Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę (inwestorowi – [...][...] S.A w [...]) inwestycji w postaci budowy dwupoziomowego skrzyżowania drogi z torami kolejowymi – wiaduktu kolejowego w km. 36,772 linii kolejowej [...][...] –[...] nad drogą powiatową łączącą [...] i [...] w rejonie p.o. [...] w ramach przebudowy i rozbudowy (modernizacji) linii kolejowej [...][...] – [...]. Nadał nadto tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji wniesionego przez W. i H. K. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podkreślił, iż podmiot który wniósł odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Przepis ten stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są wyłącznie inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
W. i H. K. nie są inwestorem a ich działka nr [...] nie znajduje się również w obszarze oddziaływania inwestycji w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane a realizacja tejże inwestycji nie przewiduje żadnych ograniczeń w sposobie zagospodarowania działki wynikających z przepisu prawa.
Organ odwoławczy podkreślił nadto, że:
- 1) sam fakt, iż dany podmiot jest właścicielem nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością na której ma być realizowana inwestycja nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż podmiotowi takiemu przysługuje status strony w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę,
- 2) właściciele nieruchomości sąsiadujących z projektowaną budową aby uzyskać status strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę muszą wskazać konkretny przepis przewidujący w konkretnej sytuacji ograniczenie w swobodnym korzystaniu z ich nieruchomości wprowadzone ze względu na powstanie w ich sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego,
- 3) stwierdzenie zgodności wykonanych lub projektowanych robót budowlanych z przepisami techniczno – budowlanymi w tym warunkami technicznymi jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (co ma miejsce w przedmiotowej sprawie) co do zasady oznacza, iż usprawiedliwione interesy osób trzecich w procesie inwestycyjnym nie zostały naruszone.
Organ II instancji podkreślił, iż przymiot strony, który przysługiwał skarżącym w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego nie przenosi się automatycznie na postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę albowiem przepisy Prawa budowlanego regulują kwestię legitymacji procesowej w takim postępowaniu odrębnie.
Przytoczono także treść art. 55 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) zgodnie z którym decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę co oznacza, iż organ administracji architektoniczno – budowlanej nie jest uprawniony do weryfikacji czy też formułowania odrębnej a w szczególności odmiennej oceny w tej materii.
Podkreślono, że w przedmiotowym postępowaniu zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U z 2007 r., Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) w szczególności rozdziału 26 regulującego szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu państwowym. Stosownie do tych przepisów Wojewoda nadaje decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek [...] S.A. jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu Prawa budowlanego.
Odnosząc się do kwestii podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, iż problemy ochrony własności czy też bilateralnych uzgodnień pomiędzy skarżącymi a inwestorem dotyczących spraw odszkodowawczych nie podlegają ocenie organów administracji architektoniczno – budowlanej w zakresie ich właściwości i pozostają bez wpływu na ocenę dopuszczalności z punktu widzenia przepisów ustawy Prawo budowlane realizacji zamierzenia budowlanego, którego dotyczy decyzja wydana w I instancji.
Reasumując organ stwierdził, iż uznanie przez niego, że wnoszący podanie nie jest stroną następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli małżonkowie K. domagając się jej uchylenia.
W uzasadnieniu skargi podnieśli m.in., że błędne jest stanowisko GINB jakoby uprawnienie do dysponowania nieruchomością pod inwestycje PKP nabyte w wyniku decyzji lokalizacyjnej i związane z rygorem jej natychmiastowej wykonalności było równoznaczne z pozbawieniem strony prawa własności do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Czym innym jest bowiem prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane a czym innym pozbawienie prawa własności do tej nieruchomości.
Poza tym nie można właścicielowi nieruchomości (który nie utracił jeszcze prawa własności do niej) odmawiać przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę obiektu, który na tej właśnie nieruchomości ma być wzniesiony.
Skarżący podkreślili, że są właścicielami nie tylko działki nr [...] ale i działki o numerze [...]. Mało tego, stoją na stanowisku, że działka nr [...] nie istnieje albowiem nie została prawnie wydzielona. W związku z tym zakres oddziaływania obiektu, którego dotyczy pozwolenie na budowę obejmuje nie tylko całą ww. nieruchomość ale również infrastrukturę i służebności z nią związane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona aczkolwiek nie wszystkie argumenty w niej przedstawione uznać należy za zasadne.
Artykuł 28 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Co należy rozumieć pod pojęciem " obszar oddziaływania obiektu" wyjaśnia art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Otóż wskazuje on, że przez ów obszar należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
Przepisami odrębnymi w rozumieniu powyższego przepisu są jednak nie tylko przepisy techniczno – budowlane lecz także przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska (tak NSA m.in. w wyroku z dnia 28 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 208/06 – ONSA WSA 2008 nr 1, poz. 12)
Niewątpliwie celem ustawodawcy, który znowelizował art. 28 Prawa budowlanego (z dniem 11 lipca 2003 r.) było zawężenie kręgu podmiotów mających przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji pozwalającej na budowę. Owo zawężenie dotyczy jednak de facto ich nieruchomości jednakże znajdujących się na obszarze oddziaływania obiektu, który ma powstać.
Fakt, że dana nieruchomość będąca w przeszłości jedną działką i stanowiąca jedną całość (gospodarczą, użytkową itp.) została podzielona na dwie lub więcej działek nie oznacza jednak, że tylko część tej nieruchomości (niektóre działki) pozostaną w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Oczywistym jest także, że pojęcie nieruchomości nie jest tożsame z pojęciem jednej działki. Każda nieruchomość może się składać z jednej bądź z kilku działek. Jest to o tyle istotne, że wspomniany wyżej art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego operuje pojęciem nieruchomości.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy przypomnieć należy, iż w przeszłości nieruchomość skarżących obecnie składająca się z działek o numerach [...] i [...] była de facto i de iure jedną geodezyjnie wyodrębnioną działką (nr [...]) stanowiącą ich własność. Jej podzielenie i wyodrębnienie działki nr [...] (przeznaczonej na pas gruntu pod sporną inwestycję) i nr [...] (pozostawionej w gestii skarżących) nie spowodowało samo w sobie pozbawienia skarżących przymiotu strony w sprawie pozwolenia na budowę inwestycji opisanej w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...]
Twierdzenie, że wywłaszczenie części nieruchomości powoduje, iż właściciel pozostałej jej części nie ma interesu prawnego bycia stroną tylko z powodu tegoż wywłaszczenia jawi się jako naruszenie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. W treści skargi jej autorzy przytaczają szereg argumentów wskazujących na oczywiste ograniczenia w zagospodarowaniu tego co im pozostało, przy czym nie chodzi tu wyłącznie o uciążliwości związane z pozbawieniem ich jej części ale chociażby o możliwość użytkowania i czynienia inwestycji (także na działce oznaczonej nr [...])
Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, 77 § 1 w związku z art. 80 kpa co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 kpa.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy weźmie pod uwagę powyższe uwarunkowania.
Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.