Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. postanowieniem z dnia [...] października 2004r. ([...]), na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane z dnia 07 lipca 1994r. (tj. Dz.U. Nr 16 z 2000r. poz. 1126 ze zm.) oraz art. 132 kpa, po rozpatrzeniu sprawy zgłoszonej do użytkowania części budynku mieszkalnego, jednorodzinnego, wzniesionego na działkach o nr ew. [...], położonego przy ul. D. [...] w Ż. - nakazał inwestorowi, A. B. wstrzymanie prowadzenia dalszych robót budowlanych związanych z realizacją ww. budynku.
W uzasadnieniu ww. postanowienia organ wskazał, że A. B. w dniu [...] września 2004r. złożyła wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie części przedmiotowego budynku, obejmującej kotłownię oraz pomieszczenia mieszkalne na parterze tj. kuchnię, przedpokój, łazienkę i pokój o łącznej powierzchni użytkowej 33,08m2.
Na podstawie przedstawionych przez inwestora dokumentów oraz oględzin budynku, stwierdzono odstępstwa od zatwierdzonego - decyzją z dnia [...] listopada 2002r. Nr [...] - projektu budowlanego zamiennego, polegające na: zamontowaniu w ścianie od strony południowej, w pomieszczeniu oznaczonym w projekcie nr 6, zamiast okna o wym. 90 x 90 cm, drzwi garażowych oraz podzieleniu tego pomieszczenia ścianką działową na dwa mniejsze; wykonaniu dodatkowego okna w klatce schodowej pomiędzy piętrem a poddaszem; zamontowaniu na poddaszu po dwa okienka w każdej z czterech elewacji budynku.
Oceniając materiał dowodowy organ stwierdził, że realizacja budynku została rozpoczęta na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, a roboty budowlane nie zostały zakończone. Jednakże inwestor w sposób istotny odstąpił od warunków określonych w powyższej decyzji z dnia [...] listopada 2002r., zatem odstępstwa od zatwierdzonego projektu zamiennego wymagały ponownie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 36 a cyt. ustawy, czego inwestor nie dopełnił.
Postanowieniem z dnia [...] października 2006r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 144 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. - Prawo budowlane, po rozpatrzeniu zażalenia A. B., utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] października 2004r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko przedstawione przez organ I instancji.
W skardze na powyższe postanowienie A. B. podniosła, że po wykonaniu projektu zamiennego i złożeniu następnego wniosku o udzielenie pozwolenia na częściowe użytkowanie budynku, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. w dniu [...] marca 2005r. oraz [...] czerwca 2005r. wydał decyzje, udzielające pozwolenia na częściowe użytkowanie pomieszczeń parteru o pow. 33.08m2 i 43,51 m2 oraz zobowiązał do prowadzenia pozostałych robót budowlanych. W związku z powyższym sugerowanie istnienia odstępstw powodujących, niekorzystne zmiany obciążeń konstrukcyjnych w całym budynku jest nietrafne i mocno spóźnione.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozstrzyganej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej wymienione.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy w dniu [...] września 2004r. A. B. złożyła w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Ż. wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie "części parterowych pomieszczeń" budynku mieszkalnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że zamiarem inwestorki było wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 55 pkt 3 ustawy Prawo budowlane z dnia 07 lipca 1994r. (tj. Dz.U. Nr 16 z 2000r. poz. 1126 ze zm.) zgodnie z którym przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli - między innymi -przystąpienie do użytkowania obiektu ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych
W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 61 §1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się w dwojaki sposób tj. na żądanie strony lub na wniosek. Przyjęte w ww. artykule rozwiązanie nie oznacza dowolności we wszczęciu postępowania z urzędu lub na wniosek strony, bowiem przepis ten musi być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj załatwianych spraw, ale i normują inicjatywę co do powstania stosunku materialnoprawnego danej treści. Przepisy prawa materialnego stanowią zatem, z czyjej inicjatywy może być prowadzone postępowanie administracyjne.
Organy administracji publicznej, obowiązane są z urzędu zbadać, czy przepis prawa materialnego daje podstawę do wszczęcia postępowania z urzędu, czy też na wniosek i w obydwu przypadkach, zgodnie z § 4 art. 61 kpa zawiadomić o tym wszystkie osoby będące stronami w sprawie.
Zatem wniosek, skierowany do organu I instancji, zawierający żądanie strony wszczęcia postępowania na podstawie art. 55 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, nie mógł być uznany przez organ, za wniosek inicjujący jednocześnie postępowanie z urzędu w sprawie stwierdzonych odstępstw.
W przypadku stwierdzenia, iż obiekt budowlany wznoszony jest z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego - jak przyjął organ przy okazji kontroli przeprowadzanej w dniu [...] października 2004r., w związku z wnioskiem inwestorki o wydanie pozwolenia na użytkowanie - obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, mającego na celu zalegalizowanie poczynionych zmian w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane.
Niezależnie od postępowania rozpoczętego wnioskiem skarżącej z dnia [...] września 2004r., organ winien był o tym fakcie zawiadomić A. B., bowiem jednym z aspektów realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest zawiadomienie jej o wszczęciu postępowania w sprawie (art. 61 § 4 kpa).
Innymi słowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. z naruszeniem art. 61 § 1 i 4 kpa połączył postępowanie z wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie, zgłoszonym na podstawie art. 55 pkt 3 ustawy Prawo budowlane z postępowaniem legalizacyjnym wszczynanym z urzędu na podstawie art. 50 i 51 ww. ustawy Prawo budowlane. Natomiast organ odwoławczy niezasadnie rozstrzygnięcie to uznał za prawidłowe.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organów będzie przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem przytoczonej przez Sąd argumentacji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt I i II sentencji.