Uzasadnienie
W dniu 18 lutego 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy J. K., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
We wniosku wnioskodawczyni podała, że prowadzi działalność gospodarczą i dochód z tej działalności wynosi 2000 złotych brutto miesięcznie. Wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem oraz trójką dzieci. Zaznaczyła, że powyższy dochód jest jedynym źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny.
W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 28 lutego 2013 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi, należało wykazać branżę oraz charakter wykonywanej pracy oraz wysokości uzyskanych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej z trzech ostatnich miesięcy.
Wezwano także do podania informacji, czy wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, czy też zatrudnia do pracy jakieś osoby, jeśli tak należało wskazać ile osób. Zobowiązano wnioskodawczynię również do podania czy małżonek uzyskuje dochody, jeśli tak należało podać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości, czy też jest osobą bezrobotną, jeśli tak należało wskazać od kiedy, czy uzyskuje zasiłek dla osób bezrobotnych, należało wskazać jego wysokość.
Zwrócono się z zapytaniem gdzie wnioskodawczyni wraz z rodziną zamieszkuje (dom, mieszkanie) należało podać jego powierzchnię oraz wskazać czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem, czy też najemcą oraz jakie ponosi miesięcznie koszty związane z utrzymaniem domu, mieszkania (gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości, czynsz, koszty wynajmu itp. Nadto wezwano także wnioskodawczynię do podania orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, środki chemiczne itp.) oraz czy wnioskodawczyni lub małżonek posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z ich utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy).
Zapytano także wnioskodawczynię czy z małżonkiem posiadają oszczędności pieniężne, jeśli tak należało podać ich wysokość.
Jednocześnie zobowiązano do nadesłania kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta bankowego wnioskodawczyni oraz małżonka z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli je posiadają oraz zeznania podatkowego za rok 2011 r. lub 2012 r. (w przypadku jeśli wnioskodawczyni złożyła już zeznanie podatkowe w bieżącym roku).
Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni, od daty doręczenia zarządzenia, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
W dniu 18 marca 2013 r. (data stempla biura podawczego) wnioskodawczyni udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie. Nadto wnioskodawczyni przesłała kserokopię zeznania podatkowego za rok 2011r., zestawienie obrotów w miesiącach za rok 2012 r. i za miesiąc styczeń 2013 r. oraz wyciąg z rachunku z Banku Spółdzielczego w S. za okres od dnia 1 listopada 2012 r. do 31 stycznia 2013 r.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a).
Podkreślić należy, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s.594).
Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny tj. uniemożliwiałoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Informacje podane przez wnioskodawcę powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. W interesie wnioskodawcy pozostaje zatem przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych.
Biorąc pod uwagę dane przedstawione przez wnioskodawczynię we wniosku oraz w nadesłanych wyjaśnieniach należy stwierdzić, że nie wykazała ona zaistnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z podanych przez wnioskodawczynię informacji wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz trójką dzieci. Mieszkają w domu o pow. 100 m². Utrzymują się dochodów z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w wysokości 2000,00 złotych brutto miesięcznie. W piśmie wyjaśniającym podała, że małżonek jest zatrudniony w firmie na umowę zlecenie za którą uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 100-200,00 złotych. Przesłała kserokopię zeznania podatkowego PIT -36 i PIT /B za rok 2011 r. z którego wynika, że uzyskała dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 9.837,29 złotych uzyskując przychody w wysokości 450 732,38 złotych oraz ponosząc koszty uzyskania przychodów w wysokości 440 895,09 złotych.
Z załączonego zestawienia obrotu z prowadzonej działalności gospodarczej za rok 2012 r. sporządzonego przez doradcę podatkowego wynika, że wnioskodawczyni uzyskała dochód w wysokości 24.581.88 złotych, uzyskując przychody w wysokości 544 290,39 złotych oraz ponosząc koszty uzyskania przychodu w wysokości 519 708,51 złotych. Za miesiąc styczeń 2013r. wnioskodawczyni uzyskała dochód w niewielkiej wysokości tj. 565,27 złotych, uzyskując przychód w wysokości 29 534,33 złotych i ponosząc koszty uzyskania przychodów w wysokości 28 969,06 złotych.
Wnioskodawczyni podała, że zatrudnia w firmie trzy osoby na umowę zlecenie, które pracują dorywczo. Podniosła, że od trzech lat firma ponosi straty albo uzyskuje niewielkie dochody. Nadmieniła, że z tego powodu zaciągnęła z mężem dwa kredyty. Wyszczególniła, że miesięcznie ponosi następujące koszty związane z utrzymaniem domu i stałymi opłatami tj. opłatę za gaz w wysokości 45,00 złotych, opłatę za telefon 56,00 złotych, podatek od nieruchomości 243,00 złotych, opłatę za wodę i energię 600-800,00 złotych za okres 2 miesięcy, opłatę za internet 81,00 złotych, opłatę za przedszkole 150,00 złotych.
Nadto wnioskodawczyni podkreśliła, że dzieci często chorują i związku z tym ponosi koszty zakupu lekarstw około 600,00 złotych, na zakup żywności 700-800,00 złotych, zakup środków czystości 100,00 złotych, zakup odzieży 150-200 złotych. Wymieniła, że posiada pięć samochodów tj. do transportu, do rozwozu butli, do gazu, oraz samochód Lublin i Fiata 126 p.. Koszty ubezpieczenia jednego samochodu wynoszą 700,00 złotych. Dodała jednak, że od samochodu Lublin nie płaci ubezpieczenia, natomiast od Fiata 150,00 złotych ubezpieczenie. Na paliwo wydaje 500,00 złotych miesięcznie. Oświadczyła, że oszczędności pieniężnych z mężem nie posiadają.
Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni w świetle powyższych danych uznano, że nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uznano, że skarżąca nie wykazała w sposób wiarygodny rzeczywistego braku możliwości ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 200,00 złotych (wpis sądowy od skargi) jak również, że nie jest w stanie ustanowić pełnomocnika z wyboru.
Podkreślić należy, że na tle dotychczasowych uregulowań w orzecznictwie i doktrynie ugruntowany został pogląd, iż zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy powinna być rozpatrywana zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnej sprawie, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. W odniesieniu do tego drugiego aspektu w grę wchodzić będą nie tylko okoliczności dotyczące bieżących dochodów strony, ale ocena realnych możliwości finansowych wnioskodawczyni.
Uwzględniając powyższe zauważono, że w rozpatrywanej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, iż wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą. Uznano zatem, że ma realną możliwość uzyskania z tego tytułu dochodów.
Za zasadnością wniosku skarżącego nie przemawia uzyskiwanie z prowadzonej działalności niewielkich dochodów bądź też wykazywanie straty. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza bowiem, iż podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych wymagalnych zobowiązań. Co istotne wnioskodawczyni nie wskazała, że z uwagi na złą sytuację finansową zaprzestaje prowadzenia działalności gospodarczej. Przeciwnie z podanych informacji wynika, że działalność tą prowadzi od kilku lat i ponosi z jej prowadzeniem koszty, zatrudnia pracowników, małżonka, posiada trzy samochody (nie zaliczając Fiata 126 p i samochodu Lublina). Powyższe wskazuje, że wnioskodawczyni utrzymuje płynność finansową, która umożliwia jej prowadzenie firmy.
Natomiast wykazywana strata bądź uzyskiwanie niewielkich dochodów nie uzasadnia oceny, że wnioskodawczyni nie posiada środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, ani żadnych realnych możliwości pozyskania środków na ich sfinansowanie.
Analiza ponoszonych wydatków przez wnioskodawczynię, wskazuje na dysponowanie przez wnioskodawczynię środkami finansowymi i posiadaniu płynności finansowej. Dokonując podsumowania wydatków (wyszczególnionych w piśmie z dnia 11 marca 2013r.) jakie wnioskodawczyni ponosi na bieżące utrzymanie rodziny stanowią one kwotę w wysokości ok. 2.575,00 złotych. Zaznaczyć należy, iż do ponoszonych wydatków nie doliczono kosztów utrzymania samochodów. Jednocześnie zauważyć należy, iż wnioskodawczyni nadmieniła, że spłaca dwa kredyty, które zaciągnęła. Nie podała, jednak żadnych informacji dotyczącej spłaty kredytów, ich wysokości. Na podstawie wyciągów trudno jednoznacznie ustalić wysokość tych zobowiązań.
Przeciwko uwzględnieniu wniosku przemawia również analiza wyciągów z rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w S. strony wnioskującej.
Z operacji bankowych wynika, że wnioskodawczyni pomimo ponoszenia przez nią znacznych wydatków wpływają na konto środki które je zasilają. Zauważyć należy, że na konto wpływają także środki z tytułu świadczenia rodzinnego o którym wnioskodawczyni nie poinformowała.
Dodatkowo wskazać należy, iż z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni rozpoczęła budowę garażu. Fakt ten także wskazuje na posiadanie przez wnioskodawczynię środków finansowych.
Reasumując, w tych okolicznościach rozpatrywanego wniosku należy stwierdzić, że nie zostały wykazane przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.