Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] od decyzji Nr [...]Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...].05.2009 r., znak: [...], umarzającej postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej samowolnej zabudowy części ogólnodostępnego korytarza przyległego do lokalu nr [...] w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w [...], decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy podniósł, iż decyzją nr [...] z dnia [...] października 2006 r. uchylił wcześniejszą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego[...] nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. w przedmiocie umorzenia postępowania przeprowadzonego w w/w sprawie. Uzasadnieniem uchylenia było stwierdzenie, iż "organ nadzoru budowlanego I instancji powinien prowadzić postępowanie na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24. października 1974 r. Prawo budowlane, na podstawie art. 37 i następnych oraz powinien rozważyć legalizację przedmiotowej samowoli budowlanej"
Wskazano, że roboty budowlane polegające na samowolnej zabudowie ogólnodostępnego korytarza w budynku wielorodzinnym poprzez wykonanie dodatkowych ścianek działowych, tworzących przedsionek zostały zrealizowane przez inwestora przed dniem 1 stycznia 1995 r.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane - przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne - do przebudowy zrealizowanej przed dniem 1 stycznia 1995 r. należy stosować przepisy dotychczasowe, co oznacza, że przedmiotowa samowola budowlana podlega legalizacji w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Stosowanie norm Prawa budowlanego z 1974 r. do legalizacji samowoli budowlanej dokonanej przed 1995 r. oznacza stosowanie materialnoprawnych przepisów regulujących warunki i tryb tej legalizacji, tj. art. 37-40 i 42.
Art. 103 ust. 2 wyłącza jedynie zastosowanie w tych sprawach treści art. 48, a nie całej ustawy, nie wyłącza więc ani uprawnień kontrolnych organów nadzoru budowlanego określonych w art. 81 i 81a, ani uprawnień tych organów do żądania informacji, dokumentów i ekspertyz, o których mowa w art. 81c, "przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego".
W trakcie postępowania prowadzonego w 2004 r. organ nadzoru I instancji w trybie art. 81c ust. 2.ustawy Prawo budowlane nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia "oceny technicznej dotyczącej prawidłowości wykonanej zabudowy, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, czy w obecnym stanie nie powoduje ona niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia wraz z opinią rzeczoznawcy do spraw przeciwpożarowych odnoszącej się do wykonanej zabudowy" którą Inwestor dostarczył w określonym terminie. Autor opracowania mgr inż. M. N. upr. bud. [...] (wpis do [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa [...] stwierdził, że "wykonana zabudowa oraz wydzielenie z korytarza części mieszkalnej nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia" Ocena zaopiniowana została pozytywnie przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych NOT mł. bryg. mgr inż. K. K.o nr upr. [...].
Organ I instancji uznał, że przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie dają podstaw do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (ponieważ nie zachodzą przesłanki z art. 37, art. 40 a związku z tym również art. 42 ustawy).
W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją Nr [...] z dnia [...].05.2009 r., znak: [...], umorzył postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej samowolnej zabudowy części ogólnodostępnego korytarza przyległego do lokalu nr [...] w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w [...].
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo uznał, że przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie dają podstaw do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (ponieważ nie zachodzą przesłanki z art. 37, art. 40 a związku z tym również art. 42 ustawy).
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. brak jest podstaw do badania czy inwestor dysponował tytułem prawnym do terenu. Ponadto stwierdzenie PINB iż decyzja nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym jest prawidłowe wobec faktu, iż rozbudowany lokal mieszkalny został wyłącznie o funkcję mieszkalną i z tego właśnie faktu organ I instancji prawidłowo wywiódł, iż nic narusza przepisów dot. planowania przestrzennego. Zasadne zdaniem organu odwoławczego było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]a" wnosząc o uchylenie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w zakresie art. 37 ust. 1 pkt. 2 oraz naruszenie interesu prawnego poprzez zaniechanie działań prowadzących do zwrotu nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona.
W ocenie sądu decyzja umarzająca postępowanie, które zostało wszczęte na wniosek skarżącej Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" zapadła z naruszeniem art. 105 § 1 kpa.
Decyzję o umorzeniu postępowania organ administracji państwowej wydaje zgodnie z art. 105 § 1 kpa wówczas gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności gdy strona zrezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Umorzenie postępowania powinno być traktowane jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała.
Postępowanie zostało bowiem wszczęte na żądanie skarżącej domagającej się rozbiórki, która ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa i nie zrezygnowała z dochodzenia swoich praw, a ponadto, rozstrzygnięcie tej sprawy co do jej istoty przez wydanie decyzji administracyjnej miało oparcie w materialnych przepisach prawa administracyjnego i leżało we właściwości organu pierwszej instancji.
Żadna z okoliczności wskazanych w art. 105§1 kpa nie wystąpiła w niniejszej sprawie dlatego organ powinien wydać decyzję załatwiającą sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia ponieważ jest to niezgodne z prawem uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
W sprawie bezspornym jest, iż przedmiotowy obiekt - przedsionek powstały wskutek zabudowy ogólnodostępnego korytarza został zrealizowany przed dniem 1 stycznia 1995r, a zatem dla likwidacji zaistniałej samowoli budowlanej mają zastosowanie w związku z treścią art. 103 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 415 ze zm.) uprzednio obowiązujące przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r Prawo budowlane.
Przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie przewidywały bezwzględnego stosowania przymusowej rozbiórki lecz pozwalały na legalizację samowolnie wzniesionych obiektów, o ile nie zachodziły przesłanki przewidziane w art. 37 tej ustawy.
W rozpoznawanej sprawie organ powinien rozważyć w pierwszej kolejności, czy nie zachodzą przesłanki do nakazania przymusowej rozbiórki.
Zbadanie przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego nie może opierać się wyłącznie na wnioskach zawartych w ocenie technicznej opracowanej na zlecenie strony, bez ustosunkowania się do tych wniosków i skonfrontowania ich z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, a także bez rozważenia zastrzeżeń zgłaszanych przez skarżącą.
Skarżąca zarzucała, że przedłożona ocena techniczna wykonana w 2004 r. nie uwzględnia zmieniających się przepisów prawa w zakresie warunków p.poż jakie obecnie muszą spełniać budynki wielorodzinne
Opinia techniczna jak każdy inny dowód w sprawie podlega ocenie organu administracji na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa).
Organy obu instancji ograniczyły się do zacytowania wniosków zawartych w tej ocenie technicznej bez weryfikacji stanu technicznego na miejscu przez przedstawicieli organu i rozważenia zastrzeżeń zgłaszanych przez skarżącą.
Działanie organów polegające na niedokonaniu oceny przedłożonej opinii technicznej oznacza, że w istocie sprawę rozstrzygnął autor opinii, a nie powołany do tego organ administracji.
W sytuacji gdy obiekt spełnia wszystkie wymogi prawa budowlanego formą jego legalizacji jest pozwolenie na użytkowanie, które jest jednocześnie stwierdzeniem zdatności do użytkowania wykonanego obiektu (art. 42 ust 3 Prawa budowlanego).
Wobec tego oczywistym jest, że wydanie tego rodzaju decyzji wymaga uprzedniego ustalenia przez organ orzekający w tej sprawie spełnienia przez obiekt budowlany wszystkich wymogów od których uzależnione jest wydanie decyzji.
W związku z naruszeniem art. 105 § 1 kpa, które miało wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku zgodnie z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi natomiast o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wyżej powołanej ustawy.