Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz ze skargą kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia 11 kwietnia 2011 r. wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy H. B., w którym wniosła o ustanowienie adwokata.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca zgodnie z art. 246 § pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (post. NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.).
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające -może zwrócić się o pomoc państwa.
Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.
Mając na uwadze przedstawione dane w formularzu stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonywujący, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz mężem. Podała, że wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 740,15 euro miesięcznie co w przeliczeniu po średnim kursie waluty na dzień 6 października 2011 r. (cena za euro 4,37 złotych) stanowi kwotę w wysokości 3.234,00 złotych. Oświadczyła, że posiadają mieszkanie o powierzchni 54 m ².
Zdaniem orzekającego, posiadanie stałych miesięcznych dochodów przez małżonka wnioskodawczyni jak również przez wnioskodawczynię, wyklucza możliwość stwierdzenia, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i małżonka.
Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Jeżeli natomiast strona bądź członkowie rodziny z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności uzyskują stały miesięczny dochód, to strona powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego.
W ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Stwierdzono, że pokrycie przez wnioskodawczynię kosztów ustanowienia adwokata nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej utrzymaniu, a zatem mieści się w jej możliwościach płatniczych.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy orzeczono, jak w sentencji postanowienia.