Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] umorzył postępowanie w sprawie rozbiórki części północnej budynku garażowo – gospodarczego usytuowanego na działce T. i T. M. w W. [...] gm. S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ nie zachodzą okoliczności do zastosowania art. 37 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r.
Odwołanie od tej decyzji złożył W. K., wnosząc o jej uchylenie i wydanie nakazu rozbiórki samowolnie wykonanego budynku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nie znalazł podstaw do weryfikacji swego rozstrzygnięcia przy zastosowaniu przepisów art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego i przekazał odwołanie organowi wyższej instancji.
Po rozpatrzeniu odwołania W. K., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] i umorzył postępowanie administracyjne prowadzone przez organ I instancji w sprawie samowolnego wykonania północnej części budynku garażowo – gospodarczego znajdującego się na działce T. i T. M. położonej w W. gm. S. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy ocenił zarzuty zawarte w odwołaniu jako nie zasługujące na uwzględnienie. Wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] zaskarżoną decyzję wydał w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną oraz błędnie określił jej przedmiot. Organ stopnia wojewódzkiego stwierdził, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i dlatego w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przedmiotem postępowania było ustalenie, czy północna część budynku gospodarczo – garażowego położonego na działce T. i T. M. w W. powstała w warunkach samowoli budowlanej. Obiekt został wzniesiony pod rządami ustawy – Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961 r., a jego usytuowanie jest zgodne z wówczas obowiązującymi przepisami technicznymi.
Organ II instancji wskazał, iż przepisy przejściowe ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane nie regulują zagadnienia samowoli budowlanych powstałych przed datą wejścia w życie tej ustawy i na tej podstawie należy uznać popełnione wówczas samowole budowlane za legalne. Stwierdził także, iż przepis art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane odnosi się do samowoli budowlanych mających miejsce przed wejściem w życie tej ustawy, a zatem – powstałych pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r.
Zdaniem organu nie można więc uznać, że północna część garażowo – gospodarcza została wzniesiona w warunkach samowoli budowlanej i dlatego postępowanie w tej sprawie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. K., wnosząc o uchylenie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2004 r. Nr [...]. Skarżący zarzucił, że decyzje zapadły z naruszeniem przepisu art. 7 i 77 Kpa, tj. bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i bezzasadnie legalizują samowolę budowlaną.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem – prawidłowości stosowania przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad postępowania, mogących wpłynąć na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Sąd miał na uwadze, że zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 wyżej opisanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż celem postępowania administracyjnego jest rozpatrzenie sprawy poprzez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty – temu powinna służyć działalność orzecznicza administracji publicznej, zmierzająca do konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Przepis art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego ustanawia dwie ogólne reguły umarzania postępowania administracyjnego. Pierwsza z nich dotyczy obligatoryjnego działania organu administracji, druga natomiast jest uwarunkowana żądaniem strony. Reguła pierwsza wynika z bezprzedmiotowości postępowania, a zaistnienie tej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia postępowania przez jego umorzenie ze względu na brak podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, oznacza, że brak jest elementu materialnego stosunku prawnego i nie można wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Na wskazany przepis prawa powołały się w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (argumentując, iż nie zachodzą okoliczności do zastosowania art. 37 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r.) oraz [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (nie uznając, aby północna część garażowo – gospodarcza obiektu budowlanego powstała jako samowola budowlana).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji nie są prawidłowe ze względu na brak podstaw do umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania – nie istnieją bowiem okoliczności, które czyniłyby wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym.
Wskazać należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest to, że organ wydaje decyzję na podstawie przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie orzekania. W niniejszej spawie analizę prawną stanu faktycznego sprawy trzeba wywieść od ustawy Prawo budowlane z 1994 r. aktualnie obowiązującej.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne stosuje się przepisy dotychczasowe. Zakończenie budowy przed dniem 1 stycznia 1995 r., co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, przesądza o zasadności wydania rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane.
Wskazać należy, że mimo, że ustawa z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane nie zawiera przepisów przejściowych regulujących samowolę budowlaną popełnioną przed datą wejścia w życie tej ustawy, to błędny jest pogląd organu II instancji, zgodnie z którym na tej podstawie samowole budowlane popełnione przed dniem 1 marca 1975 r. należy uznać za legalne.
Zgodnie z przepisem art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. stanowi, że obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce. Jak wynika zatem z treści tego przepisu nie odnosi się on tylko do sytuacji faktycznych powstałych pod rządami tej ustawy, lecz do wszystkich obiektów budowlanych wybudowanych niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy. Dyspozycja tego przepisu obejmuje zatem obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami Prawa budowlanego z 1961 r. Przy takiej zatem konstrukcji przepisu art. 37 w/w ustawy nie były potrzebne przepisy przejściowe.
Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie zobowiązany do zastosowania przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ będzie miał na uwadze pogląd Sądu co do potrzeby merytorycznego rozpoznania sprawy. Orzekając w sprawie organ musi zważyć, że nakaz przymusowe rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy. Przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy znajduje bowiem zastosowanie nie wtedy, gdy zajdzie taka możliwość ale wówczas, gdy występuje taka konieczność (wyrok NSA sygn. akt 83/89 ONSA 1989/1/38).
W toku postępowania należy zatem zbadać, czy i jakie niebezpieczeństwo ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia powoduje przedmiotowy obiekt, a następnie czy są możliwości usunięcia zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Sąd mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 152 wskazanej ustawy, zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 209 cytowanej ustawy.