy winien zbadać i ustalić, czy skarżące Stowarzyszenie ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa.
W związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją wydaną dnia [...] kwietnia 2004 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. w sprawie pozwolenia na budowę.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, uwzględniając wytyczne Sądu, Wojewoda [...] dnia [...] października 2004 r. postanowieniem znak [...] wydanym na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 i § 2 kpa odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego.
W uzasadnieniu organ podniósł, że Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział w [...] zobowiązane do wykazania interesu prawnego (dla wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę), w rozumieniu art. 28 kpa w oparciu o normy prawa materialnego wskazało, że ich interes prawny wynika z art. 82 Konstytucji, z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie dóbr kultury oraz z zapisów § 5 statutu Stowarzyszenia.
Zdaniem organu na podstawie tych aktów nie można uznać, że kwestionowana decyzja narusza interes prawny organizacji społecznej, jaką jest Stowarzyszenie.
Odwołanie od tego postanowienia wniosło Stowarzyszenie Architektów Polskich podnosząc, że tak z Konstytucji, jak i z ustawy o ochronie dóbr kultury i ze statutu Stowarzyszenia wynika, iż ma ono obowiązek troski o majątek narodowy – dobra kultury wpisane do rejestru zabytków.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] grudnia 2004 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził, iż co prawda orzeczenie Wojewody [...] wydane zostało jako postanowienie, a wskazana podstawa prawna jego wydania jest błędna, to z jego treści jak i z uzasadnienia wynika bezspornie, że w swojej istocie jest ono decyzją wydaną na podstawie art. 157 § 1 kpa.
Nadto organ odwoławczy uznał, że Stowarzyszenie Architektów Polskich nie posiada przymiotu strony, w związku z tym odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek Stowarzyszenia była zasadna.
Organ podniósł, że Stowarzyszenie nie mogło również żądać wszczęcia postępowania jako organizacja społeczna, działająca w interesie publicznym, gdyż art. 28 ust. 3 ustawy Prawo budowlane wyłącza stosowanie przepisu art. 31 kpa w sprawach dotyczących postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosło Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział w [...] podnosząc, że przez jej wniesienie, wobec tego, iż decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana z rażącym naruszeniem prawa, skarżący wypełnia obowiązek wynikający z zapisów Konstytucji RP, ustawy o ochronie dóbr kultury i statutu Stowarzyszenia.
Skarżący podniósł, że nie uznając go za uprawnione do żądania wszczęcia postępowania, organy winny wszcząć postępowanie z urzędu.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana w dniu [...] grudnia 2004 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r., odmawiająca wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, z uwagi na fakt, iż wniosek o wszczęcie tego postępowania nie pochodził od podmiotu posiadającego przymiot strony.
Zgodnie z art. 28 kpa, stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Postępowanie nadzorcze w trybie art. 156 kpa może być, zgodnie z art. 157 § 2 kpa, wszczęte na żądanie strony lub z urzędu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku, dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji.
Interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa, to interes wynikający z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Tak więc, o tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w postępowaniu administracyjnym, decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązku.
W przypadku decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę obiektu budowlanego interes prawny w takim rozumieniu mają podmioty, które uprawnione są do żądania zarówno od inwestora jak i od organu udzielającego pozwolenia na budowę, zapewnienia im ochrony uzasadnionych interesów, o których mowa w art. 5 Prawa budowlanego.
Przymiotu strony w takim rozumieniu nie wykazało natomiast skarżące Stowarzyszenie, które swój udział w postępowaniu administracyjnym opierało na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu publicznego. Tego rodzaju działania mogą być podejmowane w ramach instytucji skargi i wniosków (dział VIII kpa).
Reasumując należy uznać, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W tej sytuacji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił.