Uzasadnienie
W dniu 8 listopada 2010 r. do Sądu wpłynął na formularzu PPF wniosek W. i Z. S. w którym wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał Wandzie S. i Z. S. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 300,00 złotych oraz ustanowił adwokata, w pozostałym zakresie wniosek oddalił.
W dniu 20 grudnia 2010r. wpłynął sprzeciw wnioskodawców na ww. postanowienie. W sprzeciwie wnioskodawcy wskazali, że z związku z chorobą wnioskodawczyni ponoszą wydatki na lekarstwa, zabiegi i dowożenia na zabiegi w wysokości 1.200,00 złotych miesięcznie. Dodali, że w listopadzie wnioskodawczyni miała operację kolana prawej nogi w związku z czym, muszą zakupić kule albo "chodzik" do poruszania się. W sprzeciwie podkreślono, że W. S. w dniu 11 grudnia 2010 r. złamała nogę. Wskutek czego ponieśli dodatkowe koszty w wysokości 310,00 złotych. Zaznaczyli, że wydają także ponad 1.000,00 złotych miesięcznie na leczenie Z. S. oraz zabiegi. Podali, że na utrzymanie mieszkanie wydają 1.000,00 złotych miesięcznie.
Wyliczyli, że łącznie bieżące koszty wynoszą 3.200,00 złotych miesięcznie przy świadczeniu emerytalnym wynoszącym 3.625,35 złotych netto. Wskazali, że na żywność oraz uzupełnienie odzieży i obuwia pozostaje im kwota 425,35 złotych miesięcznie. Z tej sumy muszą pokryć wydatki na środki czystości w wysokości 100,00 złotych miesięcznie oraz dodatkowy wydatek na aparat słuchowy dla W. S. wysokości 2000,00 złotych oraz na zmianę okularów dla obojga, po 140,00 złotych. Podali, że obecnie muszą zlecić montaż automatycznego zaworu burzowego na podłączenie do kanalizacji, aby zapobiec ponownemu zalaniu piwnic jakie miały miejsce w maju i czerwcu 2010 r. Koszt tej pracy wynosi 700,00 złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.)
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia).
Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżących i ich zdolności płatniczych należało stwierdzić, że wnioskodawcy wykazali, iż nie są w stanie ponieść w całości kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru.
W formularzu wniosku wnioskodawcy wskazali, że posiadają mieszkanie w starym budynku z 1970r. o pow. 90 m², które wymaga ciągłych remontów. Zakreślili również, że posiadają działkę rekreacyjną. Wnioskodawcy podali, że utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 4.117,07 złotych brutto (3.625,35 złotych) netto miesięcznie. Wnioskodawcy zaznaczyli, że są starszymi i schorowanymi osobami. Podali, że z uwagi na liczne schorzenia wydają na lekarstwa, leczenie i zabiegi ok. 2.200,00 złotych miesięcznie.
Oprócz powyższego wnioskodawcy wskazali we wniosku oraz w sprzeciwie stałe wydatki oraz inne jakie ponoszą lub muszą w najbliższym czasie ponieść.
Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżących z punktu widzenia możliwości ponoszenia przez wnioskodawców kosztów sądowych porównano wysokość miesięcznych dochodów z kwotami wskazanymi przez stronę wydatków i stwierdzono, iż wnioskodawcy nie są w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stwierdzono, że byłby to wydatek wykraczający poza ich rzeczywiste możliwości finansowe. W związku z powyższym, przyznano wnioskodawcom prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi w wysokości 300,00 złotych oraz ustanowienie adwokata.
Jednocześnie uznano, że brak jest brak podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawcy nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Dochód miesięczny uzyskiwany przez wnioskodawców w wysokości 3.625,35 złotych netto stanowi stałe źródło dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinni mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winny oni zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego.
Wskutek powyższego stwierdzono, że wnioskodawcy mając stały dochód miesięczny powinni partycypować w kosztach sądowych. Podkreślić należy, że wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r. II OZ 678/09).
W świetle powyższego, argumenty podnoszone przez wnioskodawców w sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia ich wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślić należy, iż w ponoszonych wydatkach wnioskodawcy winni uwzględnić również koszty sądowe, które powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami.
Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzono, że wnioskodawcy będą w stanie samodzielnie ponieść koszty pozostałej części wpisu sądowego w wysokości 200,00 złotych i ewentualne późniejsze koszty postępowania.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.