Uzasadnienie
1. Przedmiotem skargi R Z do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ odwoławczy") z [...] maja 2020 r., znak: [...], wydana w przedmiocie umorzenia postępowania w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
2. Decyzją z [...] września 1998 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] (dalej: "Kierownik") zatwierdził projekt budowlany i udzielił Zarządowi Miasta i Gminy [...]pozwolenia na budowę mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków typu "[...] " o przepustowości 2500 m3/dobę z punktem zlewnym o pojemności 50 m3 oraz budowę stacji transformatorowej słupowej jako zasilanie energetyczne z powiązaniami po stronach ś/n 15 kV i n/n zlokalizowanych na działkach gruntowych oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków numerami: [...][...],[...] (teren oczyszczalni) oraz [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], i [...] (sieci) ul. [...]w [...]
Pismem z 12 czerwca 2019 r., uzupełnionym 6 listopada 2019 r., skarżący wniósł do Wojewody [...] (dalej: "organ I instancji", "Wojewoda) o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]z [...] września 2020 r. Skarżący swoje żądanie oparł na art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.").
3. Organ I instancji, działając na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm., dalej: "p.b.") w całości umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1998 r.
Na wstępie uzasadnienia decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie opisał specyfikę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazał, że w takim postępowaniu, mającym charakter samodzielny i odrębny w stosunku do postępowania zwykłego, organ nie rozpatruje sprawy co do jej istoty, ale w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, jeżeli jest ona dotknięta w sposób niewątpliwy, jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W ramach tego postępowania dokonywana jest wyłącznie ocena danej decyzji pod kątem jej kwalifikowanej niezgodności z prawem. Organ I instancji zaznaczył, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem ograniczonym do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania.
Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wojewoda wskazał, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność, a w konsekwencji, waga naruszenia prawa jest znacznie większa, niż stabilność decyzji ostatecznej. W ocenie organu I instancji, w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu tj. taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki gospodarcze lub społeczne niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda podkreślił, że o tym, czy naruszenie prawa ma charakter rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja.
Następnie Wojewoda poinformował, że art. 28 k.p.a. zarówno w dacie wydania decyzji z [...] września 1998 r. jak i obecnie brzmiał tożsamo. Redakcja tego przepisu oznacza, że jedynym elementem kwalifikującym, który ma znaczenie dla uznania danego podmiotu za stronę, jest występowanie interesu prawnego lub obowiązku, o czym decydują przepisy prawa materialnego. Pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu, należy ustalić według norm prawa materialnego, natomiast interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy tyle, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznej z potrzebami danej osoby. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację w której dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ.
Wojewoda stwierdził, że przepisy prawa budowlanego w dacie wydania decyzji nie stanowiły, jakim podmiotom przysługuje status strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę oraz nie definiowały pojęcia obszaru oddziaływania obiektu, zatem interes prawny skarżącego należało ustalić w oparciu o przepis art. 28 k.p.a. Postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę stanowi jedynie odrębną sprawę procesową w stosunku do postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, brak jest zatem w ocenie organu I instancji racjonalnych przesłanek do rozszerzania kręgu stron postępowania nadzwyczajnego w stosunku do postępowania zwykłego.
Następnie organ I instancji podkreślił, że dla uznania podmiotu uprawnionego z tytułu własności do danej nieruchomości za stronę postępowania koniecznym jest wykazanie, że planowana inwestycja będzie wpływać na tę konkretną nieruchomość oraz godzić w uprawnienia dotyczące korzystania z niej. Podkreślono również, że skarżący wywodzi swój interes prawny z posiadania nieruchomości oznaczonej numerem [...], a zarzuty rażącego naruszenia prawa podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczą przejazdu przez działkę [...]. Wskazano, że podstawą wniosku jest przepis art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 34 ust 3 pkt p.b.
Po przytoczeniu art. 34 ust. 3 pkt oraz ust. 4 p.b., aktualnych w dniu wydania decyzji oraz po analizie projektu budowlanego stanowiącego załącznik do decyzji z 8 września 1998 r., organ I instancji stwierdził, że nie można uznać, że nieruchomość skarżącego znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu a on sam zyskuje legitymację strony. Organ I instancji podważył również zarzut skarżącego, zgodnie z którym przedmiotowa inwestycja nie posiadała układu komunikacyjnego i dostępu do drogi publicznej w dniu wydania decyzji, czy tym bardziej nie posiada go teraz.
W ocenie Wojewody przedmiotowa inwestycja nie wprowadza jakichkolwiek ograniczeń w sposobie zagospodarowania działki skarżącego. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał interesu prawnego. Według organu I instancji nie oddziałuje na jego nieruchomość, zatem brak jest podstaw do uznania skarżącego za stronę powstępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika.
Wojewoda ocenił, że skoro skarżący nie może skutecznie żądać wzruszenia decyzji Kierownika na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to postępowanie jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak legitymacji procesowej skarżącego i podlega umorzeniu w drodze decyzji.
- 4. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego GINB, działając na podstawię art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z [...] maja 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...]lutego 2020 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, po przytoczeniu definicji legalnej strony określonej w art. 28 k.p.a., wskazał, że pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalić według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązująca normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. GINB podkreślił również konieczność odróżnienia interesu prawnego od interesu faktycznego.
Następnie organ przywołał art. 28 ust. 2 p.b., a także definicję legalną obszaru oddziaływania obiektu budowlanego, zawartą w art. 3 pkt 20 p.b. Wskazał, że w każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa, a samo subiektywne odczucie podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość, nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy podkreślił, że interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania, musi istnieć obiektywnie a nie odnosić się do subiektywnych odczuć.
Ponadto, tylko takie ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, które są związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym je, dają właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości prawo do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym.
GINB wskazał, że zarówno w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę prowadzonej w zwykłym trybie, jak i trybach nadzwyczajnych, krąg podmiotów uznanych za stronę powinien być identycznie ustalony na podstawie art. 28 ust. 2, będącym normą szczególna w stosunku do art. 28 k.p.a.
W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji. Następnie wskazał, odnosząc się do wywodzonego przez skarżącego interesu prawnego, że przedmiotowa oczyszczalnia ścieków usytuowana została w odległości ok. 175 m. od najbliżej położonej działki skarżącego ([...]), projektowany zbiornik na ścieki usytuowany został w odległości ok. 164 m od dz. nr ew. [...], natomiast projektowana stacja transformatorowa usytuowana została w odległości ok. 165 m. od tej działki. W ocenie GINB, obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji, w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b., nie obejmuje swym zakresem działek o nr ew. [...],[...],[...]..
GINB podkreślił, że nieruchomości skarżącego nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym m. in. w oparciu o § 12, § 13, § 57, § 60 oraz § 271 i n. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065). Powyższe pozwoliło organowi odwoławczemu ocenić, że skarżący może bez przeszkód zagospodarować należące do niego nieruchomości, zaś projektowana inwestycja nie ogranicza jej w tym w najmniejszym stopniu.
Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego bezprawnego wykorzystywania jego nieruchomości przez Inwestora (działki nr ew. [...]), GINB stwierdził, że powyższe nie może stanowić podstawy do uznania skarżącego za stronę w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. Powołana okoliczność ma bowiem wyłącznie charakter okoliczności faktycznej i nie może być postrzegana w kategoriach interesu prawnego.
GINB wskazał również, że przedmiotowa inwestycja posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej. Korzystanie przez inwestora z działki skarżącego nie może być postrzegane w kategoriach interesu prawnego.
W ocenie organu odwoławczego, decyzja z [...] września 1998 r. niedotycząca interesu prawnego ani obowiązków skarżącego, stosownie do treści art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 p.b., nie może skutkować uznaniem go za stronę postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności tej decyzji. Ponadto GINB odniósł się do poglądu judykatury wskazującego, iż ustalanie kręgu podmiotów mających przymiot strony w postepowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanej przed 11 lipca 2003 r., powinno nastąpić na podstawie art. 28 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego, usytuowanie spornej inwestycji, a w szczególności fakt, że skarżący nie jest uprawniony do działek, na których została zaprojektowana inwestycja, skutkuje uznaniem, że nie posiada on również przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika z [...] września 1988 r.
- 5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie profesjonalny pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji GINB z [...] maja 2020 r. w całości i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:
- a) mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, tj.
- - art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. polegające na zaniechaniu podjęcia czynności realnie zmierzających do ustalenia istnienia interesu prawnego strony przez zbadanie, czy nieruchomość skarżącego pozostaje w obszarze oddziaływania nieruchomości objętej decyzją zatwierdzającą projekt budowlany w rozumieniu p.b. i poprzestanie w tym zakresie wyłącznie na określeniu odległości infrastruktury inwestycyjnej od nieruchomości skarżącego z wyłączeniem weryfikacji okoliczności wykorzystywania części działki skarżącego na potrzeby dojazdu do inwestycji ze względu na wadliwy sposób określenia ciągów komunikacyjnych w przebiegu niemożliwym do realizacji według decyzji zatwierdzającej projekt budowlany,
- - art. 28 k.p.a. wyrażające się w bezzasadnej odmowie nadania wnioskodawcy statusu strony i przyjęciu braku interesu prawnego do skutecznego zaskarżenia decyzji w trybie żądania stwierdzenie nieważności,
- b) mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. przez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, ze definicja tzw. obszaru oddziaływania inwestycji jest determinowana wyłącznie przez określenie odległości inwestycji od obiektów, czy terenu zlokalizowanego wokół, podczas gdy ustawodawca odsyła w tym zakresie do przepisów szczególnych, właściwych dla określonej inwestycji.
- 5. Odpowiadając na skargę GINB wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko i motywy stojące za wydaniem zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
1. Istota sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem decyzji organów w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1998 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Zarządowi Miasta i Gminy [...] pozwolenia na budowę mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków typu "[...] " o przepustowości 2500m3/dobę z punktem zlewnym o pojemności 50 m3 oraz budowę stacji transformatorowej słupowej jako zasilanie energetyczne z powiązaniami po stronach ś/n 15 kV i n/n zlokalizowanych na działkach nr ew. [...], [...] i [...] (teren oczyszczalni) oraz nr ew. [...], [...],[...],[...],[...]/,[...], [...],[...],[...]i [...] (sieci) w [...] przy ul. [...].
Zdaniem organów, skarżący nie posiada przymiotu strony w tym postępowaniu – a zatem postępowanie należało umorzyć (zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a.). W ocenie Skarżącego, posiada on "interes prawny" i powinien być uznany za stronę postępowania.
W ocenie Sądu, rację w tym sporze należało przyznać organom a nie stronie skarżącej.
- 2. W pierwszej kolejności wskazać należy podstawowe przepisy prawne mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Jak podkreśla się w orzecznictwie, wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (por. wyrok NSA z 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 657/11; wyrok WSA w Poznaniu z 19 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Po 971/13). Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.
Stosownie do art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalić według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. wyrok NSA w Warszawie z 12 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1559/06). Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok NSA w Warszawie z 2 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SA 2164/97).
Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
W postępowaniu w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę, tak rozumiany "interes prawny" ustala się w oparciu o art. 28 ust. 2 p.b., który jako przepis szczególny względem art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę stanowi jedynie odrębną sprawę procesową w stosunku do postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę i brak jest w tej sytuacji racjonalnych przesłanek do rozszerzania kręgu stron postępowania nadzwyczajnego w stosunku do postępowania zwykłego. W obu tych postępowaniach normą materialnoprawną określającą krąg stron postępowania jest zatem art. 28 ust. 2 p.b. (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1599/19).
Przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć (zgodnie z art. 3 pkt 20 p.b.) teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. W każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie, a nie odnosić się do subiektywnych odczuć. Ocena interesu prawnego nie może być dokonywana również w oparciu o indywidualną wrażliwość zainteresowanego (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1496/07).
Tylko takie ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, które są związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym je, dają właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości prawo do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 7 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Go 708/07). Określenie obszaru oddziaływania obiektu należy do podstawowych obowiązków projektanta (art. 20 ust. 1 pkt 1c p.b.); projekt budowalny powinien zawierać informację o obszarze oddziaływania obiektu (art. 34 ust. 3 pkt 5 p.b.). Ustalenia projektanta nie są wiążące; ostateczne ustalenie obszaru oddziaływania obiektu zawsze pozostaje w kompetencji organu (por. wyrok WSA w Krakowie z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 853/19).
Jednocześnie, jak wskazuje się w orzecznictwie, zarówno w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę prowadzonej w zwykłym trybie, jak i trybach nadzwyczajnych, krąg podmiotów uznanych za stronę powinien być identycznie ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 p.b. będącego normą szczególną w stosunku do art. 28 k.p.a. (zob. też wyrok NSA z 30 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2293/14). Badanie legitymacji procesowej strony w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczy etapu wstępnego polegającego na ocenie interesu prawnego według stanu faktycznego na dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności i orzekania przez organ nadzorczy.
- 3. Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie:
- - R Z nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji organu stopnia podstawowego;
- - Skarżący wywodzi swój interes prawny z tytułu bezprawnego wykorzystywania przez Inwestora należącej do niego działki nr ew. [...] położonej przy ul. [...] do przejazdu beczkowozów do przedmiotowej oczyszczalni ścieków; wskazana działka stanowi własność wnioskodawcy (KW nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych); z księgi wieczystej wynika, że R Z jest również właścicielem działek nr ew. [...] i [...] położonych przy ul. [...];
- - wskazane działki należące do Skarżącego nie zostały objęte planem realizacyjnym zagospodarowania terenu przedmiotowej inwestycji (Projekt budowlany - Nr Rys. 1 - s. 212);
- - z analizy porównawczej przeprowadzonej prze organ tj. z planu oraz internetowej mapy, wynika, że projektowana oczyszczalnia ścieków usytuowana została w odległości ok. 175 m od najbliżej położonej działki należącej do Skarżącego (działki nr ew. [...]); projektowany zbiornik na ścieki usytuowany został w odległości ok. 164 m od działki nr ew. [...], zaś projektowana stacja transformatorowa usytuowana została w odległości ok. 165 m od tejże działki;
- - realizowane w ramach kontrolowanego pozwolenia na budowę sieci nie obejmują swym zakresem działek o nr ew. [...][...] i [...] należących do Skarżącego.
W ocenie Sądu, zasadnie przyjęły organy, że obszar oddziaływania projektowanej inwestycji (zgodnie z art. 3 pkt 20 p.b.) nie obejmuje swym zakresem działek o nr ew. [...],[...] i [...]. Położenie wskazanych działek względem projektowanej inwestycji wyklucza uznanie, iż sporna inwestycja niesie ze sobą jakiekolwiek ograniczenia w możliwości zagospodarowania i korzystania z działek należących do Skarżącego, które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa, gdyż nieruchomości należące do Skarżącego nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym m.in. w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1065):
- - § 12 (dotyczący sytuowania budynków),
- - § 13 (dotyczący przesłaniania budynków),
- - § 57 i § 60 (dotyczący nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi),
- - § 271 i następnych (ochrona przeciwpożarowa).
Dodatkowo można wskazać, że projektowane przedsięwzięcie nie pozbawia wskazanych nieruchomości dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, elektryczność, telekomunikacja).
W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że Skarżący może bez przeszkód zagospodarować należące do niego nieruchomości, zaś projektowana inwestycja nie ogranicza jej w tym w żadnym stopniu.
4. Zdaniem Sądu, nie można też podzielić wątpliwości Skarżącego i związanych z tym skutków prawnych polegających na "bezprawnym wykorzystywanie przez Inwestora należącej do niego działki nr ew. [...] do przejazdu beczkowozów do przedmiotowej oczyszczalni ścieków". Jak słusznie wskazał organ I instancji w uzasadnieniu decyzji, wybór przez indywidualne osoby (kierowców beczkowozów) alternatywnej drogi (gorszej jakości) gruntowej, która przebiega przez działkę nr [...], której właścicielem jest Skarżący, nie czyni go automatycznie stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji.
Argument ten nie może stanowić podstawy do uznania Skarżącego za stronę w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. Powoływana okoliczność ma wyłącznie charakter okoliczności faktycznej. Sama w sobie nie może być postrzegana w kategoriach interesu prawnego. Może być ona rozpatrywana jedynie w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Natomiast spór natury cywilno-prawnej nie może stanowić przedmiotu postępowania administracyjnego. Wskazana powyżej okoliczność może świadczyć o posiadaniu przez wnioskodawcę interesu faktycznego, który jakkolwiek istotny i mogący wpływać na komfort życia Skarżącego - nie ma jednak żadnego wpływu na ocenę posiadania przez niego przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę.
Dodatkowo zasadnie organy wskazały, że z projektu budowlanego (Plan realizacyjny zagospodarowania terenu - Nr Rys. 1 - s. 212), wynika, że sporna inwestycja posiada podstawowy i bezpośredni dostęp do drogi publicznej - ul. [...] (działka nr ew. [...]). Organ I instancji wskazał, że dostęp do terenu inwestycji jest możliwy co najmniej trzema drogami: przez działkę nr [...] ul. [...], przez działkę nr [...]ul. [...]i przez drogę gruntową przebiegającą przez szereg działek zlokalizowanych wzdłuż rzeki [...], w tym działkę skarżącego nr [...] stanowiącej grunty orne Rlllb. Nie ulega jednak żadnej wątpliwości, że ewentualne korzystanie przez Inwestora z działki Skarżącego celem dojazdu do przedmiotowej inwestycji nie może być postrzegane w kategoriach interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę.
Czym innym jest bowiem "interes prawny", którego granice zakreślają przepisy p.b. a czym innym postulaty, oczekiwania i życzenia obywateli dotyczące prowadzenia określonej polityki planowania przestrzennego i realizowanych inwestycji. Podkreślenia wymaga, że praktycznie każda inwestycja powoduje uciążliwości i utrudnienia dla najbliższych sąsiadów, co jednakże nie jest równoznaczne z przyznaniem tym osobom przymiotu strony zainteresowanej w administracyjnym rozstrzygnięciu dopuszczalności realizacji określonej inwestycji. Tak więc takie skutki jak np. wzmożony ruch samochodowy, nie decydują o statusie strony właścicieli działek na nie narażonych. Tylko osoby, których prawo doznaje ograniczeń ze względu na realizację jakiegoś obiektu, są stronami postępowania o pozwolenie na budowę dla tego obiektu (zob. wyrok WSA w Warszawie z 3 września 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 904/08).
5. W ocenie Sądu, zasadnie organy uznały, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1998 r. nie dotyczy interesu prawnego ani obowiązków R Z. W związku z tym zasadnie uznano, że Skarżący nie może być uznany za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia. Zatem zarzuty naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 p.b. należy uznać za bezzasadne. Od interesu prawnego należy bowiem odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Interes faktyczny nie daje uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. Aby stwierdzić istnienie interesu prawnego należy ustalić związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie prawa materialnego. Interes prawny musi być ponadto aktualny, a zatem uzasadniony okolicznościami i zdarzeniami, które wystąpiły lub nadal trwają. Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1622/15).
6. Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia art. 6 k.p.a., 7 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia czynności zmierzających do ustalenia interesu prawnego przez zbadanie czy nieruchomość wnioskodawcy pozostaje w obszarze oddziaływania nieruchomości objętej decyzją zatwierdzająca projekt budowlany w rozumieniu ustawy projekt budowlany, wskazać należy, że są one niezasadne. Jak już wcześniej ustalono, wnioskodawcy nie przysługuje status strony w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę a zatem organ zobowiązany był do umorzenia postępowania.
Obowiązek organu uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony w odniesieniu do kwestii stanu faktycznego sprawy skierowany jest na podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co nie może być rozumiane jako zautomatyzowana konieczność wyprowadzania wniosków zbieżnych ze stanowiskiem strony w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy nie daje ku temu podstaw (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 1960/20).
- 7. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.