Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek B. F. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż B. F. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Posiada dom o pow. 154 m2 i oraz mieszkanie lokatorskie o pow. 63,13 m2, ponadto nieruchomość rolną o pow. 78 ha wg oświadczenia nieuprawianą (ziemia VI klasy). Wskazała posiadanie oszczędności w wysokości 36 tys. zł. Ponadto na rzecz wnioskodawczyni zasądzono wyrokiem sądu kwotę 50 tys. zł., jednakże wg oświadczenia kwota ta nie jest wyegzekwowana. Strona podała, że utrzymuje się z emerytury w wys. 593,73 zł. Wskazała, że jest osobą chorą na nowotwór, że jest w 90 % inwalidką, choruje na osteoporozę, astmę i niewydolność nerek. Jest podatna na infekcje z powodu leczenia chemioterapią. Nie może nosić ciężarów pow. 1 kg, nie może być narażana na stres.
Dodała, że w budynku przy ul. Ł. była prowadzona od 2000 r. kawiarnia, obecnie stoi zdewastowany i zabudowany. A ponadto, że sąd zasadza od wnioskodawczyni systematycznie należności na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej (na tę okoliczność przedstawiono stosowne kserokopie).
W sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny.
Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym.
Rozpoznając złożony przez B. F. wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Orzekający nie kwestionuje trudnej sytuacji zdrowotnej wnioskodawczyni związanej z chorobą nowotworową i powiązanymi z nią chorobami, jednakże przy rozpoznawaniu wniosku o udzielenie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę przede wszystkim posiadany majątek wnioskodawczyni, a ten nie pozwala zaliczyć wnioskodawczyni do osób ubogich. Wnioskodawczyni posiada dom, mieszkanie, nieruchomość rolną o pow. 78 ha, a ponadto posiada oszczędności w kwocie znacznie przewyższającej wysokość wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe.
To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Także strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie. Gospodarstwem rolnym można rozporządzać w sposób przynoszący dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić, czy też obciążyć. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571., tak też NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12, postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12).
Zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych byłoby usprawiedliwione w sytuacji, w której strona nie byłaby w stanie ponieść jakichkolwiek opłat czy wydatków związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia).
W ocenie orzekającego, w sprawie niniejszej taka sytuacja nie ma miejsca. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżąca uzyskuje stały dochód miesięczny, który wprawdzie nie jest wysoki, jednakże wnioskodawczyni posiada oszczędności. Więc w sytuacji, w jakiej znajduje się B. F., uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie własnym staraniem ponieść kosztów postępowania w sprawie. Wnioskodawczyni nie należy do osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe, a w związku z tym pozyskanie przez skarżącą środków na pokrycie kosztów sądowych jest obiektywnie możliwe.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.