Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Wnioskodawca w formularzu PPF wskazał, że jest emerytem, ma niską emeryturę i nie jest w stanie ponieść kosztów postepowania. Dodał, że nie posiada majątku, oszczędności. Netto emerytura wnioskodawcy wynosi 440,23 zł. Do wydatków zaliczył – alimenty 493,23 zł. Do wniosku dołączył kopię zaświadczenia z ZUS o wysokości emerytury, kopię zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodach za 2014 r. Innych danych w formularzu PPF nie wskazano.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 15 stycznia br. wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:
- - wskazania gdzie wnioskodawca zamieszkuje i kto jest właścicielem lokalu wskazanego jako adres dla doręczeń w niniejszej sprawie,
- - wskazania z jakich środków, bądź przy czyjej pomocy wnioskodawca się utrzymuje,
- - wskazanie czy, a jeżeli tak to w jakiej wysokości miesięcznie wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny (materialna, finansowa) należy wskazać na czym ona polega,
- - podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym (żywność, leki, odzież itp.),
- - wskazanie czy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należy nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc,
- - nadesłanie kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące.
Wnioskodawca w odpowiedzi na ww. pismo nadesłał w dniu 26 stycznia 2016 r. dodatkowe informacje z których wynika, że zamieszkuje w mieszkaniu którego właścicielem jest D. S., utrzymuje się z własnych środków oraz pomocy. Pomoc polega na tym, że wnioskodawca nie ponosi kosztów lokalu, energii i innych wydatków eksploatacyjnych lokalu oraz nie ponosi kosztów posiłków żywnościowych. Dodał, że na żywność wydaje wszystkie swoje środki i nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej. Do ww. pisma wnioskodawcza dołączył wyciąg z rachunku bankowego.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu adwokata z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że jego sytuacja materialna jest tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uznano, że wnioskodawca nie wyjaśnił w pełni swojej sytuacji materialnej. W tym zakresie należy przede wszystkim wskazać, że w druku formularza PPF wnioskodawca zaznaczył, że z nikim nie prowadzi gospodarstwa domowego, jednakże w piśmie z dnia 26 stycznia 2016 r. wskazał, że mieszka w lokalu D. S. Korzystając z tego mieszkania nie ponosi kosztów jego utrzymania, dodatkowo ma zapewnione posiłki żywnościowe. Okoliczności te wskazują zatem że wnioskodawca prowadzi z innymi osobami gospodarstwo domowe. W tej sytuacji należało wskazać te osoby i ujawnić ich dochody.
Ponadto należy wskazać, że wnioskodawca nie nadesłał kompletnego wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące. Nadesłany dokument nie przedstawia szczegółowo wpływów i wydatków wnioskodawcy, a jedynie wpłaty świadczenia ZUS oraz jedną wpłatę własną w wysokości 2 500 zł, która nie została wyjaśniona z jakiego tytułu pochodzi. W wykazie tym brak jest wydatków z konta, tym samym saldo poszczególnych pozycji nie jest równoważone. W sytuacji w której wnioskodawca dokonuje na konto znacznych wpłat własnych, tak przedstawiony dokument nie pozwala rzetelnie ocenić faktycznego stanu rachunków wnioskodawcy.
Na marginesie należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy podejmowane w ramach postępowania, które ma charakter incydentalny (wpadkowy) w stosunku do zawisłej przed Sądem sprawy, w sferze faktów winno się opierać, co do zasady, na treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu. W razie niekompletności lub niejasności danych zawartych we wniosku informacje te powinny być uzupełnione przez stronę na wezwanie Sądu w określonym terminie (art. 255 p.p.s.a.). Nie jest do zaaprobowania przyjęcie takiego sposobu prowadzenia czynności wyjaśniających w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, w którym wnioskodawca podaje informacje niekompletne, pomimo wezwania nie precyzuje ich w sposób dostateczny, a składając dalsze wyjaśnienia przedstawia kolejne, nowe okoliczności, które nie korespondują z wcześniejszymi oświadczeniami. W postępowaniu tym nie jest rolą Sądu prowadzenie dochodzenia i dowodzenia rzeczywistego stanu majątkowego strony i kierowania wezwań dla wyjaśniania kolejnych wątpliwości pojawiających się wraz z nowymi dokumentami przedkładanymi przez wnioskodawcę.
Jak już wskazano wyżej, ciężar dowodu w tym zakresie i co się z tym wiąże jednoznaczne i precyzyjne wykazanie swojej aktualnej sytuacji majątkowej spoczywa na stronie zainteresowanej przyznaniem prawa pomocy.
Tym samym wnioskodawca nie przedstawił wszystkich żądanych informacji, a jak zaznaczono, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.