Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek E. K. i Z. K., dalej wnioskodawcy, o przyznanie prawa pomocy, w którym wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 16 maja 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 459/14 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił E. K. i Z. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W dniu 28 maja 2014 r. wnioskodawcy, w ustawowym terminie, złożyli do tut. Sądu sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 16 maja 2014 r. W uzasadnieniu wnieśli o przyznanie prawa pomocy zgodnie z ich wnioskiem. Podnieśli, że znajdują się w trudnej sytuacji życiowej i wskazali, że ich comiesięczne wydatki, ponoszone na utrzymanie domu (koszt zużycia gazu na ogrzewanie domu i wody, na przygotowywanie posiłków, koszt zużycia energii elektrycznej, podatek od nieruchomości, bieżące wydatki na remont domu) wynoszą łącznie 2000 zł. Dodali, że ponoszą koszty utrzymania matki w placówce opiekuńczej - 1100 zł., koszty leczenia 900 zł., a zatem łącznie ich koszty wynoszą 4000 zł. Podnieśli, że rachunków nie mogą przedstawić, bowiem ich nie gromadzą, a te które posiadają są niekompletne. Dodali, że ponoszą koszty związane z wieloma postępowaniami sądowoadministracyjnymi. Ich zdaniem fakt posiadania domu nie zmienia ich sytuacji materialnej, gdyż nie mogą ani go sprzedać, ani też wynająć w celu pozyskania dochodów na pokrycie kosztów sądowych. Dodali, że Z. K. ma 74 lata i jest osobą schorowaną.
W piśmie z dnia 7 czerwca 2014 r. będącym uzupełnieniem sprzeciwu, wnieśli o wyłączenie od udziału w sprawie "B. M. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (pracownika i organu) w postępowaniu prowadzonym w sprawie".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 199 p.p.s.a., zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez strony kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej.
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Żądanie przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny.
Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ833/11).
W niniejszej sprawie wnioskodawcy wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W ocenie Sądu z przedstawionego przez wnioskodawców opisu stanu majątkowego nie wynika, aby ich sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 złotych tytułem wpisu sądowego od skargi.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności sprawy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej kwocie 4990 zł. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 120 m². Podali, że stałe miesięczne wydatki wynoszą: utrzymanie domu - 2000 zł., koszty utrzymania matki wnioskodawczyni w placówce opiekuńczej - 1100 zł., koszty leczenia 900 zł. Twierdzenia wnioskodawców nie zostały poparte żadnymi dokumentami, na podstawie których możliwa byłaby sądowa ocena wiarygodności oświadczeń oraz rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawców.
Należy mieć na uwadze, że wnioskodawcy uzyskują stały dochód miesięczny z tytułu emerytur w łącznej kwocie 4990 zł., który przy racjonalnym gospodarowaniu pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Wskazać również należy, że wnioskodawcy, decydując się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej powinni liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i przez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Skoro środków tych wnioskodawcy sobie nie zapewnili i we własnej ocenie ich nie posiadają, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy im przyznać.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że wnioskodawcy nie wykazali by spełniali ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy.
Wskazać również należy, że bez wpływu na postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy pozostaje wniosek zawarty w piśmie z dnia 7 czerwca 2014 r. o wyłączenie od udziału w sprawie B. M. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (pracownika i organu).
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a, ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.