Uzasadnienie
Starosta Powiatowy w S. decyzją nr [...] wydaną dnia [...] grudnia 2000 r. na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane udzielił B. i R. K. pozwolenia na budowę dwóch zbiorników na gaz płynny propan-butan z przeznaczeniem do tankowania samochodów osobowych na działkach nr [...] i [...] w miejscowości U. W dniu [...] maja 2006 r. wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji złożył współwłaściciel działki nr [...] – M.L., podając że nie wyraził zgody na dysponowanie przez inwestorów tą nieruchomością na cele budowlane.
Po wszczęciu postępowania Wojewoda Mazowiecki decyzją nr [...] wydaną dnia [...] lipca 2006 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i § 2 i art. 158 § 1 kpa stwierdził nieważność decyzji Starosty S. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu kto m.in. wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Kompletność przedstawionego projektu budowlanego, posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń sprawdza organ przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę.
Wobec tego, iż inwestorzy nie przedstawili zgody na dysponowanie działką nr [...] na cele budowlane współwłaściciela tej nieruchomości M.L., organ wydając kontrolowaną decyzję rażąco naruszył art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego, co powoduje że decyzja ta obarczona jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Odwołanie od tej decyzji wnieśli R. i B. K. Odwołujący się przyznali, że nie złożyli pisemnej zgody M. L. na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, podnieśli jednak, że wiedział on o budowie stacji, nie odwołał się od decyzji w zwykłym trybie, a nawet korzystał z wybudowanej stacji.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] sierpnia 2006 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że inwestor nie wykazał się prawem do dysponowania nieruchomością nr [...] na cele budowlane, ponieważ nie dołączył zgody na wykonanie przedmiotowej inwestycji współwłaściciela nieruchomości M.L.
Wydanie decyzji o pozwolenie na budowę w tej sytuacji nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli R. i B. K. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący podnieśli, że fakt, iż M. L. korzystał ze stacji paliw i posiadał kartę stałego klienta stanowi dowód na wyrażenie przez niego zgody na budowę stacji.
Ponadto bezsprzecznie współwłaściciel nieruchomości wyraził zgodę na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane nie odwołując się w trybie zwykłym od decyzji wydanej w sprawie pozwolenia na budowę, a także korzystając z usług stacji paliw.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż przy jej wydaniu doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2006 r., która utrzymał on w mocy decyzję organu I instancji wydaną dnia [...] lipca 2006 r., stwierdzającą nieważność decyzji wydanej w sprawie pozwolenia na budowę z powodu rażącego naruszenia art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane.
Z akt sprawy wynika, że jako dowód dysponowania działką nr [...], na której miała być realizowana planowana inwestycja inwestorzy B. i R. K. przedstawili zgodę I. L. (córki inwestorów), w sytuacji gdy działka ta stanowiła składnik majątku wspólnego małżonków I. i M.L..
Ustrój wspólności ustawowej między małżonkami regulowany jest przepisami zawartymi w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Wspólność majątkowa powstaje z mocy prawa z chwilą zawarcia związku małżeńskiego i obejmuje dorobek obojga małżonków. Wspólność dorobkowa małżonków została ukształtowana jako wspólność łączna. Do istotnych cech ustroju wspólności majątkowej należy przede wszystkim brak określenia udziałów małżonków zarówno w ogólnej masie majątkowej jak i w poszczególnych przedmiotach, a w ślad za tym niemożność rozporządzania przez małżonka swymi nie określonymi prawami w tej wspólności, jak również niemożność podziału dorobku objętego wspólnością (art. 35 k.r.o.).
Zgodnie z treścią art. 36 § 2 zdanie pierwsze k.r.o.. każdy z małżonków może samodzielnie wykonywać zarząd majątkiem wspólnym. Przez pojęcie "zarząd majątkiem" należy rozumieć zarówno zwykły zarząd, jak i czynności przekraczające zwykły zarząd. W ramach tego uprawnienia małżonek działa samodzielnie, a więc w imieniu własnym, ale ze skutkiem względem małżonka.
Ze zdania drugiego art. 36 § 2 k.r.o, wynika, że do dokonania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda drugiego małżonka wyrażona w formie wymaganej dla danej czynności prawnej.
W kodeksie rodzinnym i opiekuńczym ustawodawca nie zawarł definicji "zwykłego zarządu" oraz nie sprecyzował katalogu czynności wymagających zgody drugiego małżonka.
Również doktryna i judykatura nie wypracowały jednoznacznych poglądów w zakresie określenia granicy między czynnościami zwykłego zarządu, czynnościami przekraczającymi ten zarząd, których dokonanie wymaga zgody współmałżonka.
Wykładni więc tych pojęć należy dokonywać mając na uwadze z jednej strony zasady, jakie legły u podstaw wprowadzenia ustroju wspólności ustawowej, a przede wszystkim umocnienie sytuacji materialnej rodziny, z drugiej zaś strony zapewnienie użyteczności tego ustroju w warunkach gospodarki rynkowej.
Według przeważającego w doktrynie poglądu, do czynności zwykłego zarządu należy z reguły nabywanie przez jedno z małżonków własności rzeczy ruchomych, a także własności nieruchomości i innych praw majątkowych jeżeli w związku z tym nie dochodzi do uszczuplenia majątku wspólnego.
Zasada zaufania, która w normalnej sytuacji obowiązuje małżonków, przemawia również za rozszerzającą interpretacją czynności zwykłego zarządu.
W normalnie funkcjonującej rodzinie małżonkowie uzgadniają między sobą, które z nich i jakich czynności ma dokonać. W braku porozumienia ustawodawca przewidział możliwość zwrócenia się do sądu o zmianę zasad zarządzania majątkiem wspólnym (art. 40 k.r.o.), a nawet w pewnych sytuacjach o zniesienie wspólności ustawowej małżeńskiej (art. 52 k.r.o).
W świetle poczynionych wyżej uwag, należy dojść do wniosku, że inwestorzy przedkładając wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę – zgodę wyrażoną przez współwłaścicielkę działki nr [...] na zabudowę działki wykazał się prawem do dysponowania tą działką na cele budowlane.
Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane określone zostało w art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994r- Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r, nr 106, poz. 1126 ze zm.) jako tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.
Odmianą własności jest współwłasność, która jest albo współwłasnością łączną wynikającą ze wspólności majątkowej między małżonkami albo współwłasnością w częściach ułamkowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy oceniać według prawa cywilnego.
W rozpoznawanej sprawie należy je zatem ocenić według przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego normujących ustrój majątkowy między małżonkami. W dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dla małżonków K. – I. i M. L. (właściciele działki nr [...]) pozostawali we wspólności ustawowej, która miała charakter wspólności łącznej.
Udziały małżonków nie były więc określone i każdy z nich mógł bez ograniczeń w ramach zwykłego zarządu rozporządzać nieruchomością bez zgody drugiego współmałżonka, co wynika z treści przepisu art. 36 k.r.o. normującego zarząd majątkiem wspólnym. Rozporządzenie przez I. L. nieruchomością na cele budowlane nie przekroczyło zatem czynności zwykłego zarządu, bowiem nie doprowadziło do uszczuplenia majątku wspólnego, a tylko wówczas można by o takim przekroczeniu mówić.
W związku z tym nie było wymagane uzyskanie zgody na budowę również od M.L.
W sposób odmienny natomiast należy oceniać prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, która objęta jest współwłasnością w częściach ułamkowych.
Budowa obiektu budowlanego na takiej nieruchomości wykracza poza zakres zwykłego zarządu i należy do kategorii rozporządzania rzeczą wspólną.
W takim przypadku potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli (art. 199 k.c.), a brak takiej zgody jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które stanowi warunek udzielenia pozwolenia na budowę.
W związku z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 kpa i art. 156 § 1 pkt 2 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.
Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 w/w ustawy.