Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1` ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał W. S.– doprowadzenie obiektu pomnika – obelisku oraz terenu przyległego do stanu poprzedniego w tym:
- - zasypać wykopy z zagęszczeniem gruntu i uformować skarpę pomnika;
- - ponownie ułożyć głazy będące elementem architektonicznym skarpy i otoczenia pomnika;
- - ponownie zamontować ogrodzenie;
- - całość robót doprowadzić do stanu poprzedniego w tym oczyścić i pomalować uszkodzone elementy metalowe oraz nasadzić krzewy oraz obsiać skarpę trawą.
Na okoliczność poprawności robot organ nakazał przedłożyć opinię osoby posiadającej uprawnienia architektoniczne bez ograniczeń lub konserwatorskie.
W uzasadnieniu podał, że postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] na podstawie art. 50 ust.1 ustawy Prawo budowlanego wstrzymano prowadzone przez W. S. prace rozbiórkowe – ziemne przy obiekcie pomnika – obelisku zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] w W. Z tych względów wydanie powyższej decyzji było zasadne.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania W. S. – organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej obowiązku przedłożenia opinii osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia o poprawności wykonanych robót oraz obowiązku nasadzenia krzewów, w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego.
Decyzja wydana została w dacie ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wykonanych na działce nr ew. [...] w W. W sprawie niniejszej W. S. rozpoczął prace rozbiórkowe polegające na naruszeniu substancji pomnika (skarpy) i odsłonięciu jego fundamentu bez wymaganej przepisami zgody właściwego organu administracji architektoniczno – budowlanej.
Tym samym - zdaniem organu II instancji - wypełniona została przesłanka zastosowania przez organ nadzoru budowlanego I instancji dyspozycji art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, a następnie art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy - tj. nakazanie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Ponieważ brak jest umocowania w przepisie art. 51 ustawy Prawo budowlane do nałożenia obowiązku przedłożenia opinii o poprawności wykonanych robót budowlanych organ II instancji wyjaśnił, że wskazany obowiązek należało uchylić.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2006 r. złożył W. S. zarzucając tej decyzji:
- - naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 3 i art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez ich błędna wykładnię i niezastosowanie pierwszego, a zastosowanie drugiego z powołanych przepisów;
- - naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego; art. 7, 8, 77, 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa – poprzez ich niezastosowanie oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego błędne zastosowanie – co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W. S. wniósł o uchylenie w/w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], bądź stwierdzenie jej nieważności.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest zasadna jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Wskazać trzeba, iż sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego z daty podejmowania kontrolowanego rozstrzygnięcia.
Stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] naruszył w istotnym stopniu art. 61 § 1 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przyjęte w powołanym przepisie rozwiązanie nie oznacza w żadnym wypadku dowolności organu administracji publicznej w sposobie wszczęcia postępowania, bowiem w przypadku żądania przez stronę wszczęcia postępowania w określonej sprawie, organ jest związany tym żądaniem.
Stosownie do art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wszczęcie postępowania administracyjnego, zgodnie z tym przepisem, nie jest więc uzależnione od woli urzędnika, czy też uznania organu, gdyż ma miejsce w dniu złożenia żądania. Ponadto zauważyć trzeba, że wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone załatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż w piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r. – złożonym również w dniu [...] sierpnia 2005 r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w [...] – W. S. wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie pomnika posadowionego na działce nr [...] w W. i "nakazanie gminie [...] dokonanie rozbiórki pomnika".
Bezspornym jest więc to, że w niniejszej sprawie uruchomiony został tryb wnioskowy określony w art. 61 kpa, a postępowanie w sprawie pomnika posadowionego na działce nr [...] w W. i w sprawie wydania decyzji nakazującej "gminie [...] dokonanie rozbiórki pomnika" zostało wszczęte w dniu [...] sierpnia 2005 r., na wniosek W. S. Na marginesie zauważyć należy, iż fakt takiego sposobu i takiej daty wszczęcia postępowania został potwierdzony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], w znajdującym się w aktach sprawy zawiadomieniu z dnia [...] sierpnia 2005 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu swego postanowienia z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wskazał m.in., iż w dniu [...] sierpnia 2005 r. wpłynął do organu wniosek W. S. o wszczęcie postępowania w sprawie samowolnego wybudowania pomnika wraz z ogrodzeniem. Organ stwierdził także, iż dokonał oceny procesowej pod kątem stwierdzenia istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 1 pkt 1 oraz art. 28 kpa) oraz zgodności organu do prowadzenia postępowania i wydania decyzji w sprawie (art. 19 - 27 kpa).
W związku z tym - jak podkreślił organ - zostało wszczęte postępowanie administracyjne oraz wyznaczono wizję lokalną na dzień 31 sierpnia 2005 r. Po przeprowadzonej w dniu 31 sierpnia 2005 r. kontroli Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdził, że obecny właściciel działki nr [...] w W. wykonując prace rozbiórkowe i ziemne w sposób istotny naruszył warunki art. 31 ust. 1 pkt 2, dlatego też należało wstrzymać prowadzenie robot rozbiórkowych przez W. S..
Wskazać trzeba, iż w przedmiotowej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] pomimo wprost sprecyzowanego we wniosku z dnia [...]sierpnia 2005 r. żądania W. S. oraz pomimo zawiadomienia stron postępowania o wszczęciu na skutek w/w wniosku postępowania administracyjnego w sprawie pomnika posadowionego na działce nr [...] w W., nie prowadził postępowania w sprawie "nakazania gminie [...] dokonania rozbiórki pomnika" i nie wydał rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Organ zamiast tego wszczął z urzędu i prowadził postępowanie w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych przez W. S.. W tym też przedmiocie orzekł postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Nr [...].
W ocenie Sądu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] naruszył tym samym, w istotnym stopniu art. 61 § 1 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy.
Zauważyć trzeba, iż w przedmiotowej sprawie zostały, na dwa różne sposoby tj. na wniosek strony i z urzędu wszczęte dwa odrębne postępowania. Postępowania te winny być przez właściwy organ prowadzone odrębnie oraz winny zakończyć się wydaniem dwu różnych rozstrzygnięć tj. zarówno w przedmiocie "nakazania gminie [...] dokonania rozbiórki pomnika" jak i w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych przez W.S..
Jeżeli bowiem organ nadzoru budowlanego w trakcie prowadzenia postępowania w sprawie samowolnego wybudowania pomnika stwierdził, że zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia kwestii samowolnego prowadzenia prac rozbiórkowych, to winien wszcząć z urzędu postępowanie, ustalić krąg stron tego postępowania, a przede wszystkim o wszczęciu tego postępowania zawiadomić W. S., tak aby mógł on bronić swoich praw. Takie działanie organu, zgodnie z art. 10 kpa zapewniło by stronom postępowania w tym i skarżącemu możliwość czynnego udziału w postępowaniu.
Natomiast z akt sprawy wynika, że organ nadzoru budowlanego wszczął co prawda - z urzędu - postępowania w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych przez W. S. jednakże, ani nie ustalił kręgu stron tego postępowa, ani nie zawiadomił ich o jego wszczęciu, ani też nie zebrał i nie rozpatrzył - zgodnie z art. 7 i 77 kpa – całego materiału dowodowego w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych. Organ pomimo wskazanych uchybień orzekł w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych przez W. S. tj. wydał postanowienie z dnia [...]września 2005 r., którym wstrzymał prowadzone przez W. S. prace rozbiórkowe – ziemne przy obiekcie pomnika – obelisku, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w W..
Ponadto ten sam organ nie zakończył wszczętego na wniosek W. S. postępowania w przedmiocie "nakazania gminie [...] dokonania rozbiórki pomnika", gdyż nie wydał w tym przedmiocie żadnego rozstrzygnięcia.
Należy zauważyć również, że wyrokiem z dnia 19 września 2006 r. w sprawie VII SA/Wa 709/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] o wstrzymaniu robót budowlanych. Postanowienia te poprzedzały wydanie decyzji, które kontrolowane były przez Sąd w niniejszej sprawie.
Skoro uchylono postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] o wstrzymaniu robót budowlanych to w konsekwencji należało uchylić także decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] o nałożeniu obowiązków. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Na mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 2-gim wyroku.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).