Uzasadnienie
W dniu 3 listopada 2011 r. i w dniu 28 listopada 2011 r. wpłynęły do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy T. Z., w których wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że T. Z. jest kawalerem nie posiadającym stałego zatrudnienia i pozostającym na utrzymaniu rodziców. W chwili obecnej odbywa pozaetatową aplikację notarialną, za co nie otrzymuje wynagrodzenia. Wnioskodawca wskazał, że nie posiada stałych miesięcznych wydatków, zaś na własne utrzymanie otrzymuje od rodziców pomoc materialną w wysokości ok. 400-500 zł. Wnioskodawca nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej.
Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł w ustawowym terminie sprzeciw, w którym wskazał, że otrzymywana przez niego od rodziców kwota nie jest wystarczająca do poniesienia kosztów sądowych. Wnioskodawca podniósł, że wyżej wymienioną kwotę przeznacza na przejazdy komunikacją na zajęcia aplikacyjne oraz do Kancelarii Notarialnej, wyżywienie, odzież, zakup pomocy naukowych, natomiast z uwagi na brak zatrudnienia nie jest ubezpieczony i musi pokrywać koszty wizyt u lekarzy z własnej kieszeni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, postanowienie Sądu z 25 sierpnia 2011 r., zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, traci moc, co oznacza, iż sprawa jest ponownie rozpoznawana od początku.
Następnie podkreślić trzeba, iż na podstawie art. 199 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z treścią wymienionego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy, uregulowane w art. 243 i przepisach następnych p.p.s.a., stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. To na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z wniesionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i ze złożonego w dniu 28 grudnia 2011 r. sprzeciwu nie wynikają okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie mu prawa do pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych.
Rozpatrując wniosek skarżącego Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie ponosi żadnych stałych wydatków, co pozwala na stwierdzenie, że otrzymywaną od rodziców pomoc materialną może przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych. Ponadto przyjąć należy, że wnioskodawca otrzymuje pomoc finansową w wysokości wyższej, niż przedstawiona we wniosku. Świadczy o tym fakt, iż w dniu 22 listopada 2011 r. wnioskodawca wniósł w sprawie skargę kasacyjną, co wiązało się z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wnioskodawca posiadał zatem środki na wynagrodzenie radcy prawnego, który sporządził skargę kasacyjną.
Podnieść również należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy T. Z. w żaden sposób nie odniósł się kwestii regulowania przez niego należności za aplikację notarialną, co pozwala na stwierdzenie, że w istocie także i ten wydatek ponoszą jego rodzice.
Ponadto należy zauważyć, że na obecnym etapie postępowania wysokość kosztów sądowych jest ograniczona do kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. W przypadku zaś uzyskania korzystnego dla siebie orzeczenia w postępowaniu kasacyjnym, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty wpisu od skargi w kwocie 200 zł.
Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem trzeba, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca, co wynika z zestawienia wydatków przedstawionych przez wnioskodawcę.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.