Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Skarżący podał, że gospodarstwo domowe prowadzi z córką. Wskazał, że utrzymuje się z środków pochodzących z renty w wysokości 1 108,19 zł. W uzasadnieniu wniosku podał, że był bezrobotnym od 1 maja 2003 r. Mieszka na stancji w domu wynajętym o pow. 67 m2. Dodał, że jest osobą schorowaną, przeszedł dwa udary mózgu, których skutki nadal odczuwa. Jest osobą posiadającą trwałą niepełnosprawność, ma kłopoty z poruszaniem się. Nie prowadzi działalności gospodarczej i dochodowej. Stałe wydatki gospodarstwa domowego to miesięcznie 350 zł. (podatek za nieruchomość, prąd, woda, ścieki, wywóz śmieci, energia elektryczna, gaz), leki i leczenie około 200 zł., węgiel i opał 700 zł., remonty 100 zł. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych.
Córka wnioskodawcy jest studentką studiującą w W. Jest właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 0,34 ha przeliczeniowego. Dodatkowo studia córki generują kolejne miesięczne wydatki.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 14 stycznia br. wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:
- - nadesłania wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i córkę wnioskodawcy rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne z ostatnich trzech miesięcy bądź oświadczenia każdej z tych osób o ich nieposiadaniu,
- - dokumentów źródłowych wskazujących wysokość otrzymywanych przez wnioskodawcę świadczeń emerytalno-rentowych,
- - dokumentu na podstawie którego przysługuje skarżącemu prawo korzystania z domu w którym zamieszkuje,
- - dokumentu wskazującego wysokość czynszu najmu domu,
- - zaświadczenia właściwego urzędu gminy informującego o wielkości posiadanych przez córkę skarżącego gruntów rolnych i leśnych,
- - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego lub córkę pojazdów mechanicznych,
- - zaświadczenia z uczelni, na których naukę pobiera córka skarżącego, potwierdzającego okoliczność kształcenia oraz wskazującego tryb studiów,
- - dokumentów obrazujących wydatki jakie skarżący poniósł w okresie ostatnich trzech miesięcy na kształcenie córki (tj. koszty dojazdów, zakwaterowania, opłaty za studia, zakup materiałów edukacyjnych itp.),
- - oświadczenia wskazującego źródła finansowania nauki córki (dochody własne córki - np. stypendia, świadczenie pracy itp. lub złożenie oświadczenia, że pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców),
- - oświadczenia wyjaśniającego, za jaką nieruchomość skarżący płaci podatek od nieruchomości,
- - oświadczenia o wysokości stałych kosztów utrzymania rodziny skarżącego,
- - oświadczenia czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należy nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc,
- - oświadczenia czy otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należy wskazać na czym ona polega,
- - nadesłania dokumentu PIT z rozliczeniem dochodów za 2013 r. wnioskodawcy oraz wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, które dokonywały rozliczenia z urzędem skarbowym.
Na wykonanie ww. zarządzenia zakreślono termin 7 dni pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały.
Wnioskodawca w dniu 28 stycznia 2015 r. nadesłał do Sądu pismo zatytułowane zażalenie na zarządzenie z dnia 14 stycznia 2015 r. w którym wskazał, że wezwanie wykracza poza ramy określone w przepisach ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz rozporządzenia sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy, w którym to określono zamknięty katalog żądań udokumentowania stanu majątkowego.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny.
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niewykonanie zarządzenia z dnia 14 stycznia 2015 r. i nieustosunkowanie się do zawartych w zarządzeniu pytań dotyczących sytuacji materialnej strony. Złożone przez stronę oświadczenie było nieprecyzyjne i zawierało treści ze sobą sprzeczne (np. wnioskodawca wskazał, że ponosi koszt podatku od nieruchomości, jednakże nie wskazał posiadania żadnej nieruchomości, ponadto podał, że ponosi wspólnie z córką koszty utrzymania jej na studiach, jednakże nie wskazano jakie źródła utrzymania ma córka).
Dodatkowo należy wskazać, że oświadczenie, iż w zarządzeniu z dnia 14 stycznia 2015 r. należało podać konkretny bank z którego wnioskodawca powinien nadesłać wyciąg, jest oświadczeniem wskazującym na lekceważący stosunek do ww. zarządzenia Sądu, gdyż w zarządzeniu wyraźnie wskazano, że chodzi o bank (banki) w których wnioskodawca i jego córka posiadają rachunki, a w przypadku nie posiadania należało złożyć oświadczenie o ich nie posiadaniu.
W tym stanie rzeczy uznano, że oświadczenie wnioskodawcy jest niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych, a na wezwanie Sądu wnioskodawca nie przedstawił żądanych informacji. Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne, a strona nie ustosunkowała się do wyjaśnienia tych wątpliwości. Z tych względów odmówiono przyznania prawa pomocy.
Odnosząc się do kwestii zażalenia na zarządzenie z dnia 14 stycznia 2015 r. wskazać należy, że z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że zarządzenie takie jest niezaskarżalne. Natomiast katalog żądań określony w § 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy, jest otwarty, na co wskazuje użycie w tym przepisie zwrotu "w szczególności".
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.